John Ronald Reuel Tolkien

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Korf-bras
J. R. R. Tolkien
en Exeter College en Oxford

John Ronald Reuel Tolkien, berraet alies e J. R. R. Tolkien (« Ronald » evit e familh), a zo bet ganet d'an 3 a viz Genver 1892 e Bloemfontein (Suafrika), ha marvet d'an 2 a viz Gwengolo 1973 e Bournemouth (Bro-Saoz). Ur skrivagner saoznek eo, brudet abalamour d'e bennoberenn The Lord of the Rings.

Tolkien a zo bet kelenner e skol-veur Oxford adalek 1925 betek 1949, ha kelenner war ar yezhoù, ha war al lennegezh saoznek adalek 1945 betek 1959. Mignon da C.S. Lewis, ezel eo egistañ eus ur strollad lennegel anvet Inklings. Goude e varv, e drede mab Christopher a embann meur a levr o kemer harp war skridoù e dad, en o zouez, Ar Silmarillion. Gant An Hobbit ha The Lord of the Rings e ra al levrioù-se un hollad a istorioù, barzhonegoù, yezhoù savet e douar Arda, ijinet gant Tolkien, Middle-earth o vezañ ar c'hevandir pennañ.

Abaoe 1950 eo bet roet gant Tolkien an anv legendarium d'e skridoù. Bras eo bet an niver a dud oc'h embann levrioù war ar fantasy a-raok Tolkien, met den ebet ne oa deuet a-benn da zesachañ kement a dud hag An Hobbit ha The Lord of the Rings. Adc'hanet eo ar Fantasy, ha lavaret eo bet neuze e oa Tolkien tad ar Fantasy arnevez.

E levrioù o deus bet ul levezon vras war ar skrivagnerien all. E 2008 en deus lakaet ar gazetenn The Times Tolkien er 6vet renk eus an 50 skrivagner brasañ ar Rouantelezh-Unanet abaoe 1945.

E vuhez[kemmañ]

E yaouankiz[kemmañ]

John Ronald Reuel Tolkien a zo ganet d'an 3 a viz Genver 1892 e Bloemfontein, e dad Arthur Reuel Tolkien (1857–1896), a oa bankour, hag e vamm Mabel, ganet e Suffield (1870–1904). Kuitaat a reont Bro-Saoz un nebeud bloavezhioù a-raok na vije ganet John, d'ar mare ma'z eo anvet e penn Bank Afrika e Bloemfontein. Mabel a zistro da vro-Saoz e miz Ebrel 1895 gant he daou vab. He gwaz a varv diwar ar remm a-raok bezañ bet gellet adkavout anezho, d'ar 15 a viz C'hwevrer 1896. Dre ma ne c'hounez ket arc'hant ken, abalamour ma oa he gwaz o labourat hag hi o tiwall ar vugale, ez a da vevañ da di he zud, e Birmingham, ha da c'houde-se da Sarehole, e Su kêr. Hec'h-unan e ra Mabel war-dro he daou vab. Deskiñ a ra Mabel da Ronald skiant ar plant, al latin hag ar galleg (ne blij ket dezhañ ar sonioù). Lenn a ra kalz Ronald: ne blij ket dezhañ Treasure Island pe C'hoarier fleüt Hamelin, mais dedennet-kenañ eo gant an istorioù war an Indianed, ha levrioù skrivet gant George MacDonald ha kontadennoù Andrew Lang. Tolkien a zegouezh er King Edward's School e Birmingham e 1900. Ar memes bloavezh eo degemeret Mabel Tolkien en Iliz Katolik Roman, daoust ma klemm he familh war-lerc'h an diviz-se ha paouez a ra he familh da voueta anezhi. Mervel a ra e 1904, gant ur c'hleñved liammet gant an diabet. A-raok mervel he doa fiziet he bugale en tad Francis Morgan.

Studioù[kemmañ]

E 1908 e kej Tolkien, hag eñ 16 vloaz, gant Edith Bratt, koshoc'h egetañ eus 3 bloaz, ha bevañ a reont asambles er memes tour uhel. An daou emzivad a gouezh e karantez, met an Tad Morgan a zo a-enep an darempred-se. Gwashañ pezh a zo, protestant eo Edith. E 1911 e sav Tolkien gant e vignoned eus ar King Edward's School Rob Gilson ha Christopher Wiseman an Tea Club Barrovian Society, ur gevredigezh e-lec'h ma 'z eo boaziet an dud da gemer ur banne te er Barrow's Stores, a zo nepell eus ar skol, hag e-barzh levraoueg ar skol, ar pezh a zo difennet e gwirionez. Goude bezañ kuitaet ar skol e kendalc'h ar 4 mignon d'en em gavout asambles, hag e miz Kerzu 1914 setu-int e Londrez, e ti Wiseman. Adalek ar mare-se e ouezomp e plij dezhañ skrivañ barzhoniezh. E-pad an hañv 1911 ez a Tolkien da veajiñ da vro-Suis, hag en ul lizher skrivet gantañ e 1968 e lavar eo bet awenet gant ar veaj-se evit istor Bilbo an Hobbit. Devezh e 18 vloaz e skriv Tolkien ul lizher da Edith evit goulenn dimeziñ ganti. Honnezh, hag a ranke dimeziñ gant unan all, da baouez gant he fromesa dimeziñ, ha da dreiñ d'ar relijion gatolik, war c'houlenn Tolkien. Dimeziñ a reont d'an 22 a viz Meurzh 1916 e Warwick, un tamm a-raok nad afe Tolkien kuit d'ar brezel.

Ar Brezel bed kentañ[kemmañ]

An isletanant J. R. R. Tolkien
24 bloaz e oa e 1916

Tolkien a ya d'ar brezel gant arme Bro-Saoz, ha dont a ra da vezañ isletanant e-touez fuzuilhourien Lancashire. Goude bezañ gourdonet e-pad 11 miz er Staffordshire eo kaset da Vro-C'hall e miz Even 1916. E-pad emgann ar Somme ez eus un ofiser-an-treuzkas eus Tolkien. Klañv eo gant terzhienn an trañcheoù, ha dre-se eo adkaset da vro-Saoz d'an 8 a viz Du 1916.

Oberennoù[kemmañ]

Faltazi[kemmañ]

  • 1937 : The Hobbit or There and Back Again, romant
  • 1945 : Leaf by Niggle, danevell verr
  • 1949 : Farmer Giles of Ham, kontadenn grennamzerel
  • 1953 : The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son, pezh-c'hoari e gwerzennoù gant klotennoù diabarzh
  • 1954-1955 : The Lord of the Rings, romant e teir levrenn :
• 1954 : The Fellowship of the Ring
• 1954 : The Two Towers
• 1955 : The Return of the King
  • 1962 : The Adventures of Tom Bombadil and Other Verses from the Red Book, barzhonegoù
  • 1966 : Bilbo's Last Song, barzhoneg
  • 1967 : The Road goes Ever On, gant Donald Swann
  • 1967 : Smith of Wootton Major, danevell verr

Barzhonegoù[kemmañ]

  • The Battle of the Eastern Field, 1911
  • From the many-willow'd margin of the immemorial Thames 1913
  • The Voyage of Eärendel the Evening Star, 1914
  • The Bidding of the Minstrel, 1914
  • Tinfang Warble, 1914
  • Goblin Feet, 1915
  • You and Me / and the Cottage of Lost Play, 1915
  • Kôr, 1915 (embannet dindan an talbenn The City of the Gods e 1923)
  • Kortirion among the Trees, 1915 (adwelet e 1937 hag er bloavezhioù 1960, The Trees of Kortirion)
  • Over Old Hills and Far Away, 1915
  • A Song of Aryador, 1915
  • The Shores of Elfland, 1915
  • Habbanan beneath the Stars, 1916
  • The Sorrowful City, 1916
  • The Song of Eriol, 1917
  • The Horns of Ulmo, 1917
  • The Happy Mariners, skrivet e 1915 hag embannet e 1920
  • The Children of Húrin, boulc'het e 1920 pe abretoc'h, kendalc'het betek 1925
  • The Clerke's Compleinte, 1922
  • Iúmonna Gold Galdre Bewunden, 1923
  • The Eadigan Saelidan, 1923
  • Why the Man in the Moon Came Down Too Soon, 1923
  • Enigmata Saxonic - a Nuper Inventa Duo, 1923
  • The Cat and the Fiddle: A Nursery-Rhyme Undone and its Scandalous Secret Unlocked, 1923
  • An Evening in Tavrobel, 1924
  • The Lonely Isle, 1924
  • The Princess Ni, 1924
  • Light as Leaf on Lindentree, 1925
  • The Flight of the Noldoli from Valinor, 1925
  • The Lay of Leithian, 1925–1931
  • The Lay of Eärendel, bloavezhioù 1920
  • The Nameless Land, 1926
  • Adventures in Unnatural History and Medieval Metres, being the Freaks of Fisiologus, 1927 :
Fastitocalon
Iumbo
  • Tinfang Warble, skrivet e 1914, embannet e 1927
  • Mythopoeia, war-dro 1931 (embannet en Tree and Leaf)
  • Progress in Bimble Town, 1931
  • Errantry, 1933
  • Firiel, 1934
  • Looney, 1934
  • 1936 : Songs for the Philologists, gant E. V. Gordon & all [1] :
Bagme Bloma
Éadig Béo þu !
Frenchmen Froth
From One to Five
I Sat upon a Bench
Ides Ælfscýne
La Húru
Lit and Lang
Natura Apis: Morali Ricardi Eremite
Ofer Wídne Gársecg
The Root of the Boot
Ruddoc Hana
Syx Mynet
The Dragon's Visit, 1937
Knocking at the Door: Lines induced by sensations when waiting for an answer at the door of an Exalted Academic Person, 1937
  • 1945 : The Lay of Aotrou and Itroun, embannet gant Gwyn Jones e The Welsh Review, levrenn IV, niv. 4, miz Kerzu 1945
  • Imram (Marv sant Brendan), 1946, embannet en Time and Tide, miz Kerzu 1955
  • Troidigezhioù elfek eus pedennoù eus an Iliz katolik roman, 1950, embannet gant Wynne, Smith, Hostetter e 2002 :
Ataremma versions (Pater Noster e yezh Quenya)
Aia María (Ave Maria e yezh Quenya)
Letani Loreto e yezh Quenya
Ortírielyanna (Sub tuum praesidium e yezh Quenya)
Alcar i Ataren (Gloria Patri e yezh Quenya)
Alcar mi tarmenel na Erun (Gloria in Excelsis Deo e yezh Quenya)
Ae Adar Nín (Pater Noster e yezh Sindarin)
  • The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son, 1953
  • The Adventures of Tom Bombadil, embannet e 1962 :
The Adventures of Tom Bombadil
Bombadil Goes Boating
Errantry
Little Princess Mee
The Man in the Moon Stayed Up Too Late
The Man in the Moon Came Down Too Soon
The Stone Troll
Perry-the-Winkle
The Mewlips
Oliphaunt
Fastitocalon
The Cat
Shadow-Bride
The Hoard
The Sea-Bell
The Last Ship
  • Once upon a time, 1965
  • Bilbo's Last Song, 1966, embannet e 1974, e stumm ur skritell
  • For W. H. A., 1967, e yezh Shenandoah
  • King Sheave, e The Lost Road, 1987, e The Lost Road and Other Writings
  • Narqelion, embannet e 1988

Labourioù skolveuriek ha skridoù all[kemmañ]

  • 1922 A Middle English Vocabulary], (2010, Nabu Press, 174 p., ISBN 978-1-177-69593-0)
  • 1925 Sir Gawain and the Green Knight, kenembannet gant E.V. Gordon, Oxford University Press, 211 pp. — adweladenn embannet e 1967, Clarendon Press, Oxford, 232 b.
  • 1925 Some Contributions to Middle-English Lexicography, embannet e The Review of English Studies, levrenn 1, niv. 2, pp. 210–215
  • 1925 The Devil's Coach Horses, embannet e The Review of English Studies, levrenn 1, niv. 3, pp. 331–336
  • 1929 Ancrene Wisse and Hali Meiðhad, embannet en Essays and Studies by members of the English Association, Oxford, levrenn 14, pp. 104–126
  • 1932 The Name "Nodens", a-zivout an anv "Nodens", embannet en Report on the Excavation of the Prehistoric, Roman, and Post-Roman Site in Lydney Park, Gloucestershire, adembannet en Tolkien Studies: An Annual Scholarly Review, levrenn 4, 2007, West Virginia University Press, 360 p., ISBN 978-1-933202-26-6
  • 1932–34 Sigelwara Land lodennoù I ha II, en Medium Aevum, Oxford, levrenn 1, niv. 3 (miz Kerzu 1932), pp. 183–196 ha levrenn 3, niv. 2 (miz Even 1934), pp. 95–111
  • 1934 Chaucer as a Philologist: The Reeve's Prologue and Tale, en Transactions of the Philological Society, London, pp. 1–70
  • 1937 Beowulf: The Monsters and the Critics, London, Humphrey Milford, 56 p.
  • 1939 The Reeve's Tale: version prepared for recitation at the "summer diversions", Oxford, 14 p.
  • 1939 On Fairy Stories, kentel verr eus un arnodskrid embannet e 1947
  • 1944 Sir Orfeo, Oxford, The Academic Copying Office, 18 pp.
  • 1947 On Fairy Stories, kentel glok eus arnodskrid 1939 (2008, HarperCollins Pubishers, London, GB, 320 p., ISBN 978-0-00-724466-9)
  • 1953 Ofermod ha Beorhtnoth's Death, daou arnodskrid embannet gant ar varzhoneg The Homecoming of Beorhtnoth, Beorhthelm's Son en Essays and Studies by members of the English Association, levrenn 6
  • 1953 Middle English "Losenger": Sketch of an etymological and semantic enquiry, embannet en Essais de philologie moderne: Communications présentées au Congrès International de Philologie Moderne (1951), Les Belles Lettres [2]
  • 1962 Ancrene Wisse: The English Text of the Ancrene Riwle, Early English Text Society, Oxford University Press.[3]
  • 1963 English and Welsh, en Angles and Britons: O'Donnell Lectures, University of Cardiff Press, bet adembannet en The Monsters and the Critics
  • 1964 Rakskrid da Tree and Leaf., gant munudoù diwar-benn aozadur hag istor Leaf by Niggle hag On Fairy-Stories.
  • 1966 Labourioù evit un embannadur eus ar Bibl : Jerusalem Bible, evel treuzyezher ha geriadurour.
  • 1966 Rakskrid evit eil embannadur The Lord of the Rings.
  • 1966 Tolkien on Tolkien], emvuhezskrid berr embannet en Diplomat, New York, levrenn 18, niv. 197 [4]

Embannadurioù dalif[kemmañ]

  • 1975 Guide to the Names in The Lord of the Rings - embannet en A Tolkien Compass gant Jared Lobdell. Skrivet e voe gant J. R. R. Tolkien evit treuzyezherien The Lord of the Rings ; un gentel glok anvet The J.R.R. Tolkien Companion and Guide a voe embannet e 2006.[5]
  • 1975 Troidigezhioù eus Sir Gawain and the Green Knight, Pearl ha Sir Orfeo
  • 1976 The Father Christmas Letters
  • 1977 The Silmarillion
  • 1979 Pictures by J. R. R. Tolkien, gant Christopher Tolkien, emb. HMH, 112 p., ISBN 978-0-395-60648-3
  • 1980 Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth
  • 1980 Poems and Stories (kendastumad The Adventures of Tom Bombadil, The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son, On Fairy-Stories, Leaf by Niggle, Farmer Giles of Ham, Smith of Wootton Major).
  • 1981 The Letters of J. R. R. Tolkien, embannet gant Christopher Tolkien ha Humphrey Carpenter
  • 1981 The Old English "Exodus" Text, troidigezh hag addisplegoù gant J. R. R. Tolkien
  • 1982 Finn and Hengest: The Fragment and the Episode
  • 1982 Mr. Bliss (skrid ha skeudennoù)
  • 1983 The Monsters and the Critics, ur c'hendastumad arnodskridoù :
Beowulf: the Monsters and the Critics (1936)
On Translating Beowulf (1940)
On Fairy Stories (1947)
A Secret Vice (1930)
English and Welsh (1955)
  • 1983–1996 The History of Middle-earth :
The Book of Lost Tales 1 (1983)
The Book of Lost Tales 2 (1984)
The Lays of Beleriand (1985)
The Shaping of Middle-earth (1986)
The Lost Road and Other Writings (1987)
The Return of the Shadow (1988), levrenn 1 Istor The Lord of the Rings
The Treason of Isengard (1989), levrenn 2 Istor The Lord of the Rings
The War of the Ring (1990), levrenn 3 Istor The Lord of the Rings
Sauron Defeated (1992), levrenn 4 Istor The Lord of the Rings
Morgoth's Ring (1993), levrenn 1 The Later Silmarillion
The War of the Jewels (1994), Levrenn 2 The Later Silmarillion
The Peoples of Middle-earth (1996)
Index (2002), meneger
  • 1995 J. R. R. Tolkien: Artist and Illustrator, Christina Scull & Wayne G. Hammond, HarperCollins Publishers, 208 p., ISBN 978-0-261-10322-1
  • 1998 Roverandom
  • 2002 A Tolkien Miscellany, kendastumad skeudennaouet gant Pauline Baynes, Houghton Mifflin, 368 p., ISBN 978-0-7394-2736-1
  • 2002 Beowulf and the Critics, gant daou vrouilhed eus an arnodskrid kent na vije krennet gant an aozer, embannet gant Michael D.C. Drout, Arizona Center for Medieval and Renaissance Texts and Studies, 461 b., ISBN 978-0-86698-290-0
  • 2005 Guide to the Names in The Lord of the Rings, kentel glok eus embannadur 1975
  • 2007 The Children of Húrin
  • 2008 Tales from the Perilous Realm
  • 2010 The Legend of Sigurd and Gudrún
  • 2013 The Fall of Arthur

Daveennoù[kemmañ]

Skridoù orin e saozneg[kemmañ]

(Renket diouzh bloavezh an embann)

Troidigezhioù brezhonek[kemmañ]

Troidigezhioù gallek[kemmañ]

(Renket diouzh bloavezh an embann)

Liammoù diavaez[kemmañ]


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.

Notennoù[kemmañ]

  1. Diviet. Ur skouerenn eildorn zo e gwerzh e ti Alibris evit 31 074,14 € (d'an 13 a viz Kerzu 2012).
  2. Gwelit Tolkien Gateway.
  3. Gwelit Tolkien Gateway.
  4. Gwelit Tolkien Gateway.
  5. Christina Scull & Wayne G. Hammond, The J.R.R. Tolkien Companion and Guide, 2006, Houghton Mifflin :
    Levrenn 1 : Chronology, 1020 p., ISBN 978-0-618-39102-8
    Levrenn 2 : Reader's Guide, 1280 p., ISBN 978-0-618-39101-1
  6. 23 a viz Mae 2013, tu zo da rakprenañ.
Mojennoù J.R.R. Tolkien
Embannet e-kerzh e vuhez An Hobbit, The Lord of the Rings, The Adventures of Tom Bombadil, The Road Goes Ever On
Embannet goude e varv Ar Silmarillion, Unfinished Tales, The Letters of J.R.R. Tolkien, The History of Middle-earth (13 levrenn), Narn I Chîn Húrin — The Children of Húrin
Yezhoù Quenya, Sindarin, Adûnaic, Kornôgeg, Khuzdul, Yezh Du
Pobloù Elfed : Vanyar, Noldor, Teleri, Sindar, Avari
Tud : Tiegezh Bëor, Tiegezh Hador, Tiegezh Haladin, Númenóreed, Dúnedained, Rohirim, Hobbited
Korred : Khazad-dûm, Belegost, Nogrod, Erebor
Orked
Ented