An Oriant
Eus Wikipedia
| Kumunioù Breizh | |
|---|---|
| An Oriant | |
.svg) |
|
| Departamant | Mor-Bihan |
| Bro hengounel | Bro Wened |
| Arondisamant | Arondisamant an Oriant |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù bro an Oriant |
| Bro 'Voynet' | Bro an Oriant |
| Pastell-vro votiñ | |
| Kanton | penn-kanton eus tri c'hanton |
| Kod INSEE | 56121 |
| Kod post | 56100 |
| Maer Amzer gefridi |
Norbert Métairie 2008-2014 |
| Gorread | 1 748 ha = 17 48 km² |
| Hed ha led | 47° 44' 45" Norzh, 03° 21' 59" Kornôg |
| Uhelder | keitat : 16 m bihanañ : 0 m brasañ : 46 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 61 548 [1] (2011) |
| Stankter | |
Ur gumun, ur gêr hag ur porzh-mor eus departamant ar Mor-Bihan eo an Oriant; mont a ra tri c'hanton ouzh hec'h ober ha sez un isprefeti eo. Anv un arondisamant eo ivez.
Taolenn |
Brezhoneg [kemmañ]
Skolioù [kemmañ]
- Div skol zivyezhek publik a zo enno 114 skoliad e 2009.
- Ur skolaj Dihun a zo eno ennañ 3 skoliad e 2009.
- Ur skol Diwan a zo eno enni 81 skoliad e 2009.
- 198 bugel a oa skoliatet en holl e 2009-2010, 15 bugel gounezet e-keñver 2008-2009, 15vet kêr e Breizh pemp departamant e 2009-2010. Savet e oa bet ar skol Diwan e 1978.
- 1,3% eus bugale kêr zo er un hentenn zivyezhek pe e Diwan.
- E distro-skol 2009 e oa enskrivet e Diwan hag er skolioù divyezhek 3,3% eus bugale ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez. [1]
- E distro-skol 2010 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 198 skoliad (3,7% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). [2]
Ya d'ar brezhoneg [kemmañ]
- D'ar 25 a viz Genver 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun ha roet oa bet war un dro d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
Istor [kemmañ]
XIX vet kantved [kemmañ]
- 1862: tizhet eo An Oriant gant an hent-houarn.
XX vet kantved [kemmañ]
Eil Brezel Bed [kemmañ]
- 1940: bombezet e voe An Oriant gant al Luftwaffe en noz etre an 19 hag an 20 a viz Even [2]
- D'an 21 a viz Even 1940 e tegouezh al lu alaman en Oriant [3] goude un emgann e Gwidel.
-
- d'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korf marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman [4]
|
- E 1940 e krogas an Alamaned da sevel diazlec'h listri-spluj an Oriant e Kerroman.
- Listri-spluj alaman ha diazlec'h Kerroman (luc'hskeudennoù graet evit ar propaganda nazi)
- Bombezadegoù ar Re Gevredet
- Distrujoù bras a voe en Oriant gant bombezadegoù Aerluioù ar Rouantelezh-Unanet ha SUA. Lazhet e voe kantadoù a dud nann-soudard ha milourion alaman. Degadoù a garrnijourion a gollas o buhez ivez.
-
Ar c'harr-nij Bristol Beaufort Mark I, L4474 MW-E 217 o c'hedrediñ a-us d'ar Meurvor Atlantel. Kaset e voe d'ar strad p'edo o tagañ An Oriant gant ar 217vet Skwadrenn RAF (Aerlu ar Rouantelezh-Unanet) St Eval d'an 20 a viz Kerzu 1940. Beziet eo e baread e Lannarstêr.
-
- bombezet e voe ar porzh gant ar Royal Air Force d'an 20-21 a viz Du ha d'an 2-3 a viz Kerzu 1940 [5];
- 1942: bombezet e voe An Oriant gant nijerezioù B-17 eus an VIIIvet USAAF (United States Army Air Forces) d'an 16 a viz Gwengolo, d'an 18 ha d'an 22 a viz Du ha d'an 30 a viz Kerzu; teir nijerez a voe kollet d'an 16 a viz Gwengolo, hini ebet en tagadennoù all [6].
- 1943:
- d'ar 14 a viz Genver eo roet urzh gant Winston Churchill distrujañ kement tra a c'hell servijout d'al listri-spluj alaman diazezet e Kerroman, d.l.e. bombezañ stank ha didruez An Oriant, Lannarstêr hag ar c'humunioù tro-war-dro; kerkent, d'ar 14 a viz Genver, e krog ar bombezadegoù, padout a reont betek ar 16 a viz C'hwevrer [7];
- d'an 23 a viz Genver 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17, eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) er mor, e donvor an Oriant; lazhet e voe an dek nijour a oa en e vourzh [8];
- Munudoù ar bombezadegoù e mizioù Genver ha C'hwevrer 1943[9]
| Deiziad | Aerlu | Niver a nijerezioù | Tonennoù a vombezennoù | Niver a vombezennoù-entanañ |
|---|---|---|---|---|
| 14 a viz Genver | Royal Air Force | 99 | 73,6 | 83 548 |
| 15 a viz Genver | Royal Air Force | 132 | 140,4 | 87 163 |
| 23 a viz Genver | United States Army Air Forces | 36 | ||
| 23 a viz Genver | Royal Air Force | 47 | ||
| 26 a viz Genver | Royal Air Force | 136 | 80 | 56 687 |
| 29 a viz Genver | Royal Air Force | 130 | 50,7 | |
| 4 a viz C'hwevrer | Royal Air Force | 120 | 90,6 | 63 376 |
| 7 a viz C'hwevrer | Royal Air Force | 296 | 254,1 | |
| 13 a viz C'hwevrer | Royal Air Force | 422 | 524,3 | 26 168 |
| 16 a viz C'hwevrer | Royal Air Force | 360 | 461,9 | 230 916 |
Darvoudoù-sport a bep seurt [kemmañ]
- 13 a viz Gouere 1939 : 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest hag An Oriant ; trec'h eo Raymond Louviot.
- 14 a viz Gouere 1939 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Naoned ; trec'h eo Amédée Fournier.
- 10 a viz Gouere 1956 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù hag An Oriant ; trec'h eo Fred de Bruyne (Belgia).
- 11 a viz Gouere 1956 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus An Oriant war-du Añje (Maine-et-Loire).
- 1añ a viz Gouere 1960 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù hag An Oriant ; trec'h eo Roger Rivière.
- 2 a viz Gouere 1960 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus An Oriant war-du Añje (Maine-et-Loire).
- 3 a viz Gouere 1968 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh hag An Oriant ; trec'h eo Aurelio González Puente (Spagn).
- 4 a viz Gouere 1968 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Naoned ; trec'h eo Franco Bitossi (Italia).
- 9 a viz Gouere 1977 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) hag An Oriant ; trec'h eo Giacinto Santambrogio (Italia).
- 10 a viz Gouere 1977 : 9vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Roazhon ; trec'h eo Klaus-Peter Thaler (Republik Kevreadel Alamagn).
- 12 a viz Gouere 1982 : 9vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Pluveleg (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo Ti-Raleigh (Izelvroioù).
- 30 a viz Mezheven 1985 : 2l tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Gwitreg ; trec'h eo Rudy Matthijs (Belgia).
- 14 a viz Gouere 1998 : 3de tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rosko hag An Oriant ; trec'h eo Jens Heppner (Alamagn).
- 15 a viz Gouere 2002 : 9vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lannarstêr hag An Oriant (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Santiago Botero (Kolombia).
- 9 a viz Gouere 2006 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Meven hag An Oriant ; trec'h eo Sylvain Calzati.
- 5 a viz Gouere 2011 : 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Mur ; trec'h eo Cadel Evans (Aostralia).
Monumantoù ha traoù heverk [kemmañ]
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered Kerantreizh [kemmañ]
| Bro | Niver a soudarded |
|---|---|
 Aostralia |
3 |
 Kanada |
3 |
.svg){kind=small} Polonia |
9 |
 Rouantelezh-Unanet |
17 |
 Zeland-Nevez |
1 |
| Dianav | 5 |
| Hollad | 38 |
Karrnijourion e oant holl. Marvet int e-pad an Eil Brezel Bed [10].
Tud brudet [kemmañ]
Tud bet ganet eno [kemmañ]
- Jacques Cambry, kronikour, politikour ha tudoniour, diazezer an Akademiezh Keltiek, 2 a viz Here 1749.
- François de la Rocque, ofiser ha politikour gall, 6 a viz Here 1885.
- Jacques Vaché, mignon da André Breton, skrivagner gall, 7 a viz Gwengolo 1895.
Tud bet marvet eno [kemmañ]
- René Kerviler, ijinour, henoniour ha levrrollour breizhat (ha gall), 12 a viz Mae 1907.
- Youenn Drezen, skrivagner brezhonek, 17 a viz C'hwevrer 1972.
Douaroniezh [kemmañ]
Luc'hskeudennoù [kemmañ]
-
Porzh an Oriant, gant Berthe Morisot, 1869, The National Gallery of Art, Washington, DC
-
Koc'hu Merville
-
Un eoul-lestr er porzh-eoul-maen
-
Porzh-pesketa Kerroman
-
Ur sammlestr o tiskargañ kolza er porzh-kenwerzh
Emdroadur ar boblañs 1793-2007 [kemmañ]
Roll maered An Oriant [kemmañ]
Gevelliñ [kemmañ]
Ludwigshafen (Alamagn, Rheinland-Pfalz), abaoe 1963
Ventspils (Latvia), abaoe 1974
Galliv (Iwerzhon, Cúige Chonnacht), abaoe 1974
Wirral (Bro-Saoz, Merseyside), abaoe 1975
Vigo (Galiza), abaoe 1983
České Budějovice (Tchekia, Su Bohemia), abaoe 1997
L’Orient (Helvetia, Vaud)
Liamm a genlabour gant :
Liammoù diavaez [kemmañ]
Dave ha notennoù [kemmañ]
- ↑ EBSSA
- ↑ Archives départementales du Morbihan, Guide des sources des archives publiques contemporaines sur la seconde guerre mondiale et la reconstruction dans le Morbihan, pajenn 81, Gwened, Mae 2010
- ↑ Archives départementales du Morbihan, Le Morbihan en guerre 1939-1945, 2009
- ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 315-316
- ↑ Eddy Florentin, Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945, Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 35
- ↑ Eddy Florentin, Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945, Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 106
- ↑ Yann Lukas, Lanester, histoire d’une ville, Embannadurioù Palantines, Kemper, 1999, pajenn 76
- ↑ Pertes USAAF
- ↑ Luc Braeuer, La base de sous-marins de Lorient, 2008, (ISBN 978-2-9525651-20)
- ↑ Commonwealth War Graves Commission
- ↑ Cassini hag EBSSA
