Ar mor el lennegezh vrezhonek

Gronnet eo Breizh gant ar mor, hag evel m'eo un dodenn paot e lennegezh ar bed en e gaver el lennegezh vrezhonek evel-just. An oberennoù brezhonek a zo ar gaoz war ar mor enno a zo aparchant d'al lennegezh vor pa weler ur plas bras roet d'ar mor enno.

Nebeud a skridoù brezhonek diwar-benn ar mor

Ne gaver ket kalz a oberennoù savet a-hir-amzer e brezhoneg (romantoù, danevelloù, barzhonegoù hir… ). Embannet e voe ar c'hentañ romant mor brezhonek e 1959 (Jarl Priel, An teirgwern Pembroke) ha n'eus ket bet kalz a heulidi. Un nebeud merdeerien o deus kontet traoù ar mor bevet ganto nemetken. Ha n'eus ket kalz a levrioù evit ar yaouankiz nemeur. Pa weler al levrioù mor embannet e verzer un troc'h bras pa ne oa kazi levr mor ebet e brezhoneg evit ar yaouankiz a-raok 2000. Savet eo bet roll an oberennoù lennegezh vor en ur ouzhpennañ ar pezh a c'hell c'hoarvezout war an aodoù e-touez an annezidi o chom en arvor ha levrioù o tennañ d'an aodoù pe d'ar bigi.
O sellout ouzh an hanterkantad a oberennoù brezhonek renablet ne gaver ket un niver bras a zeskrivadurioù p'emañ an daneveller, ijinet pe get, o verdeiñ warnañ evel e c'hellfed gortoz, hag ar Vrezhoned e-touez ar pobloù eus ar re voazetañ gant mont war vor a c'heller krediñ ez int.

Ar romant mor brezhonek

Ur romant mor zo ur romant m'emañ an darnvuiañ eus an traoù o c'hoarvezout war vor hag o tiskouez tud ambarket war bigi bras pe vihan. N'eus ket kalz anezho e brezhoneg ha nebeut-tre pa ne seller ket ouzh an treizhoù berr evit mont da Vreizh-veur ha da Iwerzhon. Gant Jarl Priel eo bet savet ar romant mor brezhonek kentañ hag embannet e 1959 ha ne vo ket kavet unan all a-raok an hini savet gant Yann Bijer, Ar peñsead e 2023. Romant berr-tre Jakez-Erwan Mouton, Ar c'hraken (2009) ne c'hell ket bezañ lakaet war ar memes linenn, pa zo moliac'h ennañ. Gant Amiraled Kab Horn (2024), kinniget gant Herve ar Beg, ur romant hir war ar verdeadurezh gozh a zo bet ouzhpennet.

Oberennoù brezhonek savet e brezhoneg war-eeun

1870

• J. G., « Kan ha peden ar merdead », 22 poz. E-barzh Feiz ha Breiz, niv. 270 ha 271. Kantik.

1904

•  Erwan Berthou, Klemmvan war ar vartoloded, barzhoneg hir, 18 poz. Embannet e-barzh an teskad barzhonegoù, Dre an delen hag ar c’horn-bout, René Prudhomme, Maurice Le Dault.

1925

• Fañch al Lae, Bilzig, Buhez Breiz, 189 p. Romant. Buhez annezidi arvor e Lokireg.

1931

• Yann Gostarreun, « Aotrou Run ar Vran ». E-barzh Feiz ha Breiz, niv. 4, p. p. 143-146. Kontadenn.

1935

• Paotr Juluen (Gour-na-gil), An Tornaod, Gwengamp, Mouladurioù Arvor, 200 p. Danevell-veaj da Vro-Gembre hag evezhiadennoù a bep seurt.

Bloavezhioù 1940

1943

• Yann-Fañch Kaba : Trema an Heol o sevel, Skridoù Breizh. Danevell-veaj. Mordreizher.

Bloavezhioù 1950

1954

• Jarl Priel, Ma zammig buhez. Levrenn 1, Embannadurioù Al Liamm. Emvuhezskrid. Morlu gall.
• Joseph Duchauchix, « Penaos e varvas an Ao. Schmitt evit savetei Martoloded el lestr ». E-barzh Bleun-Brug, niv. 69, 1954.

1957

• Per-Jakez Heliaz, Mojennoù ar mor. 1, Skeudennou Breiz Jos Le Doaré, Emgleo Breiz-Brud Nevez. Kontadennoù troet pe adaozet diwar Anatol ar Braz, Fañch an Uhel, Paul Sébillot hag all.
• Roparzh Broudig, Gant red an dour, Emgleo Breiz. Barzhonegoù.

1959

• Per-Jakez Heliaz, Mojennoù ar mor. 2, skeudennou Breiz Jos Le Doaré, Emgleo Breiz-Brud Nevez.
• Jarl Priel : An teirgwern Pembroke, Embannadurioù Al Liamm. Romant. Merdeadurezh a genwerzh kozh. Adembannet gant An Here e 2002 (ISBN 2-86843-258-1)
•  Kan ar vartoloded, 18 poz. Kanaouennoù-pobl, teskad aozet gant Alfred Bourgeois. Kanaouenn-bobl notennet e 1893. 

Bloavezhioù 1960

1961

• Roparz Hemon, Mari Vorgan, Embannadurioù Al Liamm. Romant dre lizhiri. Morlu kozh.

1963

• Fañch al Lae, Bilzig, Emgleo Breiz-Brud-Nevez, 264 p. Romant. Buhez annezidi arvor Lokireg. Adembannadur e reizhskrivadur skolveuriek.

1978

• Marcel Divanac’h, Le marsouin hâbleur = Ar moroc’h fougaser, Brest, Les Éditions du Vieux Meunier breton. Kontadennoù, eñvorioù ha komzoù personel, brezhoneg ha galleg tal ouzh tal. Arvor Bro-Vigoudenn.

Bloavezhioù 1980

1981

• Yves Miossec, Dreist ar mor braz (Eil moulladur), Emgleo Breiz-Brud nevez", 158 p.

1982

• Kristian Brisson, Ar Reder-mor, Emgleo Breiz-Brud Nevez (ha Bleun-Brug), 85 p. Danevell.

1984

• Loeiz Andouard, Jakez Karter, Hor Yezh, 141 p. Buhezskrid. Merdeadurezh kozh.(ISBN 2868630030)

1986

• Roparzh Broudig, En ur ruilhañ bili, Mouladurioù Hor Yezh. Barzhonegoù.

1988

• Mikael Madeg, Tra ma vo mor, Emgleo Breiz-Brud Nevez. (ISBN 2867750660). Romant.
• Mikael Madeg, Marsel Divanac’h, C'hwec'h kontadenn eus arvor Bro vigouden, Dastum, 54 p. + 1 gased. Kontadennoù.
• Yann Morvan : Va merdeadenn e Bro-Sina, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 1988. (ISBN 2867750628). Danevell-veaj. Morlu gall.

Bloavezhioù 1990

1990

• Roparzh Broudig, Gwrez an Trovanoù, Hor Yezh. Romant.

1995

• Ar Vro Bagan / Goulc'han Kervella, Amoko 2, Brud Nevez / Emgleo Breiz (ISBN 2-86775-152-7)

Bloavezhioù 2000

2001

• Eneour Puilh-Stephan, Beaj Eneour, Plougastel, An Here, 136 p. (ISBN 2868431860). Danevell-veaj mor gant ur grennard. Levr yaouankiz.

2002

• Jarl Priel, An teirgwern Pembroke, An Here-Al Liamm, 253 p. Romant. Merdeadurezh a genwerzh kozh. Adembannadur. (ISBN 2868432581).

2003

• Fañch al Lae, Bilzig, testenn vrezhonek ha troidigezh gant Bernez Kabon tal-ouzh-tal, Skol Vreizh, 353 p. (ISBN 2911447778). Buhez annezidi arvor e Lokireg.

2006

• Hervé Peaudecerf, Peñseoù ha peñseidi : ur peñse, un istor da gontañ : dit-te da gas an enklask da benn, tresadennoù gant Jean-François Guével, H. Peaudecerf, 56 p. (ISBN 9782952756914). Levr yaouankiz.

2007

• Yann Bijer : Avel gornog, Embannadurioù Al Liamm, 454 p. (ISBN 9782736800673). Romant. Buhez ar besketaerien.

2009

• Jakez-Erwan Mouton, Ar c'hraken, Keit vimp Bev, 78 p. Romant moliac’h. Levr yaouankiz.

Bloavezhioù 2010

2014

Jef Gedez, En-dro d'al lenn-vor, Embannadurioù Al Liamm. Danevelloù. (ISBN 9782736800956).

2015

• Goulc'han Kervella, N'eus ket a garantez eürus, Skol Vreizh, 144 p. (ISBN 9782367580883). Romant. Buhez ar vezhinerien.

2018

• Goulc'han Kervella, Distro Jarl eus ar brezel, Skol Vreizh, 141 p. (ISBN 9782367580821). Romant. Buhez annezidi arvor Bro-Bagan.
• Alan Durel, Kan ar Mor-Bihan, Mouladuriou Hor Yezh, 80 p. (ISBN 9782868631886). Barzhonegoù.

2020

• Davy Jaouen : War an aod vev, An Alarc'h (ISBN 9782381900025). Levr yaouankiz.
• Fañch Rebours, Dindan ar seizh avel, tresadennoù gant Agnès Guillot, Ti-embann ar skolioù. 66 p. (ISBN 9782240053572). Danevelloù mor.

Bloavezhioù 2020

2021

• Goulc'han Kervella, Morlaeron Karaiba, Keit vimp bev, 49 p. (ISBN 9782868243577). Levr yaouankiz.

2023

• Yann Bijer, Ar peñsead, Embannadurioù Al Liamm, 249 p. Ur vag tapet en amzer-stourm e 1937. (ISBN 9782736801663)

2024

• Herve ar Beg : Amiraled Kab Horn, Al Liamm. Romant. Merdeadurezh a genwerzh kozh.
• Loeiza an Duigoù, Kali Torrdent, Embannadurioù Al Liamm. (ISBN 9782736801755). Romant berr. Buhez ar vorlaerez.

2025

• Paskal Hervio, ""Skubañ ar mor, Embannadurioù Al Liamm. (ISBN 9782736801878). Danevelloù.

Oberennoù troet diwar ur yezh all

Bloavezhioù 1860

1869

• Jean Lander, Ar votezik prenn, troet gant Goulven Morvan, moullet war Feiz ha Breiz niv. 220, 17 Ebrel 1869, pp. 85-87.

Bloavezhioù 1870

1872

• Alexandre de Lamothe, Colibri, troet gant Goulven Morvan. Embannet a-dammoù e-barzh Feiz ha Breiz etre ar 6 a viz Ebrel hag ar 6 a viz Gouere 1872, niv. 375-376-378-381-383-386-387-388. Romant merdeiñ.

1874

• Gabriel de La Landelle, Perrina Cadoret, troet gant Goulven Morvan, moullet war Feiz ha Breiz.

Bloavezhioù 1920

1926

• John Millington Synge, War varc'h d'ar mor, troet gant Youenn Drezen, Levraoueg Gwalarn, 24 p. Titl orin : Riders to the sea. C'hoariva saoznek eus Bro-Iwerzhon.

1928

• Hans Christian Andersen, Plac'hig vihan ar mor, troet gant Roparz Hemon, Gwalarn, 52 p. Kontadenn.

1929

• Ronan Kermene, Danevell varzus Sant Brendan, troet e brezhoneg gant Yann-Vari Gwilhoù (Ar Mignon). E-barzh Gwalarn, niv. 18-22, 1929-1930. Merdeadurezh vojennel.

Bloavezhioù 1940

1942

• Paol Feval, Ar Pesk aour, displeget e brezhoneg gant Roparz Hemon, skeudennet gant Robert Micheau-Vernez, Roazhon, Moullerezh Kreizkêr, 164 p. Titl orin : Le Poisson d’or. Kontadenn. Levr kaer.

1944

• Sindbad ar Martolod, lakaet e brezhoneg gant Roparz Hemon, Skridoù Breizh, 112 p. Danevell-veaj mor mojennel. Levr yaouankiz.

Bloavezhioù 1970

1971

• Jules Verne, An dorrerion-vlokuz, In : Ar Gevnidenn, n°1, n°2, n°3, n°4. Troet gant Meven Mordiern. Adembannet gant An Here dindan titl Bag ar Frankiz e 1990.

Bloavezhioù 1980

1983

• Gildas Bernier, "Eur c’habiten gwenedad". E-barzh Brud Nevez, niv. 69, 1983. Troidigezh lizhiri gallek skrivet er bourzh.

1984

• Heoliou bihan ar mor, skrid brezoneg gand Per-Mari Mevel, Brest, Ar Helenner-Brud nevez, 16 p. Titl orin : Les Petits soleils de la mer. Evit bugale vihan.

1989

• Amèlia Benet : An nozvez er vagig, skeudennet gant Carme Peris, troet diwar ar c'hatalaneg gant Beatris Jouin, An Here (ISBN 2868430562). Titl orin : Nit en la barca. Levr yaouankiz.

1990

• Jules Verne, Bag ar frankiz, brezhoneg gant Meven Mordiern ha troidigezh nevesaet gant Martial Ménard, skeudennoù gant Anne Salaün, An Here, 154 p. (ISBN 2868430899). Titl orin : Les forceurs de blocus’'
• Sindbad ar Martolod, An Here, 1990, 147 p. Dastumad Skol al Louarn. (ISBN 9782868430731). Danevell-veaj mor. Levr yaouankiz.

Bloavezhioù 1990

1994

• Kristol Goulm : Levr bourzh ar veaj kentañ, troet diwar ar c'hastilhaneg gant Filip Oillo, Embannadurioù Al Liamm, 219 p. (ISBN 2736800397). Lodenn gentañ al levr bourzh. Danevell-veaj. Merdeadurezh kozh.

1997

• Robert Louis Stevenson, Enez an teñzor, brezhoneg gant Yeun ar Gow, Al Liamm (ISBN 2-7368-0051-6)

2000

• Dan Lailler, Lestr Jakez Karter, skeudennet gant François Vincent, An Here, 32 p. (ISBN 2868430082). Titl orin : Le bateau de Jacques Cartier. Levr yaouankiz.

Bloavezhioù 2000

2001

• Ar meurvorioù, troet diwar ar c’hastilhaneg gant Alan Martel, An Here, 31 p. (ISBN 2868432204). Titl orin : Los oceanos. Levr yaouankiz.

2005

• Beaj sant Brendan. Navigatio sancti Brendani Abbatis, troet diwar oberennoù kozh e meur a yezh gant Paskal Tabuteau, Emgleo Breiz. Merdeadurezh vojennel.

2006

• Arzhig Du o c'hoari er mor, Bannoù-Heol (ISBN 2913652204). Evit bugale bihan.

2007

• Jón Kalmas Stefansson : Baradoz hag Ifern, An Alarc’h. (ISBN 9782916835785). Troet diwar an islandeg. Titl orin : Himnaríki og helvíti. Romant. Buhez ar besketaerien islandat.

Bloavezhioù 2010

2012

• William Hope Hodgson, Ar Morgezeg, troet gant Ronan an Deroff, Preder, 64 p.

2015

• Valérie Muszynski, Morlaeron ! pinvidik-mor, tresadennoù gant Julien Bringer Deik, troet e brezhoneg gant Gwenael Dage, Beluga, 48 p. (ISBN 978-2-37133-059-7). Titl orin : Piiirates !. Evit bugale vihan.

2016

• Henri Queffélec : Ur person evit Enez Sun, An Alarc'h (ISBN 9782916835785). Troet diwar ar galleg. Titl orin : Un recteur de l'Île de Sein. Romant.

2017

• Serj Richard, Rouanez ar pleg-mor, Keit vimp bev, 108 p. (ISBN 9782868242921)
• A. Luron, A. Le Fée, B. Guillotin hag all, Rederien-mor, Keit vimp bev, 47 p. (ISBN 9782868242969). Levr yaouankiz.

2018

• Katell Daniel, Poupette à la mer = Poupig war vord ar mor, troet e brezhoneg gant Nolwenn Riou, Marzhan, L'Avion de papier, 24 p. (ISBN 9782490370023). Galleg ha brezhoneg. Evit bugale bihan.

2020

• Gwennaëlle, Gwerz ar mor = Gwerz de la mer, Paris : Gwennaëlle, 72 p. Brezhoneg ha galleg.

Bloavezhioù 2020

2021

• Joe Todd-Stanton : Sekred ar Roc'h Zu, skeudennet gant Joe Todd-Stanton ha troet diwar ar saozneg gant Tifenn Merien, Timilenn (ISBN 9782957002733). Titl orin : The Secret of Black Rock. Levr evit ar vugale.
• Béatrice Riou, Julien Thomas, Monet er Gerveur : tal-ouzh-tal gant ar mor bras, troet e brezhoneg gant Paolig Combot , Skol Vreizh, 45 p. T(ISBN 9782367581316)itl orin : Monet à Belle-Ïle-en-Mer. Levr evit ar vugale.

2024

• Dorian Clerbois, François-Xavier Lagey, Yann Gaonac’h, Arkeologiezh Danvorel : Splujit da zizoleiñ ar peñse Zi-24, troet diwar ar galleg gant Dorian Clerbois, Roazhon, Embannadurioù Goater. (ISBN 9782383670384). Levr yaouankiz.

Geriadurioù ha geriaouegoù o tennañ da draoù ar mor

1973

• Loeiz Andouard, Brezhoneg ar Mor, Hor Yezh, niv. 95, Mezheven 1973.

1980

• Pêr Denez, Geriadur brezhoneg Douarnenez – 1. Pesked, 2. Laboused, Mouladurioù Hor Yezh

1981

• Pêr Denez, Geriadur brezhoneg Douarnenez – 3. Amzer, avel ha mor, Mouladurioù Hor Yezh

1983

• Loeiz Andouard, Brezhoneg ar Mor, Mouladurioù Hor Yezh, 136 p. Embannadur adaozet ar pennad e-barzh Hor Yezh, niv. 95, Mezheven 1973.

1984

• Pêr Denez, Geriadur brezhoneg Douarnenez – 4. Ar sevel-bagoù, 5. Lien, gwernioù, hernaj, ha fardaj, Mouladurioù Hor Yezh
• E. V. Breeze Jones (skrid), Istwyn Williams (skeudennoù), Laboused an Arvor, brezhoneg gant Tudual Huon ha Padrig an Habask, Embannadurioù Al Lanv

1985

• Pêr Denez, Geriadur brezhoneg Douarnenez – 6. Ar Beskerezh, Mouladurioù Hor Yezh

1996-1997

• TermBret, Loened-mor, Skol-Uhel ar Vro

2004

Gab Cherel & Alan E. ar Berr, Geriadur ar verdeadurezh, Preder, 493 p. (ISBN 9782901383604)

2009

• Per Pondaven, Geriadur an Arvor, rakskrid gant Yann Riou, An Alarc’h, 90 p. (ISBN 9782916835136)

2016

• Laetitia Étienne, Ar Morlaer, skeudennoù gant Elen Lescoat, Beluga, Dastumad Gerioù livet. (ISBN 9782371331594)
• Marsel Modir, Mor ha bagoù = Mer et bateaux = Sea and boats : Un dibab gerioù ha termenoù hag a denn da ved ar mor = Une sélection de mots et d’expressions dédiés à l’univers marin = A selection of words and expressions about the world of the sea, Embannadurioù an Alarc'h, 95 p. (ISBN 9782916835754)

2020

• Marsel Modir, Mor ha bagoù = Mer et bateaux = Sea and boats : Geriaoueg-vor teiryezhek : brezhoneg-galleg-saozneg e 36 dodenn = Lexique maritime trilingue : breton-français-anglais en 36 thèmes = Trilingual marine glossary : Breton-French-English in 36 items, Landeda, Embannadurioù Aber, 95 p. (ISBN 9782916845531)