Bibl

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Tamm eus heuliad a bennadoù a-zivout ar
Gristeniezh

Istor ar Gristeniezh
Kronologiezh ar Gristeniezh
An ebestel
Ar Senedoù-Iliz
An Disivoud Meur
Brezelioù ar Groaz
An Adreizhadur

An Dreinded
Doue an Tad
Doue ar Mab . Doue ar Spered Santel

Ar Bibl
Testamant Kozh
Testamant Nevez . Ar pevar aviel

Doueoniezh kristen
Kouezhadenn an Den · Gras Doue
Salud · Didamalladur
Azeul kristen
Ilizoniezh · Esc'hatologiezh

Iliz Kentañ

Kristeniezh ar C'hornôg
Iliz katolik roman
Protestantiezh . Iliz Bro-Saoz

Kristeniezh ar Reter
Iliz Ortodoks ar Reter
Ilizoù ar Reter . Iliz Asirian ar Reter

Anvadurioù kristen
Emsavioù kristen


Ar Bibl zo un hollad skridoù a zo sakr d'ar relijionoù yuzev ha kristen.
Kemmañ avat a ra kanon ar Bibl hervez ar relijionoù  : darn ne zegemeront ket lod levrioù en o c'hanon, pe a laka al levrioù en un urzh all, a rann levrioù zo pe a laka levrioù all ouzhpenn. Er Bibloù kristen ez eus etre 66 levr — evit ar c'hanon protestant — ha 81 levr — evit ar c'hanon ortodoks etiopian. Met an holl anezho a vod an Testamant Kozh, a zo ar bibl hebraek, hag an Testamant Nevez.

Gerdarzh[kemmañ]

Ar ger Bibl a zeu eus ar ger gregach βιϐλία (ta biblia), un anv-kadarn lies hag a dalv kement hag « al levrioù », ar pezh a ziskouez eo liesseurt e orin. Tremenet eo d'ar brezhoneg dre ar ger latin bíblia, "levr", ha deuet evel-se da vout ur ger unan. Ul levr tev ez eo : ul levraoueg evit gwir, peogwir e konter 72 lodenn en Testamant Kozh.

Ul levr studiet kalz[kemmañ]

Bibl Gutenberg

Kalz a studiadennoù a gaver diwar-benn ar Bibl peogwir eo diazez ar Yuzevegezh da gentañ, hag ar Gristeniezh da c'houde. Er Bibl ivez emañ gwrizioù an Islam.

An Aeled da skouer a c'heller studiañ ennañ.

Div lodenn a zo er Bibl[kemmañ]

Bez ez int:

An Testamant Kozh[kemmañ]

Er Bibl hebraek[1] e kaver 24 levr (39 eus ar 46 eus ar Bibl degemeret gant an Iliz Katolik) renket e teir lodenn hag en un doare diheñvel eus Bibl ar Gatoliked)  :

I AL LEZENN (Ar pemp levr)

II Ar Brofeted A.

  • Levr Jozue
  • Levr ar Varnerien
  • Levr kentañ Samuel hag Eil levr Samuel en ul levr hepken
  • Kentañ levr ar Rouaned hag Eil levr ar Rouaned en ul levr hepken

B.

  • Yeshaia (Isaia e latin)
  • Yirmia (Jeremia e latin)
  • Yehezkel (Ezechiel e latin)
  • An Daouzek profed "bihan" : An Hoshea (Hosea e latin), Yoel (Joel e latin), Amos (Amos e latin), Ovadia (Obadia e latin), Yona (Jona e latin); Mic'ha (Micha e latin), Nahoum (Nahum e latin), Havakouk(Habakuk e latin), Sefania (Zephania e latin), Hagai (Haggai e latin), Zec'haria (Zecharia e latin), Malac'hi (Malachia e latin)

(Stumm an anvioù a zo hini embannadur ar Bibl gant an Tour-tan)

III Ar Skridoù


Ne vez dalc'het er Bibl hebraek nemet al levrioù bet skrivet ha miret en hebraeg.

Evit ar Gatoliked e vez renket an Testamant kentañ (pe Testamant kozh) en un doare all ha kavout a reer ennañ skridoù all bet skrivet pe miret e gresianeg, 46 levr en holl.

I Pemp levr al Lezenn.

II Al Levrioù istorel  : Levr Jozue, hini ar Varnerien, hini Rout, Daou levr Samuel, daou levr ar Rouaned, daou levr an Danevelloù, levr Ezra , levr Nehemia, hini Tobit , hini Youdit, hini Ester (gant al lodenn c'hresianek), daou levr ar Vakabeed.


III Al Levrioù a varzhoniezh hag a furnez : Levr Job, Ar Salmoù, Ar C'hrennlavarioù, Ar Prezeger (Kohelet), Kanenn ar C'hanennoù, Ar Furnez, Furnez Sirac'h.

IV Al Levrioù profedel : Yeshaia, Yirmia, levr ar C'heinvanoù, levr Barouc'h, Yehezkel, Daniel (gant al lodenn c'hresianek), Hoshea, Yoel, Amos, Ovadia, Yona, Mic'ha, Nahoum, Havakouk, Sefania, Hagai, Zec'haria, Malac'hi.

An Testamant Nevez[kemmañ]

Ne gaver an Testamant Nevez nemet er Bibl kristen, hag ennañ 27 levr :

Ar Bibl e brezhoneg[kemmañ]

  • E 1827 e oa bet embannet an droidigezh kentañ eus an Testamant Nevez, troet gant Yann-Frañsez ar Gonideg, war c'houlenn pastored eus Kembre, Thomas Price ha David Jones. Un droidigezh eus ar Bibl en e bezh gant ar Gonideg a voe embannet e 1866, goude e varv.
  • E 1847 e voe embannet e Brest un droidigezh eus an Testamant Nevez gant ar pastor kembreat John Jenkins (1807-1872), a voe adembannet meur a wech. Sikouret e oa bet gant Gwilherm Rikou, ha harpet gant Kevredigezh ar Bibl war an douar bras.
  • E 1883 e voe embannet troidigezh an Testamant Nevez adarre, graet gant ar pastor protestantGwilh ar C'hoad (1845-1914). Ar Bibl en e bezh a voe troet gantañ goude hag embannet e 1897 gant an Trinitarian Biblical Society, eus Londrez, en anv "Unvaniez Drinderian ar Bibl evit ar Vretouned". Liv brezhoneg Treger, ar yezh kaozeet gant Gwilh ar C'hoad, a gaver war an droidigezh-se. E 2004 e oa bet embannet ur stumm adwelet eus ar skrid-se, gant Unvaniezh ar Bibl en Anjev hag e Breizh a zo un aozadur kristen protestant avielour.
  • Etre 1953 ha 1981 e voe embannet e ti Al Liamm ul lodenn euz an Testamant Kozh hag an Testamant Nevez en e bezh gant ur skipailh troerien, beleion gatolik, renet gant Maodez Glanndour. Troet eo diwar an destenn c'hresianek eus ar Bibl (Septuaginta).
  • Etre 1981 ha 1986 e voe embannet e ti An Tour-Tan un droidigezh nevez, e pemp levrenn, eus an Testamant kozh, troet gant Job Lec'hvien ha Per ar Gall. Un droidigezh ger-ha-ger eo tost da vat, diwar an destenn hebraek, o virout ar muiañ ma vez gellet urzh ar frazennoù en hebraeg.
  • E 2004 e voe embannet gant Ti embann Minihi Levenez An Testamant Nevez, Kelou Mad Jezuz or Zalver troet gant Pierre Guichou. Un droidigezh diwar ar gresianeg ez eo, kempennet en ur brezhoneg na vefe ket re uhel.

Liammoù diavaez[kemmañ]

Notennoù[kemmañ]

  1. Gwelet ar Bibl brezhoneg troet diwar an hebraeg: «Troidigezh diwar an hebraeg gant Per ar Gall ha Job Lec'hvien», An Tour-tan, 1981, p.1; Gant an droienn Bibl hebreek eo e ra Maodez Glanndour e pajenn 5 levr Izaia, embannet e 1981 gant Al Liamm.
s:Degemer:Brezhoneg

Sellet er Wikimammenn : Bibl.


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.