Jozef Stalin
 |
Labour ’zo d’ober c’hoazh a-raok peurechuiñ ar pennad-mañ. Ma fell deoc’h reiñ un tamm skoazell, krogit e-barzh. Mar karfec’h reiñ hoc’h ali ha netra ken, grit ’ta e pajenn ar gaozeadenn. |
Josif Visarionovitch Djougachvili ( იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, Ioseb Besarionis dse Djouc'hachvili e georgeg ) (21 a viz Kerzu 1879 - 5 a viz Meurzh 1953) a oa anv gwirion Jozef Stalin (Иосиф Сталин), ur politikour ha diktatour soviedat, a orin georgiek. Diwar an anv rusek сталь (stal) a dalvez kement ha "dir" e teu e lesanv istorel.
Taolenn |
[kemmañ] Bugeliezh ha stummadur
Ganet eo bet e Gori e Jorjia, ha savet eo bet e yezh e vro. E dad a oa kereour, ha lonker, a zorne anezhañ gwashañ ma c'halle, ha ne felle ket dezhañ e raje studioù. E vamm avat a felle dezhi ober un eskob gantañ, a skoe gantañ ivez.
Mont a reas d'ar skol gant ar veleien, d'ar mare ma oa nevez deuet an urzh da ober skol e ruseg hepken, ha da gloerdi ortodoksel Tiflis ( Tbilisi hiziv), met ne voe ket beleget. Gloazet e voe e vrec'h en ur gwallzarvoud ha chom a reas mac'hagnet. Darbet e voe dezhañ mervel gant ar vrec'h, ha chom a reas merket e zremm.
Troet e oa da lenn ha d'en em gannañ. Abred e lennas levrioù Darwin, Hugo, Zola, ha Marx. Skrivañ a reas un nebeud barzhonegoù en e yezh, hag a voe embannet. Daremprediñ a rae dispac'herien en un tu, ha hailhevoded en tu all, ha gante ez eas da laerezh bank Tiflis.
[kemmañ] Ar gouestl en oberezhioù dispac'hel
Pa oa bet roet lamm d'ar tsar e-pad Dispac'h miz C'hwevrer 1917 e tistroas raktal eus e doull-bac'h e Sibiria evit mont e-touez pennoù uhel Strollad Komunour Rusia e Sankt Peterbourg. Goude marv Lenin e miz Genver 1924 ez eas da sekretour Strollad Komunour an URSS pa oa kevezerezh etre eñ ha Lev Trotski evit kemer lec'h tad an dispac'h komunour. E 1928 e voe skarzhet Trotski gantañ. Ar IVe Etrebroadel a vo krouet gant hemañ e 1938. E 1940 avat e vo drouklazhet gant Ramon Mercader, war urzh Stalin.
[kemmañ] An Trede etrebroadel
E miz Eost 1939 e savas un feur-emglev e Moskva, darn anezhañ chomet kuzh d'an ampoent, gant Adolf Hitler, penn faskour an Alamagn, evit klask bezañ prest evit ar brezel a rakwele etre an div riez c'halloudusañ en Europa. E 1941 e kavas e c'hoarveze re abred pa oa bet aloubet an URSS gant ar Wehrmacht. Neuze e cheñchas liv e brezegennoù dre ar radio pa lakaas ar pouez war difenn ar vammvro hag e tilezas lod eus an divizoù komunour rik. Evel-se e vroudas holl bobloù an Unaniezh soviedel da gaout ur spered kalonek evit stankañ ouzh an enebourien, ken kriz e vezent pa kemerent tiriadoù ar C'hornôg. Etre 1943 ha 1945 e roas harz lu an URSS d'ar Wehrmacht a gilas diwar neuze. Betek Berlin ez eas an Arme ruz. 20 milion a Soviediz a varvas e-pad an Eil brezel bed.
Chom a raio ar broioù bet treuzet gant an Arme ruz dindan beli an URSS goude Kendalc'h Yalta. Dindan evezh strizh Stalin e chomint, ar pezh a vo komprenet gant an holl goude taol Praha e 1948. E 1947 e voe krouet gantañ ar C'hominform, un Etrebroadel nevez a vo dindan ar SKUS (Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel). Displann e vo politikerezh Stalin en Azia avat : un degemer klouar d'an dispac'h e Sina, oberioù gant kalz a evezh e Korea.
E miz Meurzh 1953 e varvas, ha kalz a zaeloù a voe skuilhet dre ar bed [1] [2] [3] [4].
[kemmañ] Gwelet ivez
[kemmañ] Dave ha notennoù
- ↑ [http://azeri.org/Azeri/az_latin/latin_articles/latin_text/latin_73/eng_73/73_stalin_cult.html Vagif Samadoghlu, Azerbaijan International]
- ↑ [http://jmguieu.canalblog.com/archives/2008/05/21/9258969.html «Mars 1953, on pleure le camarade Staline», France Culrure
- ↑ Robert Littell, pennad-kaoz gant La Lettrine
- ↑ Michel Winock, Les Français pleurent le petit père des peuples..., L'Histoire, miz C'hwevere 2003
