Naoned

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Naoned
Gwenn ha Du3.png Kumun eus Breizh
Kastell an duged
Kastell an duged
Ardamezioù
Anv gallaouek Naunnt
Anv gallek (ofisiel) Nantes
Bro istorel Bro-Naoned
Melestradurezh
Departamant Liger-Atlantel
Arondisamant Naoned
Kanton Pennlec'h 11 kanton
Kod kumun 44109
Kod post 44000, 44100, 44200 ha 44300
Maer
Amzer gefridi
Johanna Rolland (PS)
2014-2020
Etrekumuniezh Naoned Meurgêr
Bro velestradurel Tolpad-kêrioù Naoned
Lec'hienn web Ti-kêr
Poblañsouriezh
Poblañs 287 845 ann. (2011)[1]
Stankter 4 415 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
47° 13′ 05″ Norzh
1° 33′ 10″ Kornôg
/ 47.218055555556, -1.5527777777778
Uhelderioù kreiz-kêr : 8 m
bihanañ 2 m — brasañ 52 m
Gorread 65,19 km²
Breizh5dept.svg
Lec'hiañ ar gêr
Naoned
Map commune FR insee code 44109.png

Naoned eo kêr vrasañ ha pennlec'h departamant al Liger-Atlantel. Kêr-benn istorel Breizh eo, ha pennlec'h rannvro Broioù-al-Liger. Naunnt eo hec'h anv e gallaoueg, ha Nantes e galleg.

Douaroniezh[kemmañ]

Kanton Naoned e Breizh.
Iliz-veur Naoned.

War lezioù aber al Liger emañ Kêr Naoned, 50 kilometr hepken eus ar Mor Atlantel. War lez hanternoz al Liger emañ Erv Breizh (lost Kein Breizh). Plaenoc’h eo an douar war ribl ar c'hreisteiz.

E-pad pell e voe graet "Venezia ar c’hornôg" eus Naoned peogwir e oa treuzet gant adstêrioù al Liger ha gant kanolioù ivez. Kalz inizi a oa etre daou ribl al Liger: Enez Beaulieu, Enez Santez Anna, Enez Feydeau, Enez Gloriette...

En XXvet kantved, goude 1930, e oa bet peurgarget pe goloet meur a ganol hag adstêr eus al Liger (re ribl an hanternoz dreist-holl). Bremañ eo treuzet meurgêr Naoned gant al Liger, an Erzh, ar Sevr, ar C'hezin hag ar Sens.

Istor[kemmañ]

Evit ar pennad pennañ s.o. Istor Naoned

An deroù[kemmañ]

Goude ma vije bet ar Gelted e Naoned, poblad arvorigat an Namneted en doa graet e annez tal al Liger. Met ne ouezer ket mat e pelec'h e oant staliet, nemet e oa ur gêrig dezho e-barzh karter ar Bouffay, met e 56 a-raok J.-K e oant bet aloubet gant Jul Kezar, hag anvet e vije bet ar gêr nevez Portus Namnetus. Aesoc'h e oa neuze da Jul Kezar tagañ ar Veneted p'en deus lakaet listri-brezel da vezañ savet di. Marteze eo bet Portus Namnetus porzh an Namneted a oa gevell da hini ar Biktoned a zo bet e anv Portus Ratiatus, deuet da vezañ Reudied rak tal riblenn Su al Liger: kavet ez eus bet roudoù savadurioù galian-ha-roman e kreiz ar gêr-se.

En IIIvet ha IVvet kantved, evel meur a gêrbenn galian-ha-roman, e cheñchas Condevicnum hec'h anv ur wech ouzhpenn. Meur a cheñchamant lec'hanvadur a oa bet e-kerzh ma oa an impalaeriezh roman o vont da get. Gwelet e vez neuze un distro eus kredennoù koshoc'h, a oa dija galianeg. Tamm-ha-tamm e oa bet adkemeret un anv galianek evit ober sin d'ar c'hredennoù.

Naoned a zeuas da vezañ kristen e-kerzh an IIIvet kantved. Hag an iliz-veur a zeuas da vezañ "kador-berc'h" an eskopti. Siwazh da-se tagadennoù a voe eus perzh ar Saksoned pe Frizoned, galvet e oant gant poblañs dianav kenañ ar Vagaudiz ha savet e voe neuze mogerioù-difenn evit diwall ar gêr diwarno.

Darvoudoù-sport a bep seurt[kemmañ]

Tud brudet[kemmañ]

Tud bet ganet eno[kemmañ]

Arzourien bet awenet gant Naoned[kemmañ]

Livourien: Louis Garneray, Charles Leduc, Robert Micheau-Vernez, Nicolas Ozanne, William Parrott, Jean-François Sablet, Joseph Mallord William Turner

Tud bet marvet eno[kemmañ]

Naoned e Breizh[kemmañ]

Un niver mat a dud e-touez poblañs Naoned o deus c'hoant da welout distro "ofisiel" Naoned e kumuniezh Breizh. Memes tra gant an dud eus Liger-Atlantel hag an departamentoù vreizhat all (meur a sontadeg en deus diskouezhet an dra-mañ). Siwazh n'eo ket gwall dedennet ar maer Jean-Marc Ayrault gant an afer. Patrick Mareschal avat, prezidant Kuzul departamant Liger-Atlantel abaoe 2004, zo a-du evit adunvaniezh Breizh. Unan eus krouerien ar gevredigezh CUAB (Comité pour l’Unité Administrative de la Bretagne), deuet da vezañ Breizh adunvan, an hini eo. Jean-Marc Ayrault ha Patrick Mareschal zo e-barzh ar memes strollad politikel, ar Strollad Sokialour Gall.

Br.jpg

Manifestadegoù a zo bet abaoe ar bloavezhioù 1970 dreist-holl, gant Naonediz ha gant Bretoned all o tont eus Breizh a-bezh, met n'int ket bet selaouet c'hoazh. An hini ziwezhañ eo ar FestiManif BZH + he doa bodadet 10 000 den e miz Gwengolo 2008. Stourmet e vez gant ar gevredigezh Breizh adunvan, ar strollad re yaouank 44=Breizh, ha gant strolladoù politikel zo, en o zouez an UDB (Unvaniezh Demokratel Breizh), Strollad Breizh hag Emgann.

E-kerzh votadegoù Prezidant Bro-C'hall 2007, lod eus ar gannaded, a oa a-du da sellet a-dost ouzh an doser "Naoned e Breizh", evel Dominique Voynet pe François Bayrou. Daoust hag-eñ en deus levezon vot Naonediz ? Se ne ouezer ket...

Nicolas Sarkozy a oa en em c'houlennet d'an 27 a viz Du 2008 ha ne vefe ket adunvaniezh Breizh un dra vat, e-pad Kendalc'h meur maered Frañs 2008. Addihunet eo bet ar breud foran e touez ar bolitikourien gant ar frazenn-mañ, met n'eo ket gwall sklaer c'hoazh penaos e troio an traoù.

E miz Kerzu 2011 en deus diskleriet ur besprezidant PS eus kuzul ranvvro ar Pays de Loire e oa a-du gant ur rannvro vras. [2]

E 2014 ez eu bet div vanifestadeg evit Naoned e Breizh. Ha pennadoù e-leizh zo bet er c'hazetennoù [3].

Brezhoneg[kemmañ]

Panell mont-tre nevez staliet e Naoned - Ober 1 ar garta Ya d'ar brezhoneg votet gant kuzul-kêr Naoned.
  • Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1981.
  • E distro-skol 2013 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 505 skoliad (1,8% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)[4].

Ur skol Diwan a zo e Naoned, unan eus ar re vrasañ e Breizh, 180 bugel a zo er skol (sifr distro-skol 2012-2013). Un eil skol Diwan a zo bet krouet e su Naoned. Digoret eo bet en distro-skol 2012 gant 6 bugel.

Ur skolaj Diwan a zo bet krouet e 2008 e Sant-Ervlan, sko ouzh Naoned, evit bugale al Liger-Atlantel met ivez evit re all ho tont eus Skol Diwan Pariz. 48 skolajiad a zo enskrivet e 2012-2013.

Ur sturlevr divyezhek diwar-benn Naoned a zo bet embannet e 2006 gant Yoran Embanner. Ar rakskrid a zo bet graet gant an istorour Armel de Wismes. An oberer - an Naonedad Pierre-Emmanuel Marais - en deus skrivet "Ronan ar c'horrigan" e 2007 (Keit vimp bev). Resevet en deus al levrig-mañ an eil priz evit ar genstrivadeg "Priz ar Vugale 2008".

Evit difenn ar brezhoneg ez eus bet graet ur fest-deiz gant Ai'ta, tre e-kreiz Kastell an Duged, e Naoned.

D'an 21 Kerzu 2007 e oa bet staliet panelloù mont-tre divyezhek e Naoned.

D'ar 24 Kerzu 2007 e oa distro ar brezhoneg ouzh ar skramm e Naoned, 4 bloavezh goude bezañ lamet an abadennoù brezhoneg gant renerien Frañs 3. War ar chadenn lec'hel Telenantes e oa skignet ar sitkom kentañ bet graet e brezhoneg.

D’ar 27 a viz Genver 2012 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

Douaroniezh[kemmañ]

Emdroadur ar boblañs[kemmañ]

[5]

Ekonomiezh[kemmañ]

KKG[kemmañ]

Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned / Sant-Nazer zo e Naoned. Eno emañ ivez KKR Broioù al Liger.

Tour Breizh.

Porzh Emren[kemmañ]

N'eo ket bev porzh Naoned ken. E 2005 e oa tremenet 35,5 milion a donennoù e Porzh Emren Naoned / Sant-Nazer met nemet 10% anezho a oa bet e Naoned da lavaret pe e Chevire (produioù koad) pe Ar Roc'h-Morvan (ed). Er porzh emren e tremen ivez lodennoù eus an A380 a ya da Vourdel.

Naoned ha tour Breizh.

Cassegrain[kemmañ]

Ar stal boued-mir bet savet gant Charles Cassegrain a oa bet krouet e 1856 e Naoned. Unan eus politkourien veur Naoned eo bet Léopold Cassegrain.

Trenioù[kemmañ]

Emañ Naoned war al linenn hent-houarn a ya eus Paris d'ar Groazig. Ac'haleno e c'haller mont ivez da :

N'eus linenn ebet etre Naoned ha Roazhon.

Tramgirri[kemmañ]

Ur rouedad tramgirri a oa bet e Naoned etre 1876 ha 1958. Roet e oa lañs dezhañ e 1876 gant Louis Mékarski, ar mekanikoù a yae en-dro gant aer moustret. E 1914 e teue da vezañ melen ar girri, ha gant tredan e yeont en-dro. Dilezet e oa an tramgarr e 1958 betek miz Genver 1985 pa oa savet ul linenn etre Bellevue ha La Haluchère. D'an 2 a viz Gwengolo 2000 e oa astennet al linenn 1 ha digoret al linenn 3 etre Plaissance ha Hôtel Dieu.

Ne oa ket dibabet ar metro gant ti-kêr Naoned, pa oa bet gant Roazhon, kêr vihanoc'h anezhi.

Monumantoù ha traoù heverk[kemmañ]

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

Evel pep meurgêr he deus Naoned kalz mirdioù disheñvel, testoù e c'hlad hag e istor pinvidik :

Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun[kemmañ]

Bezioù ar C'hommonwealth e bered La Bouteillerie[kemmañ]

Bro Niver a dud
Canadian Red Ensign 1868-1921.svg Kanada 1 (Tirlu)
Flag of the United Kingdom.svg Rouantelezh-Unanet 27 (Merdeadurezh kenwerzh: 3, Morlu:1, Tirlu:23)
Hollad 28

Marvet int e-kerzh ar Brezel-bed kentañ [6].

Bezioù ar C'hommonwealth e bered Pont-du-Cens[kemmañ]

Bro Niver a soudarded
Flag of Australia.svg Aostralia 4
Canadian Red Ensign 1868-1921.svg Kanada 6
Flag of the United Kingdom.svg Rouantelezh-Unanet 92 Aerlu:77
Tirlu: 15
Flag of New Zealand.svg Zeland-Nevez 4
Hollad 106

Marvet int e-kerzh an Eil Brezel-bed [7] .

Melestradurezh[kemmañ]

Gevelliñ[kemmañ]

Gevellet eo Naoned gant:

Liammoù he deus Naoned gant:

Gwelet ivez[kemmañ]

Notennoù ha daveoù[kemmañ]

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. http://www.nantes.maville.com/actu/actudet_-Rififi-autour-de-la-reunification-de-la-Bretagne_52716-2072224_actu.Htm?idAvis=300607&xtor=EPR-200-[validavis]-20120102-[visualiser]&utm_source=mviconditionnel&utm_medium=validavis&utm_campaign=visualiser#ancreAvis300607
  3. http://www.histoire.presse.fr/actualite/infos/nantes-est-elle-vraiment-bretonne-02-07-2014-104990
  4. http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm
  5. EBSSA
  6. Commonwealth
  7. Commonwealth War Graves Commission