Bourdel

Kumun Frañs
Bourdel
Skoed Bourdel
Rannvro	Akitania
Departamant	Gironde
Arondisamant	Arondisamant Bourdel
Etrekumuniezh
Bro 'Voynet'
Kanton	penn-kanton eus eizh kanton
Kod INSEE	33063
Kod post	33000, 33100, 33200, 33300, 33800
Maer Amzer gefridi	Alain Juppé 2008-2014
Gorread	49,36 km²
Hed	00° 34' 42" Kornôg
Led	44° 50' 19" Norzh
Uhelder	bihanañ : 1 m. brasañ : 42 m. keitat : 6 m.
Poblañs hep kontoù doubl	235 891 ann. (2008)
Stankter	4 778,99 ann./km²

Unan eus kêrioù bras Mervent Frañs eo Bourdel (Bordèu en okitaneg ha distaget [burˈðɛw]) en okitaneg gwaskognek, Bordeaux e galleg ha distaget [bɔʀˈdo]), houmañ eo kêr-benn Rannvro Akwitania (Aquitaine e galleg uhel, Gwaskogn e penn ar Grennamzer), bet ar Guienne e parlantoù ar bobl, degemeret evel ar Guyenne dindan ar rouantelezh gall).

Penn-lec'h departamant ar Gironde eo ivez, 229 000 annezad enni ha 955 200 en he zolpad-kêrioù, anvet Kumuniezh kêrel Bourdel (KKB pe CUB e galleg). 28.3% annezidi KKB a oa o chom e kêr Bourdel e 2008, pa oa 45.3% eus ar re-mañ e 1968. Treuzet eo gant ar stêr vras Garona ha Bourdeliz a vez graet eus hec'h annezidi.

Brudet eo ar gêr er bed a-bezh abalamour d'ar gwiniegi a zo tro-war-dro dezhi hag a zo anvet Gwiniegi Bourdel. Dre ar porzh-mor, war un aber hir-meurbet (98 km etre Bourdel hag ar mor, al lanv a ya 20 km pelloc'h c'hoazh) ez eus bet ezporzhiet kementadoù divent a win abaoe m'eo bet plantet ar gwini gant ar Romaned er I^añ kantved.

Lesanvet eo bet Bourdel "perlez Akwitania", met ivez "ar gaerenn gouskedik" peogwir ne oa ket e vonumantoù hag e greiz-kêr lakaet da dalvezout a-walc'h. N'eo ket ken gwir bremañ rak lakaet eo bet kreiz-kêr Bourdel (Porzh al Loar) war roll Glad bedel.

Ger-ardamez [kemmañ]

Skoed Bourdel

Lilia sola regunt lunam, undas, castra, leonem, « N'eus nemet ar flourdiliz hag a ren al loar, an dour, ar c'hastell hag al leon ».
Displegadennoù :

Ar flourdiliz : ardamez rouaned Bro-C'hall o deus adstaliet o beli war Bourdel ha Gwaskogn e 1453 diwar goust ar Saozon;
Al loar : diwar kammdro ar Garona e vez graet "porzh al loar" eus porzh Bourdel;
An dour : ur porzh-mor hag ur porzh war ur stêr eo Bourdel;
Ar c'hastell : ar C'hastell-Trompilh, savet gant Vauban war urzh ar roue gall Loeiz XIV war al lec'hienn m'emañ leurgêr vras an Ilgroazioù (esplanade des Quinconces) warni hiziv;
Al leon : elfenn ardamez Gwaskogn (hag Akwitania war an dro).

Istor [kemmañ]

Henamzer [kemmañ]

E mare ar Romaned ez eus roud eus Burdigala evel anv ar gêr, un anv a c'hellfe bezañ euskarek kozh (burdi = houarn, gala = teuziadur) ken e veze marteze govelioù eno. Dre Bordigala ha Bordale (anv euskarek) e c'hellfe bezañ aet an anv orin da Vourdel.

Evit gwir eo bet savet Bourdel en III^e kantved gant Bituriged Vivisk ('Bituriged dilec'hiet'), ar re-se ur bobl c'halian o tont eus takad Bourges. Staliet e oa war un adstêr gleiz d'ar Garon, an Dévèze, met ne oa ket al lec'hienn eus ar c'hentañ pa veze geunioù flaerius tro-war-dro.

E Bourdel, war-dro 310 eo bet ganet Decimus Magnus Ausonius, kelenner war an helavarded hag ar yezhadur hag ur barzh latin ivez. War-dro 367 ez eas da digelenner an danvez-impalaer Gratian.