Nevenoe

Eus Wikipedia
(Adkaset eus Nevenoù)
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Nevenoe
Nevenoe
Nevenoe taolennet el levr Barzhaz Breizh
Alias Tad ar vro
Pater Patriae
Roue kentañ Breizh
Penntiern ar Vrezhoned
Brittonum Rex
Ganet Tro 800
Marvet 7 a viz Meurzh 851 (51 bloaz)
Ar Mañs (Francia Occidentalis)
Broadelezh Kroaz Du.svg Breizh
Micher Kont Gwened
Penn ar Vretoned
  • ██ Tiriad dindan ren Nevenoe, 845-867
  • Istor Breizh
    Bretoned kentañ
    -5000 kent JK
    Arvorig
    Marevezh galian
    Vvet kantved kt JK - -56
    Marevezh roman
    -56 - IVe kantved
    Marevezh poblañ Arvorig
    ha savidigezh Breizh
    IVe - IXvet kantved
    Rouaned
    845 - 913
    845 - 851 Nevenoe
    851 - 857 Erispoe
    857 - 874 Salaun
    874 - 876 Gurwant / Paskwezhen
    876 - 888 Yezekael
    888 - 907 Alan I
    908? - 913? Gourmaelon
    Reuziad an Normaned
    913? - 931
    Rögnvaldr
    Felecanus
    Inconus
    931 - 937 Gwilherm I
    Marevezh an Duged
    937 - 1532
    Tiegezh Naoned
    937 - 952 Alan al Louarn
    952 - 958 Drogon
    958 - 981 Hoel I
    981 - 988 Gwereg
    Tiegezh Roazhon
    970 - 992 Konan I
    992 - 1008 Jafrez I
    1008 - 1040 Alan III
    1040 - 1066 Konan II
    Tiegezh Kernev
    1066 - 1084 Hoel II
    1084 - 1112 Alan IV Fergant
    1112 - 1148 Konan III
    Tiegezh Pentevr
    1148 - 1166 Konan IV
    1166 - 1201 Konstanza
    Plantajened
    1169 - 1186 Jafrez II
    1196 - 1203 Arzhur I
    Tiegezh Thouars
    1203 - 1221 Alis Breizh
    Tiegezh Dreux
    1213 - 1237 Pêr I
    1221 - 1286 Yann I
    1286 - 1305 Yann II
    1305 - 1312 Arzhur II
    1312 - 1341 Yann III
    Tiegezh Bleaz-Pentevr
    1341 - 1364 Janed Pentevr ha Charlez Bleaz
    Tiegezh Moñforzh
    1341 - 1345 Yann Moñforzh
    1364 - 1399 Yann IV
    1399 - 1442 Yann V
    1442 - 1450 Frañsez I
    1450 - 1457 Pêr II
    1457 - 1458 Arzhur III
    1458 - 1488 Frañsez II
    1488 - 1514 Anna Breizh
    1514 - 1524 Klaoda Breizh
    1524 - 1532 Frañsez III
    Marevezh ar Breujoù
    1532 - 1789
    Gouarn war-eeun Pariz
    1789 - 1974
    Rannvroeladur
    René Pleven 1974-1976
    André Colin 1976-1978
    Raymond Marcellin 1978-1986
    Yvon Bourges 1986-1998
    Josilin Roc'han 1998-2004
    Jean-Yves an Drian 2004-2012
    Pierrick Massiot 2012-2015
    Jean-Yves Le Drian 2015-2017
    Loïg Chesnais-Girard abaoe 2017

    Nevenoe (pe Nevenoù, pe Nominoe, Numinoe en dielloù), marvet d'ar 7 a viz Meurzh 851 e-kichen Vendôme, a oa ur priñs breizhat hag a oa bet roet karg dezhañ gant an impalaer frank Loeiz an Deol da vezañ missus dominicus (ur seurt prefed) e Breizh evit lakaat ar Vrezhoned da baeañ tailhoù da Impalaeriezh ar C'hornôg.
    Pa varvas Loeiz an Deol ne fellas ket da Nevenoe chom dindan beli e vab Karl Voal, setu e kemeras penn ar Vretoned.

    Tud zo a wel Nevenoe evel « roue kentañ Breizh »[1] a-bezh — petra bennak ma c'hallfed reiñ an titl-se da Morvan Lez-Breizh pe da Yezekael, roue Domnonea, met hervez lod istorourien ne oa ket roue evit gwir, kontrol d'e vab.
    Lesanvet e vez « Tad ar Vro » gant ar Vretoned memestra peogwir en doa savet ur Stad e Breizh hag a badas betek dibenn ar Grennamzer [2]

    Buhez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    N'ouzer ket mat eus pelec'h e teue Nevenoe. Kont Gwened e oa, met n'eo ket ret e teue eus Bro-Wened. Tud zo a lavar e teue eus ar vro e-kichen Redon, met krediñ a reer e teue eus ar Poc'her.

    Goude an emsavadeg hollek a c'hoarvezas en Impalaeriezh ar C'hornôg e voe aozet e 831 ur vodadeg hollek en Ingelheim. Eno e voe anvet Nominoe missus imperatoris ("kannad an impalaer") ar Vretoned gant impalaer ar C'hornôg ha roue ar Franked Loeiz an Deol, mab Karl Veur, da lavaret eo kannad annezidi Breizh a-bezh war-bouez markoù Roazhon ha Naoned rak en IXvet kantved e oa an harzoù etre ar Vrezhoned hag ar Franked a-hed ar stêr Wilen. Gant Regino Prüm e voe skrivet, dre fazi e 837, en e gChronicon :

    Murmanus rex Brittonum moritur et Numenoio apud Ingelheim ab imperator ducatus ipsius gentis traditur.
    Morvan, roue ar Vretoned, a varvas ha Numenoi [Nevenoe] a voe krouet dug ar memes pobl gant an impalaer en Ingelheim.[3]

    Feal e chomas Nevenoe da Loeiz betek marv an impalaer e 840, met ne oa ket evit anavezout beli e vab pa n'en doa ket touet chom feal dezhañ.

    Trec'h e voe Nevenoe war Karl Voal, mab da Loeiz an Deol en Emgann Ballon e-kichen Baen-Ballon e 845.
    Aloubiñ a reas Nevenoe bro Roazhon ha Bro-Naoned goude-se, ha klask astenn e veli war gornôg Bro-C'hall.

    Mervel a reas e-kichen Vendôme d'ar 7 a viz Meurzh 851.

    Dimezet e oa Nevenoe da Arc'hantael (Argantael). Evel ur roue e renas e diriad hag e harpas sant Konwoion evit sevel Abati ar Salver e Redon.
    Erispoe, mab dezhañ, a voe lakaet da roue goude e varv.

    Titladur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    • Gubernans in Brittanniam adalek 831 betek 837
    • Comes Venetice civitatis e 832
    • Magister in Britanniam e 833
    • Regnans in Britannia e 833, 835
    • Princeps Venetice civitatis e 834
    • Missus in Britannia e 837 ha 839
    • Dux in Britannia e 834 ha 840
    • Dominans in Britanniam e 837

    Nevenoe e Breizh a-vremañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Monumant Baen Ballon[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Ur monumant lid a vo ouzhpennet d'ar 26 a viz Mae 2018. [4] Jean-Pierre Baudu eo an arzour e-karg gant sevel ar mein koun.

    • Tapet en deus Nevenoe ur plas hep e bar e spered ar Vretoned a-vremañ. Moarvat eo an den istorel anavezetañ war-lerc’h an dugez Anna.
    • Lesanvet eo bet « Tad ar Vro ».
    • Névénoé (pe Névénoë) zo ur c'hooperativ komz poblek hag un ti embann pladennoù sonerezh Breizh krouet gant Patrick Ewen ha Gérard Delahaye e 1973.
    • D'ar mare ma kreded e oa bet c’hoarvezet Emgann Ballon e deroù miz Mezheven e oa bet roet lañs e Baen-Ballon d’un darvoud anvet Devezh ar vro, er bloavezhioù 1950. Eno, war ar blasenn vras, ez eus un delwenn savet gant Raffig Tullou e 1952 m’eo bet enskrivet Nevenoe - Tad ar Vro - Penntiern ar Vretoned - Nominoe - Britonnum Rex - 851.
    • Gilles Servat a gan ar ganaouenn "Kan bale Nevenoe", krouet ha kanet da gentañ gant Glenmor.[5]
    • Un embregerezh koarad en deus choazet an anv Nominoë, produioù ekologel ha bio a vez produet ganto.[6]
    • Ur yalc'had arc'hant a zo bet roet an anv "Yalc'had Nevenoe" pe "Fonds Nominoe" dezhi. Krouet ha mestroniet gant ospital Pontchaillou e Roazhon, ar yalc'had a servij da harpañ mennadoù medisinerezh. [7]

    Oberennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    E brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    E galleg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    • Colette Geslin, La chevauchée de Nominoë, romant.
    • Yann Brekilien, Les Cavaliers du Bout du Monde.
    En e raok:
    Rouaned ha Duged Breizh
    thum
    840851
    War e lerc'h:
    Erispoe

    Notennoù ha daveennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


    Gwelet ivez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    • Louis Élégoet, Istor Breizh, TES
    • Arthur de La Borderie, Histoire de Bretagne, t. 2, Mayenne, Joseph Floch,‎ 1975 (1re éd. 1898), 556 p., p. 27-72
    • Barthélemy-Amédée Pocquet du Haut-Jussé,
      • Nominoë et la naissance de la Bretagne, Société d'histoire et d'archéologie de Bretagne,‎ 1945
      • Les Papes et les Ducs de Bretagne, Spézet, COOP Breizh,‎ 2000 (ISBN 2843-46077-8)
    • Henri Poisson, Nominoë : Fondateur de l'État breton, Les Presses Bretonnes,‎ Sant-Brieg, 1967
    • Hervé Le Boterf, Nominoë et l'épopée des Rois de Bretagne, Paris, France-Empire,‎ 1981 (ISBN 2-70480-875-9)
    • André Chédeville et Hubert Guillotel, La Bretagne des saints et des rois Ve-Xe siècle, Éditions Ouest-France,‎ 1984, 423 p. (ISBN 2-85882-613-7)
    • Noël-Yves Tonnerre, Naissance de la Bretagne. Géographie historique et structures sociales de la Bretagne méridionale (Nantais et Vannetais) de la fin du VIIIe à la fin du XIIe siècle, Angers, Presses de l'Université d'Angers,‎ 1994 (ISBN 2-903075-58-1)
    • Janet L. Nelson, Charles le Chauve, Paris, Aubier Histoires,‎ 1994 (ISBN 27007-2261-2)
    • Jean-Christophe Cassard, Les Bretons de Nominoë, Brasparzh, Beltan, 1990, 320 p. Adembannet gant Presses Universitaires de Rennes, Roazhon, 2003.