Nevenoe

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Delwenn da Nevenoe dirak iliz-veur Dol.
Nevenoe
Nevenoe, engravadur gant Jeanne Malivel.

Nuvola apps kworldclock.svg Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad: krogit e-barzh. Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.

Istor Breizh
Bretoned kentañ
-5000 kent JK
Arvorig
Marevezh galian
Vvet kantved kt JK - -56
Marevezh roman
-56 - IVvet kantved
Marevezh poblañ Arvorig
ha savidigezh Breizh
IVvet - IXvet kantved
Rouaned
845 - 913
845 - 851 Nevenoe
851 - 857 Erispoe
857 - 874 Salaun
874 - 876 Gurwant / Paskwezhen
876 - 888 Yezekael
888 - 907 Alan I
908? - 913? Gourmaelon
Reuziad an Normaned
913? - 931
Rögnvaldr
Felecanus
Inconus
931 - 937 Gwilherm I
Marevezh an Duged
937 - 1532
Tiegezh Naoned
937 - 952 Alan al Louarn
952 - 958 Drogon
958 - 981 Hoel I
981 - 988 Gwereg
Tiegezh Roazhon
970 - 992 Konan I
992 - 1008 Jafrez I
1008 - 1040 Alan III
1040 - 1066 Konan II
Tiegezh Kernev
1066 - 1084 Hoel II
1084 - 1112 Alan IV Fergant
1112 - 1148 Konan III
Tiegezh Pentevr
1148 - 1166 Konan IV
1166 - 1187 Konstanza
Plantajened
1169 - 1186 Jafrez II
1187 - 1203 Arzhur I
Tiegezh Thouars
1203 - 1221 Alis Breizh
Tiegezh Dreux
1213 - 1237 Pêr I
1221 - 1286 Yann I
1286 - 1305 Yann II
1305 - 1312 Arzhur II
1312 - 1341 Yann III
Tiegezh Bleaz-Pentevr
1341 - 1364 Charlez Bleaz
Tiegezh Moñforzh
1341 - 1345 Yann Moñforzh
1364 - 1399 Yann IV
1399 - 1442 Yann V
1442 - 1450 Frañsez I
1450 - 1457 Pêr II
1457 - 1458 Arzhur III
1458 - 1488 Frañsez II
1488 - 1514 Anna Breizh
1514 - 1524 Klaoda Breizh
1524 - 1532 Frañsez III
Marevezh ar Breujoù
1532 - 1789
Gouarn war-eeun Pariz
1789 - 1974
Rannvroeladur
René Pleven 1974-1976
André Colin 1976-1978
Raymond Marcellin 1978-1986
Yvon Bourges 1986-1998
Josilin a Roc’han 1998-2004
Jean-Yves an Drian 2004-2012
Pierrick Massiot 2012-

Nevenoe (pe Nevenoù, pe Nominoe, Numinoe en dielloù) (marvet e d'ar 7 a viz Meurzh 851 e-kichen Ar Mañs) a oa ur priñs breizhat hag a oa bet roet karg dezhañ gant an Impalaer frank Loeiz an Deol da vezañ missus dominicus (ur seurt prefed), e Breizh evit lakaat ar Vrezhoned (pe Bretoned) da baeañ tailhoù da Impalaeriezh ar C'hornôg, ha pa varvas Loeiz ne fellas ket dezhañ chom dindan e vab Karl Voal ma kemeras penn ar Vretoned.


Tud zo a wel anezhañ evel roue kentañ Breizh a-bezh (daoust ma c'hallfed reiñ an titl-se da Morvan Lez-Breizh, pe c'hoazh Yezekael, roue Domnonea, met hervez istorourien zo ne oa ket roue evit gwir, kontrol d'e vab. Lesanvet e vez Tad ar Vro gant ar Vretoned memestra peogwir en deus krouet ur stad e Breizh hag a badas betek dibenn ar Grennamzer.


Buhez[kemmañ]

N'ouzer ket mat eus pelec'h e teue Nevenoe. Kont Gwened e oa, met n'eo ket ret e teue eus Bro-Wened. Tud zo a lavar e teue eus ar vro e-kichen Redon, met krediñ a reer e teue eus ar Poc'her.

Goude an emsavadeg hollek a c'hoarvezas en Impalaeriezh ar C'hornôg e voe aozet e 831 ur vodadeg hollek e Ingelheim. Roet a voe bet dezhañ karg missus imperatoris (kannad an Aotrou) ar Vretoned (neuze tost Breizh a-bezh nemet markoù Roazhon ha Naoned : en IXvet kantved e oa an harzoù etre ar Vrezhoned hag ar Franked a-hed ar Gwilen.) gant impalaer ar C'hornôg ha roue ar Franked Loeiz an Deol, mab Karl Veur. Gant Regino Prüm e voe skrivet, dre fazi e 837, en e gChronicon :

Murmanus rex Brittonum moritur et Numenoio apud Ingelheim ab imperator ducatus ipsius gentis traditur.
Morvan, roue ar Vretoned, a varvas ha Numenoi [Nevenoe] a voe krouet dug ar memes pobl gant an impalaer en Ingelheim.[1]

Feal e chomas Nevenoe da Loeiz betek marv an impalaer e 840, met ne oa ket evit anavezout beli e vab pa n'en doa ket touet chom feal dezhañ.

Trec'h e voe Nevenoe war Karl Voal, mab da Loeiz an Deol en Emgann Ballon e-kichen Baen-Ballon e 845.

Aloubiñ a reas Nevenoe bro Roazhon ha Bro-Naoned goude-se ha klask astenn e veli war gKornôg Bro-C'hall. Mervel a reas e Vendôme d'ar 7 a viz Meurzh 851. Dimezet e oa da Arc'hantael (Argantael). Evel ur roue e renas e diriad hag e harpas sant Konwoion evit sevel Abati ar Salver e Redon. Erispoe, mab dezhañ, a voe lakaet da roue goude e varv.

Nevenoe e Breizh a-vremañ[kemmañ]

Tapet en deus Nevenoe ur plas hep e bar e spered ar Vretoned a-vremañ. Moarvat eo an den istorel anavezetañ war-lerc’h an dugez Anna.

Lesanvet eo bet Tad ar Vro.

Ha d'ar mare ma kreded e oa bet c’hoarvezet Emgann Ballon e deroù miz Mezheven e oa bet roet lañs e Baen-Ballon d’un darvoud anvet Devezh ar vro, er bloavezhioù 1950. Eno, war ar blasenn vras, ez eus un delwenn savet gant Raffig Tullou e 1952 m’eo bet enskrivet Nevenoe - Tad ar Vro - Penntiern ar Vretoned - Nominoe - Britonnum Rex - 851.

Oberennoù[kemmañ]

E brezhoneg[kemmañ]

E galleg[kemmañ]

  • Colette Geslin, « La chevauchée de Nominoë », romant.
  • Yann Brekilien, « Les Cavaliers du Bout du Monde ».
En e raok:
-
Rouaned ha Duged Breizh
thum
840851
War e lerc'h:
Erispoe

Notennoù ha daveoù[kemmañ]

  1. Smith, 80 ha n81.

Gwelet ivez[kemmañ]

Levrlennadur[kemmañ]

  • Louis Élégoet, Istor Breizh, TES
  • Arthur de La Borderie, Histoire de Bretagne, t. 2, Mayenne, Joseph Floch,‎ 1975 (1re éd. 1898), 556 p., p. 27-72
  • Barthélemy-Amédée Pocquet du Haut-Jussé,
    • Nominoë et la naissance de la Bretagne, Société d'histoire et d'archéologie de Bretagne,‎ 1945
    • Les Papes et les Ducs de Bretagne, Spézet, COOP Breizh,‎ 2000 (ISBN 2843-46077-8)
  • Henri Poisson, Nominoë : Fondateur de l'État breton, , Les Presses Bretonnes,‎ Sant-Brieg, 1967
  • Hervé Le Boterf, Nominoë et l'épopée des Rois de Bretagne, Paris, France-Empire,‎ 1981 (ISBN 2-70480-875-9)
  • André Chédeville et Hubert Guillotel, La Bretagne des saints et des rois Ve-Xe siècle, Éditions Ouest-France,‎ 1984, 423 p. (ISBN 2-85882-613-7)
  • Noël-Yves Tonnerre, Naissance de la Bretagne. Géographie historique et structures sociales de la Bretagne méridionale (Nantais et Vannetais) de la fin du VIIIe à la fin du XIIe siècle, Angers, Presses de l'Université d'Angers,‎ 1994 (ISBN 2-903075-58-1)
  • Janet L. Nelson, Charles le Chauve, Paris, Aubier Histoires,‎ 1994 (ISBN 27007-2261-2)