Gwened
Eus Wikipedia
| Kumunioù Breizh | |
|---|---|
| Gwened | |
 |
|
| Departamant | Mor-Bihan |
| Bro hengounel | Bro Gwened |
| Arondisamant | Arondisamant Gwened |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Wened |
| Bro 'Voynet' | Bro-Wened |
| Pastell-vro votiñ | |
| Kanton | Pennlec'h tri c'hanton |
| Kod INSEE | 56260 |
| Kod post | 56000 |
| Maer Amzer gefridi |
David Robo (tu dehou) 2011-2014 |
| Gorread | 3 230 ha = 32,30 km² |
| Hed ha led | |
| Uhelder | keitat : 22 m bihanañ : 0 m brasañ : 56 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 53 079 (2006) |
| Stankter | 1 643,3 ann./km² |
Gwened (Vannes e galleg) a zo ur gumun hag ur gêr eus Breizh. Pennlec'h departamant ar Mor-Bihan, Arondisamant Gwened ha tri c'hanton eo. 53 079 annezad a zo enni hervez niveradeg 2006.
Taolenn |
Istor [kemmañ]
- Kêrbenn gozh Bro-Ereg hag eskopti Gwened eo kêr Gwened ivez.
Henamzer [kemmañ]
- Darioritum eo anv ar gêr savet eno gant ar C'halianed-Romaned.
Dispac'h Gall [kemmañ]
- Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwened da benn ur bann, nav c'hanton ennañ: An Elven, Aradon, Gregam, Gwened (daou ganton), Sant-Padern, Sant-Teve, Sarzhav ha Surzhur [1].
XIX vet kantved [kemmañ]
- 1862: tizhet eo Gwened gant an hent-houarn.
XXvet kantved [kemmañ]
- d'an 21 a viz Even 1940 e tegouezh al lu alaman e Gwened [2];
- dieubet e voe Gwened d'ar 5 a viz Eost 1944 gant "Combat Command B" ar 6th Armored Division eus lu SUA hag ar Rezistañs [3];
- d'an 16 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv pevar den eus ar gumun, izili eus ar Rezistañs, bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an 13 a viz Gouere 1944 gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e Sant-Pêr-Kiberen[4].
Darvoudoù-sport a bep seurt [kemmañ]
- 26 a viz Mezheven 1925 : 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo Nicolas Frantz (Luksembourg).
- 27 a viz Mezheven 1925 : loc'hañ a ra 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
- 25 a viz Mezheven 1927 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Gustaaf Van Slembrouck (Belgia).
- 26 a viz Mezheven 1927 : loc'hañ a ra 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde) (a-benn d'an eur).
- 21 a viz Mezheven 1928 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Marcel Bidot.
- 22 a viz Mezheven 1928 : loc'hañ a ra 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde) (a-benn d'an eur).
- 4 a viz Gouere 1929 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo Gustaaf Van Slembrouck (Belgia).
- 5 a viz Gouere 1929 : loc'hañ a ra 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
- 5 a viz Gouere 1930 : 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo Omer Taverne (Belgia).
- 6 a viz Gouere 1930 : loc'hañ a ra 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
- 3 a viz Gouere 1931 : 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo André Godinat.
- 4 a viz Gouere 1931 : loc'hañ a ra 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
- 16 a viz Gouere 1947 : 18vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Les Sables-d'Olonne (Vañde) ha Gwened ; trec'h eo Pietro Tarchini (Suis).
- 17 a viz Gouere 1947 : 19vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Raymond Impanis (Belgia).
- 14 a viz Gouere 1954 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo Jacques Vivier.
- 15 a viz Gouere 1954 : loc'hañ a ra 4re tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Añje (Maine-et-Loire).
- 29 a viz Mezheven 1985 : 1añ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Lannarstêr ; trec'h eo Rudy Matthijs (Belgia).
- 5 a viz Gouere 1993 : 2l tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Les Sables-d'Olonne (Vañde) ha Gwened ; trec'h eo Wilfried Nelissen (Belgia).
- 6 a viz Gouere 1993 : 3de tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Dinarzh ; trec'h eo Djamolidine Abdoujaparov (Ouzbekistan).
- 5 a viz Gouere 2000 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Gwitreg; trec'h eo Marcel Wüst (Alamagn).
Douaroniezh [kemmañ]
- War aod ar Mor Bihan emañ Gwened.
Brezhoneg [kemmañ]
Skolioù [kemmañ]
- Kumun gentañ Breizh eo bet e-keñver an niver a vugale skoliataet er skolioù divyezhek hag e Diwan e 2009.
- Klasoù divyezhek hag ur skol Diwan a zo eno abaoe 1993. E distro-skol 2009 e oa enskrivet er skolioù divyezhek hag e Diwan 7,5 % eus bugale ar gumun evit a sell ar c'hentañ derez [5].
- E distro-skol 2010 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 570 skoliad (7,4% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez) [6].
- Ur vagouri vrezhonek dre soubidigezh zo bet digoret gant ar gevredigezh "Babigoù Breizh".
Ya d'ar brezhoneg [kemmañ]
- D’an 12 a viz Here 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
- D'an 8 a viz Kerzu 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
Tud brudet [kemmañ]
- Youenn Drezen a zalc'has un davarn e Gwened.
Tud bet ganet eno [kemmañ]
- René Kerviler (bet ganet René Mathurin Marie Pocard du Cosquer de Kerviler), ijinour, henoniour ha levrrollour breizhat (ha gall), 13 a viz Du 1842.
Tud bet marvet eno [kemmañ]
- Pêr Gwilhmod, penn chouan, lesanvet "roue Begnen", fuzuilhet d'ar 5 a viz Genver 1805.
- Marie-Louise de Lamoignon (Mamm Sant-Loeiz hec'h anv relijiel) gwenvidigez, savet ganti Urzh Seurezed Sant-Loeiz, 4 a viz Meurzh 1825.
- Yann-Vari ar Joubiouz, barzh brezhonek, 3 a viz Meurzh 1888.
Monumantoù ha traou heverk [kemmañ]
-
Mogerioù Gwened
-
An iliz-veur
-
Tour-iliz Sant Padern
- Iliz-Veur Sant Pêr (XIIIvet-XIXvet kantvedoù)
- Iliz katolik Sant Padern
- Chapel Sant-Erwan (XVIvet kantved) er skolaj Jules-Simon
- Chapel ar Roc'hig (XVIvet kantved)
- Mogerioù-kreñv (ramparzhioù) gant tourioù ar Boultrennerezh hag ar C'honestabl
- Kastell an Erminig savet e penn kentañ an (XIXvetvet kantved) war-lec'h ar c'hastell-kreñv savet gant Yann IV (dug Breizh).
- Karterioù kozh
- Mirdi hendraouriezh
- Mirdi an Arzoù kaer (Mirdi ar C'hoc'hu)
- Mirdi ar Pleg-Mor hag ar Mor
- Liorzhoù publik
- Enez Koulev
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun (Boismoreau) [kemmañ]
|
| Bro | Niver a soudarded |
|---|---|
 Aostralia |
2 |
 Rouantelezh-Unanet |
7 |
| Hollad | 9 |
Karrnijourion e oant holl. Marvet int e-pad an Eil Brezel Bed, pevar anezhe e miz Du 1940, ar re all e miz Du 1942 pa gouezhas o c'harr-nij (Wellington marilhet BJ 768) e Gregam[7][8][9].
Emdroadur ar boblañs 1793-2007 [kemmañ]
Maered Gwened [kemmañ]
- 1965-1977 : Raymond Marcellin
- 1977-1983 : Paul Chapel
- 1983-2001 : Pierre Pavec
- 2001-2004 : François Goulard
- 2004-2007 : Norbert Trochet
- 2008-2011 : François Goulard
- 2011-2014 : David Robo
Gevelliñ [kemmañ]
Gant teir c'hêr eo gevellet :
Mons (Wallonia, Hainaut), abaoe 1952
Cuxhaven (Alamagn, Niedersachsen), abaoe 1963
Fareham (Bro-Saoz, Hampshire), abaoe 1967
Emglevioù he deus gant :
Liammoù diavaez [kemmañ]
Dave ha notennoù [kemmañ]
- ↑ Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965
- ↑ Archives départementales du Morbihan, Le Morbihan en guerre 1939-1945, 2009, pajenn 24
- ↑ Eric Rondel, Les Américains en Bretagne, p.142, Éditions Astoure, 2008
- ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 322-329
- ↑ Ofis ar Brezhoneg
- ↑ Ofis ar Brezhoneg
- ↑ Commonwealth War Graves Commission
- ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 258
- ↑ Pertes RAF Morbihan
