Turkeg

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Traffic cone.png
Krogit e-barzh !
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ
Turkeg
(Türkçe)
Kartenn an durkegerien (klikit war ar skeudenn evit lenn an alc'houez)
Perzhioù
Komzet e : Turkia, Kiprenez, Bulgaria, Makedonia, Moldova, Iran, Gres, Irak, Siria, Azerbaidjan, Roumania, Ouzbekistan, Aostria, Alamagn
Rannved : Turkia, Kiprenez, Balkanoù, Kaokaz
Komzet gant : ~75 milion en holl
(~60 milion yezh kentañ)
Renkadur : 19–21 (yezh kentañ)
Familh-yezh : Yezhoù altaek

 Yezhoù turkek
   Yezhoù turkek ar c'hornôg
    Yezhoù aralek-kaspek
     Turkeg

Statud ofisiel
Yezh ofisiel e : Turkia, Kiprenez, Republik Turk Kiprenez an Norzh, Bulgaria (yezh vroadel), Republik Makedonia (yezh lec'hel)
Akademiezh : hini ebet
Kodoù ar yezh
ISO 639-1 tr
ISO 639-2 tur
ISO 639-3 tur
Kod SIL tur
Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh.


Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù turkek rik eo an turkeg (türkçe), komzet gant tro-dro da 75 milion a dud en holl o kontañ ar re a ra gantañ evel eil yezh (60 milion evel yezh kentañ) den e Turkia (46.278.000 a dud e 1987 pe 90% eus ar boblañs), Kiprenez (177.000 den e 1995 pe 20% eus ar boblañs), Bulgaria (845.550 den e 1986 pe 9% eus ar boblañs), Makedonia (250.000 den e 1982), Moldova, Iran, Gres (128.380 den e 1976), Irak, Siria, Azerbaidjan, Roumania (150.000 den e 1993), Ouzbekistan, Aostria (183.445 e 2001) den hag Alamagn (~2 milion a dud).

E Bulgaria emañ ar bulgareg o kemer plas an turkeg tamm-ha-tamm.

Tost a-walc'h eo an turkeg d'ar yezhoù turkek all, dreist-holl an azereg pe an turkmeneg hag aezet eo evit an dud a ra gant unan eus ar yezhoù-se kompren dud all a gomz unan eus ar yezhoù all.

Yezhadur[kemmañ]

Dres evel an holl yezhoù altaek pe c'hoazh evel ar yezhoù finnek-ougrek evel an estoneg pe an hungareg, an turkeg a zo anezhañ ur yezh daspegel hep jener ebet hag ivez gant kensonerezh vogalennek.

E turkeg e vez implijet meur a lostger met n'he deus ar yezh rakger ebet, nemet e vije bet amprestet diwar ur yezh all.

Tachenn implij an turkeg

An anv-kadarn[kemmañ]

Talvezout a ra al lostgerioù da sevel-gerioù (gwelet pelloc'h Morfologiezh), ha talvezout a reont ivez pa vezont implijet gant an anvioù-kadarn evit diskwel an droad yezhadurel pe c'hoazh roll ur ger er frazenn o verkañ ar perc'henn, da skwer:

ev: "ti",
eviniz: "ho ti",
evinizde: "en ho ti",
Evinizdeyiz: "en ho ti emaomp"

Ar verb[kemmañ]

Displeget e vez ar verboù e turkeg o verkañ ar gour , ar mod, an amzer hag ar stumm-nac'h, da skwer:

gel-: "dont",
gelme-: "chom hep dont"
geleme-: "chom hep gallout dont"
gelebil-: "gallout dont"
Gelememiş: "Sañset ne c'hellas ket dont"
Gelememişti: "Ne c'hellas ket dont"
Gelememiştiniz: "N'hoc'h eus ket gellet dont"
Gelememiş miydiniz?: "Ha n'hoc'h eus ket gellet dont?"

Reizh eo hogozik an holl verboù e turkeg.

Kevreadur (sintaks)[kemmañ]

Urzh diazez ar frazenn a zo: rener-renadenn dra-verb (SOV) evel e japaneg ha latin.

An troadoù[kemmañ]

Er frazenn-mañ da heul tennet diwar ur gelaouenn embannet e turkeg e vez implijet pep troad nemet ar genitivel:

Türkiye'de modayı gazete sayfalarına taşıyan, gazetemiz yazarlarından N. S. yaşamını yitirdi:
Türkiye'de "e Turkia" (lokativel)
modayı "mod; giz" (akuzativel < moda)
gazete "kelaouenn" (nominativel)
sayfalarına "pajennoù - e hini" (dativel; sayfa "pajenn", sayfalar "pajennoù", sayfaları "e bajennoù")
taşıyan, "o tougen" (< taşı- "dougen")
gazetemiz "hon c'helaouenn" (nominativel)gazete "newspaper"
yazarlarından "d'e skrivagnerion" (ablativel; yazar "skrivagner")
N. S. [anv personel] (nominativel)
yaşamını "he buhez" (akuzativel; yaşam "buhez")
yitirdi "kollet" (yitir- "koll" diwar yit- "bezañ kollet")

Troidigezh: "Unan eus skrivagnerion hon c'helaouenn, N. S., a degasas ar mod da pajennoù ar c'helaouennoù e Turkia, a gollas he buhez (= e varvas)."

Rannyezhoù[kemmañ]

Daou vloc'had rannyezhoù pennañ ez eus:

  • Rannyezhoù ar c'hornôg
    • Rannyezh danubek
  • Rannyezhoù ar reter
    • Eskisehireg (eskisehir)
    • Razgradeg (razgrad)
    • Dinlereg (dinler)
    • Roumelitcheg (rumelice)
    • Edirneg (edirne)
    • Gaziantepeg (gaziantep)
    • Ourfeg (urfa)
    • Karamanlieg (karmanli): komzet gant Gresianed

Morfologiezh[kemmañ]

Dont a ra a-benn an turkeg da sevel gerioù nevez en un doare aezet-tre dre implijout lostgerioù:

Diwar anvioù-kadarn:

göz: "lagad",
gözlük: "lunedoù"
gözlükçü: "unan a werzh lunedoù"
gözlükçülük: "gwerzherezh lunedoù"

Diwar verboù:

yat-: "bezañ en e c'hourvez, bezañ pozet"
yatır-: "gourvezet, pozet"
yatırım: "gourvez, dastum, fiziad"
yatırımcı: "postour, fizier".


Fonologiezh[kemmañ]

Kensonerezh vogalennek[kemmañ]

Peurliesañ e vez lakaet an taol-mouezh war ar silabenn diwezhañ, nemet gant un nebeut lostgerioù zo pe gerioù amreizh evel masa ['masa].

Kensonennoù[kemmañ]

Fonemoù kensonennel an turkeg unvan
Diweuz Diweuz-dent Dent Kevig A-dreñv d'ar c'hevig Toenn ar genoù Staon Hogedenn
Stokus p b t d c ɟ k g
Dre fri m n
Dre c'hwezhañ f v s z ʃ ʒ ɣ h
Dre fic'hal ʧ ʤ
Dre lopat ɾ
Dre dostaat j
Dre dostaat
a-gostez
ɫ l

Vogalennoù[kemmañ]

Vogalennoù an turkeg unvan

Skritur[kemmañ]

Skrivet e vez gant al lizherenneg latin abaoe 1928 pa oa bet lakaet da ofisiel e Turkia gant Kemal Atatürk a glaske modernaat ar yezh hag ar vro dre o zostaat diouzh ar C'hornôg. Betek hen e veze implijet al lizherenneg arabek.

Un tañva eus ar yezh[kemmañ]

Frazennoù talvoudus[kemmañ]

Demat İyi günler

Mont a ra? Nasılsınız?

Noz vat İyi geceler

Mar plij Lütfen

Kenavo $

Ya Evet

Nann Hayır

Mat eo Tamam

Trugarez Teşekkür ederim

Petra eo hoc'h anv? Adınız ne?

… eo ma anv Adım…

Ar raganvioù[kemmañ]

Me Ben

Te Sen

Eñ /Hi O

Ni Biz

C'hwi Siz

Int Onlar

Goulennoù[kemmañ]

Piv? Kim?

Petra? Ne?

Pelec'h? Nerede?

Penaos? Nasıl?

Pegoulz? Ne zaman?

Pegement? Kaç?

Pe(hini)? Hangi

Devezhioù ar sizhun[kemmañ]

Dilun Pazartesi

Dimeurzh Salı

Dimerc'her Çarşamba

Diriaou Perşembe

Digwener Cuma

Disadorn Cumartesi

Disul Pazar

Ar mizioù[kemmañ]

Miz Genver Ocak

Miz C'wevrer Şubat

Miz Meurzh Mart

Miz Ebrel Nisan

Miz Mae Mayıs

Miz Mezheven Haziran

Miz Gouere Temmuz

Miz Eost Ağustos

Miz Gwengolo Eylül

Miz Here Ekim

Miz Du Kasım

Miz Kerzu Aralık

An niveroù[kemmañ]

Unan Bir

Daou İki

Tri Üç

Pevar Dört

Pemp Beş

C'hwec'h Altı

Seizh Yedi

Eizh Sekiz

Nav Dokuz

Dek On

Unnek On bir

Daouzek On iki

Trizek On üç

Pevarzek On dört

Pempzek On beş

C'hwezhek On altı

Seitek On yedi

Tric'hwec'h On sekiz

Naontek On dokuz

Ugent Yirmi

Unan-warn'n-ugent Yirmi bir

Tregont Otuz

Daou-ha-tregont Otuz iki

Daou-ugent Kırk

Tri-ha-daou-ugent Kırk üç

Hanterkant Elli

Tri-ugent Altmış

Dek-ha-tri-ugent Yetmiş

Pevar-ugent Seksen

Dek-ha-pevar-ugent Doksan

Kant Yüz

Mil Bin

Kentañ Birinci

Eil Ekinci

Trede Üçüncü

Pevare Dördüncü

Pempvet Beşinci

C'hwec'hvet Altıncı

Seizhvet Yedinci

Eizhvet Sekizinci

Naovet Dokuzuncu

Dekvet Onuncu

Disklêriadur gwirioù mab-den[kemmañ]

Mellad 1:

Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.


Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all[kemmañ]

Tost a-walc'h eo stumm ar gerioù a orin turkek rik implijet gant an eil yezh turkeg hag eben alies, da skouer:

Language 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Hendurkeg bir iki üç tört biş altı yidi sekiz tokuz on
Altaieg ноль
nol'
бир
bir
эки
eki
ÿч
üç
тöрт
tört
бeш
beş
алты
altı
jeти
ceti
сегиc
segis
тогуc
togus

on
Azereg sıfır bir iki üç dörd beş altı yeddi səkkiz doqquz on
Bachkireg ноль
nol
бер
ber
ике
ike
өс
ös
дүрт
dürt
биш
biş
алты
altı
ете
yete
һигеҙ
higeź
туғыҙ
tuğıź
ун
un
Barabaeg bir iki üts tört pəş alttı yədi səkiz toğiz on
C'hakaseg пip
pir
ікi
iki
үc
üs
төpт
tört
пиc
pis
алты
altı
читi
çiti
cигic
sigis
тoғыc
toğıs

on
C'halajeg bii äkki üüç töört beeş alta yeetti säkkiz toqquz oon
Dolganeg биир
biir
икки
ikki
үс
üs
түөрт
tüört
биэс
bies
алта
alta
hэттэ
hette
агыс
agıs
тогус
togus
уон
uon
Gagaouzeg sıfır bir iki
üç
dört
beş
altı
yedi
sekiz
dokuz
on
Kachkaeg bir iki üç dört beş altı yedi sekiz dokuz on
Karachayeg-balkareg ноль
nol
бер
ber
эки
eki
юч
üç
тёрт
tört
беш
beş
алты
altı
джети
djeti
сегиз
segiz
тогьуз
toğuz
он
on
Karakalpakeg нол
nol
бир
bir
эки
eki
үш
u'sh
төрт
to'rt
бес
bes
алти
alti
жети
jeti
сегиз
segiz
тоғиз
tog'iz
он
on
Kazakeg нөль
nöl'
бір
bir
екі
eki
үш
üş
төрт
tört
бес
bes
алты
altı
жеті
jeti
сегіз
segiz
тоғыз
toğız
он
on
Kirgizeg нөль
nöl'
бир
bir
эки
eki
үч
üç
төрт
tört
беш
beş
алты
altı
жети
jeti
сегиз
segiz
тогуз
toguz
он
on
Kirgizeg Fuyü bir igi üş durt biş altı çiti sigis doğus on
Koumikeg ноль
nol
бир
bir
эки
iki
уьч
üç
доьрт
dört
беш
beş
алты
altı
етти
yetti
сегиз
segiz
тогъуз
toğuz
он
on
Krimtchakeg bir eki üç dort beş altı yedi sekiz tokuz on
Ouigoureg نۆل
нөль
nöl
بىر
бир
bir
ىككى
икки
ikki
ئۈچ
үч
üq
üç
üch
تۆت
төт
töt
بەش
bex
beş
bésh
ئالتە
алте
alte
alté
يەتتە
йетте
yette
yétté
سەككىز
секиз
sekkiz
توققۇز
тоққуз
toķķuz
toqquz
ون
он
on
Ouzbekeg нол, сифр
nol, sifr
бир
bir
икки
ikki
уч
uch
тўрт
to'rt
беш
besh
олти
olti
етти
yetti
саккиз
sakkiz
тўққиз
to'qqiz
ўн
o'n
Tatareg ноль
nol
бер
bir
ике
ike
өч
öç
дүрт
dürt
биш
biş
алты
altı
җиде
cide
сигез
sigez
тугыз
tuğız
он
on
Tatareg Krimea bir eki üç dört beş altı yedi sekiz doquz on
Tchagataieg bir iki üç tört beş altı yeti sekiz toquz on
Tchouvacheg ноль
nol'
пӗр
pĕr
ик
ik
виҫ
viś
тӑват
tăvat
пилӗк
pilĕk
улт
ult
ҫич
śiç
сакӑр
sakăr
тӑхӑр
tăxăr
вун
vun
Tofaeg бipәә
birәә
иъhи
ìhi
үш
üş
дөрт
dört
бeш
beş
aълты
àltı
чедi
çedi
ceъhec
sèhes
тоъhoc
tòhos
он
on
Turkeg sıfır bir iki üç dört beş altı yedi sekiz dokuz on
Turkeg otomanek bir eki üç tört bəş altı jəti səqiz toquz on
Turkmeneg нол
nol
бир
bir
ики
iki
үч
üç
дөрт
dört
бәш
bäş
алты
alty
еди
ýedi
секиз
sekiz
докуз
dokuz
он
on
Tuvaeg ноль / тик
nol' / tik
бир
bir
ийи
iyi
үш
üş
дөрт
dört
бeш
beş
алды
aldı
чеди
çedi
сес
ses
тос
tos
он
on
Yakouteg ноль
nol
биир
biir
икки
ikki
үс
üs
түөрт
tüört
биэс
bies
алта
alta
сэттэ
sette
аҕыс
ağıs
тоҕус
toğus
уон
uon

Gwelet ivez[kemmañ]


Levrlennadurezh[kemmañ]

  • (en) Göksel, A. & C. Kerslake (2005) Turkish: A Comprehensive Grammar, Londrez: Routledge
  • (fr) Güzey, G. & D. Halbout (2002) Parlons turc, Pariz: L'Harmattan
  • (en) Lewis, G.L. (2000) Turkish Grammar, Oxford: OUP

Liammoù diavaez[kemmañ]

Portal.svg Porched ar yezhoù hag ar skriturioù – Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.