Troad ablativel

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask

Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad ablativel (saoz.: ablative case, diwar al latin ablatus <- auferre "tennañ kuit/lemel") evit komz eus un droad o klotaat mui-pe-vui gant an araogennoù "diwar", "diouzh" pe "eus" e brezhoneg.

Implijoù[kemmañ]

Meur a implij resis e c'hell kaout an droad ablativel, da skouer

E latin

  • Ablativel lec'hiañ: arc'hwel pennañ, implijet alies a-gevret gant un araogenn (ab/ā/abs, ex/ē ha ), d.s.
ex agrīs ("diwar ar maez")
  • Ablativel adverbel, d.s.:
magnā (cum) celeritāte ("a dizh bras", d.l.e. "buan-tre") (kv. "troad adverbel")
  • Ablativel disrannañ, d.s.:
Eōs timōre līberāvit ("O dieubiñ a reas diouzh an aon")
  • Ablativel binviaouel, d.s.:
oculīs vidēre ("gwelet gant an daoulagad") (kv. "troad instrumentel")
  • Ablativel doareañ, implijet alies gant an araogenn cum, d.s.:
cum cūrā ("gant aked")
  • Ablativel amzeriañ, d.s.:
aestāte ("en hañv")
  • Ablativel absolutivel, d.s.:
Urbe captā, Aenēas fugit, ("ur wezh tapet ar gêr e tec'has Aeneas")
  • Ablative degouezhel, d.s.:
magno cum clamore ciuium ad urbem perueniunt ("kanañ a reas meuleudi dezhe ar pobl e-kerzh ma oant o tegouezhout er gêr")
  • Ablativel ambroug, implijet atav gant an araogenn cum, d.s.:
Cum amīcīs vēnērunt ("Dont a rejont gant keneiled")
  • Ablativel partitivel, d.s.
centum ex virīs ("kant diwar ar wazed") (kv. "troad partitivel")
Caesar ā dīs admonētur ("Lakaet emañ Caesar war evezh gant an Doueed")
  • Ablativel araogennek, implijet gant araogennoù resis, d.s.:
pro nibis ("evidomp-ni")

Keñveriit ivez[1]:

Akuzativel: in casā ("e diabarzh an ti")
Ablativel: in casam ("(o vont) en ti (eus er-maez eus an ti)"

Yezhoù skouer[kemmañ]

Yezhoù indezeuropek[kemmañ]

Implijet e vez an droad ablativel e meur a yezh indezeuropek, en o zouez an armenieg, an albaneg hag ar sañskriteg, da skouer:

  • En armenieg, merket gant al lostgerioù "-e" (amstrizh) hag "-en" en armenieg ar C'hornôg ha gant al lostger "-its" en daou degzouezh en armenieg ar Reter, da skouer:
Armenieg ar C'hornôg
(Nominativel): mart ("gour/gwaz")
Ablativel (strizh): marten ("eus ar gour")
Ablativel (amstrizh): marte ("eus ur gour")
Armenieg ar Reter
(Nominativel): mard ("gour/gwaz")
Ablativel (strizh): mardits ("eus ar/ur gour")

Meur a implij he deus an droad-mañ en armenieg (skouerioù en armenieg ar C'hornôg):

  • Arc'hwel lec'hiañ pennañ ("diwar"/"eus"...), d.s.:
kaghaken katsi ("dont a ran eus ar gêr")
asteghen heroo g'abrei ("gwezhall e oan o chom pell ac'halan", d.l.e. "pell diouzh amañ")
ine misht g' sirveis. ("Karet e oas bet atav ganin")
  • Talvezout a ra ivez da geñveriañ traoù an eil re gant ar re all er yezh komzet dreist-holl (kv. "troad komparativel"), d.s.: The
Mariam ekhperen b'zdig eh ("mari a zo bihanoc'h (=yaouankoc'h) evit he breur")
ine var ("a-is din")
anontsne verch ("war o lerc'h")

Yezhoù ouralek[kemmañ]

Implijet e vez an droad ablativel gant ar yezhoù ouralek, en o zouez ar yezhoù finnek-ougrek, d.s. ar finneg hag an hungareg.

Nominativel pöytä ("taol") → Ablativel pöydäl ("diwar an daol")"

Meur a implij resis he deus an droad-mañ e finneg, da skouer:

  • eus/diwar ul lec'h
katolta ("eus/diwar an doenn")
rannalta ("eus an aod")
  • chom a-sav d'ober un dra bennak (implijet a-gevret gant ar verb lähteä "paouez/chom a-sav"), d.s.:
lähteä tupakalta ("paouez da vutuniñ")
  • gant ar pemp skiant, d.s.:
haisee pahalta ("c'hwezh flaer a zo gantañ/i")
kuulostaa mukavalta ("plijus eo da selaou outañ/i")

Yezhoù altaek[kemmañ]

Implijet e vez an droad ablativel gant ar yezhoù altaek, en o zouez ar yezhoù mongolek (en o zouez ar mongoleg), hag ar yezhoù turkek (en o zouez an turkeg hag an azerieg), da skouer:

ev ("ti") → evden ("eus an ti")
at ("marc'h") → attan ("diwar varc'h"/"diwar ar marc'h")

Liammoù diavaez:[kemmañ]

Mammennoù:[kemmañ]

  1. Wheelock, Frederic M. Wheelock's Latin, HarperCollins, 2005. ISBN 0-06-078371-0