Ouzbekeg

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Ouzbekeg
(O'zbek, Ўзбек, أۇزبېك)
Perzhioù
Komzet e : Ouzbekistan, Turkmenistan, Kirgizstan, Afghanistan, Kazakstan, Tadjikistan, Rusia, Sina
Rannved : Kreiz Azia
Komzet gant : ~ 18 500 000
Renkadur : 54
Familh-yezh : Yezhoù turkek
Statud ofisiel
Yezh ofisiel e : Ouzbekistan
Akademiezh : hini ebet
Kodoù ar yezh
ISO 639-1 uz
ISO 639-2 uzb
ISO 639-3
Kod SIL UZB
Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh.

An ouzbekeg (O'zbek tili pe Ўзбек) a zo ur is a yezh turkek komzet gant an Ouzbeked kement e Ouzbekistan hag e lec'hioù all eus Kreiz Azia. Tost a-walc'h eo yezhadur ha geriaoueg an ouzbekeg ouzh re an Uigoureg. Levezonet-don eo bet ar yezh ivez gant ar perseg hag ar rusianeg. Meur a c'her a-orin arabek a vez kavet en ouzbekeg ivez, deuet ennañ dre ar perseg.

Yezh ofisiel Ouzbekistan eo an ouzbekeg ha tro-dro da 18,5 milion a dud a ra gantañ evel yezh-vamm.


Doare-skrivañ ha distagadur[kemmañ]

Betek 1928 e veze implijet al lizherenneg arabek (anvet yana imla) evit skrivañ an ouzbekeg . Etre 1928 ha 1940 e oa bet kaset da-benn ur program evit ledanaat deskadurezh an Ouzbeked, hag e framm ar program-se e oa bet lakaet e plesutr al lizherenneg latin (anvet Yanalif;. E 1940 e oa bet lakaet da ofisiel al lizherenneg kirillek ha kenderc’hel a raed da skrivañ an ouzbikeg gant al lizherenneg-se betek 1992 ma oa bet adlakaet da ofisiel adarre al lziherenneg latin ma teuas an Ouzibekistan da vezañ distag diouzh an Unvaniezh Soviedel. Hiziv c’hoazh, avat, e kaver an ouzbekeg skrivet gant al lizherennek kirillek. Diouzh an tu all, e Proviñs Xinjiang (Sioa) n’eus doare-skrivañ ofisiel ebet avit an ouzbekeg, skrivet gant al lizherenneg kirillek pe c’hoazh gant lizhereneg arabek an ouigoureg.

Latin Kirillek Distagadur (LFE)
A a А а /a, æ/
B b Б б /b/
D d Д д /d̪/
E e Е е / Э э /e/
F f Ф ф /ɸ/
G g Г г /ɡ/
H h Ҳ ҳ /h/
I i И и /i, ɨ/
J j Ж ж /dʒ/
K k К к /k/
L l Л л /l/
M m М м /m/
N n Н н /n/
O o О о /ɒ, o/
P p П п /p/
Q q Қ қ /q/
R r Р р /r/
S s С с /s/
T t Т т /t̪/
U u У у /u, y/
V v В в /w/
X x Х х /χ/
Y y Й й /j/
Z z З з /z/
Oʻ oʻ Ў ў /ø/
Gʻ gʻ Ғ ғ /ʁ/
Sh sh Ш ш /ʃ/
Ch ch Ч ч /tʃ/
ʼ ъ /ʔ/
Yo yo Ё ё /jo/
Yu yu Ю ю /ju/
Ya ya Я я /ja/
Ts ts Ц ц /ts/

Yezhadur[kemmañ]

Perzhioù hollek[kemmañ]

Evel en holl yezhoù turkek:

  • Yezh daspegel, reizh-tre he yezhadur
  • Jener yezhadurel ebet
  • Ger-mell ebet, daoust ha ma c’heller implijour an niverenn ‘’bir’’ (‘unan’) evit merkañ an unander amstrizh
  • Digemm eo an anv-gwan, lakaet dirak an anv
  • Implijet lerc’hennoù, d.s.: Ali bilan ('gant Ali')

Hesonerezh vogalennek[kemmañ]

Disheñvel eo an ouzbekeg diouzh an darn vrasañ eus ar yezhoù turkek all rak kollet eo bet gantañ an hesonerezh vogalennek dre vras ha ne vez ket merket gwezh ebet dre skrid er yezh unvan, daoust ha ma kaver roudoù outi er yezh komzet a-wezhoù.

An anv[kemmañ]

An troadoù[kemmañ]

C’hwezh troad ec’h implijer en ouzbekeg:

uy (‘ti’, ‘un ti’, ‘an ti’)
ota (‘tad’, ‘un tad’, ‘an tad’)
  • Genitivel: merket gant al lostger -ning, d.s.:
otaning kitobi (‘levr an tad’)
Xatni yozayapti (‘ o skrivañ ul lizher emañ’)
  • Dativel: merket gant al lostger -ga, d.s.:
chapga (‘d’an tu-kleiz’)
menga (‘din’, d.l.e ‘me-da’)
  • Lokativel: merket gant al lostger -da, d.s.:
Yerda (‘amañ’)
Toshkentda (‘e Tochkent’)
soat uchda (‘da deir eur’)
  • ablativel: merket gant al lostger -dan, d.s.:
O’zbekistandan (‘eus Ouzbekistan’)

Al liester[kemmañ]

  • Implijet al lostger -lar atav evit merkañ liester un anv, da skouer:
uy (‘ti’) > uylar (‘tiez’’)
ko’z (‘lagad’) > ko’zlar (‘daoulagad’’)
ot (‘marc’h) > otlar (‘kezeg’)
  • A-wezhoù ec’h implijer stumm al liester torr evit gerioù tennet eus an arabeg, da skouer:
taraf (‘tu’) > taraflar pe atrof (‘tuioù’)

Evel e brezhoneg ec’h implijet an unander da heul un niverenn, da skouer:

iki daraxt (‘div wezenn’)

Ar verb[kemmañ]

Anv-verb[kemmañ]

Al lostger –moq eo merk an anv-verb, da skouer:

burmoq (‘mont’)
bermoq (‘reiñ’)

Ar raganvioù[kemmañ]

Me Men

Te Sen

Eñ /Hi U

Ni Biz

C'hwi Siz

Int Ular

Dibennoù personel boas[kemmañ]

- man (kentañ gour unander)
-san (eil gour unander)
-di/-ti (trede gour unander, hervez m’eo mouezhiet pe get lizherenn diwezhañ ar wrizienn)
-miz (kentañ gour liester)
-siz (eil gour liester)
-dilar (trede gour liester)

Amzerioù ar verb[kemmañ]

Amzer-vremañ pad[kemmañ]

Al lostger –yap eo merk an amzer/arvez-mañ, da skouer:

Men yozayapman (‘O skrivañ emaon’)
  • Stumm nac’h, merket gant an enger –ma-, da skouer:
Men yozmadim (‘N’emaon ket o skrivan’)
  • Stumm goulennata, merket gant al lostger –mi, da skouer:
Yozamanmi? (‘O skrivañ emaon?’)
Amzer-vremañ/Amzer-da-zont[kemmañ]

Al lostger –a eo merk an amzer-mañ, da skouer:

San yozasan (‘skrivez/skrivi’)
  • Stumm nac’h, merket gant an enger –ma-, da skouer:
San yozamasan (‘Ne skrivez/skrivi ket’)
  • Stumm goulennata, merket gant al lostger –mi, da skouer:
San yozasanmi (‘Skrivañ a rez/ri?)
Amzer-da-zont[kemmañ]

Al lostger –(y)ajak eo merk an amzer-mañ, da skouer:

Biz borajakmiz (‘Mont a rimp’)
  • Stumm nac’h, merket gant an enger –ma-, da skouer:
Biz borajakmamiz (‘N’imp ket)
  • Stumm goulennata, merket gant al lostger –mi, da skouer:
Biz borajakmizmi (‘Ha mont a rimp? )
Amzer-dremenet[kemmañ]

Al lostger –(y)di eo merk an amzer-mañ, da skouer:

Disheñvel eo an dibennoù personel evita n amzer-mañ:

- m (kentañ gour unander)
-ng (eil gour unander)
-i (trede gour unander, hervez m’eo mouezhiet pe get lizherenn diwezhañ ar wrizienn)
-k (kentañ gour liester)
-ngiz (eil gour liester)
-lar (trede gour liester)

Da skouer:

Biz berdik (‘Reiñ hon eus graet/Roet hon eus’)
  • Stumm nac’h, merket gant an enger –ma-, da skouer:
Biz bermadim (‘Ne roimp ket’)
  • Stumm goulennata, merket gant al lostger –mi, da skouer:
Biz berdikmi (‘Ha reiñ a rimp?)

Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all[kemmañ]

Tost a-walc'h eo stumm ar gerioù a orin turkek rik implijet gant an eil yezh turkeg hag eben alies, da skouer:

Language 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Hendurkeg bir iki üç tört biş altı yidi sekiz tokuz on
Altaieg ноль
nol'
бир
bir
эки
eki
ÿч
üç
тöрт
tört
бeш
beş
алты
altı
jeти
ceti
сегиc
segis
тогуc
togus

on
Azereg sıfır bir iki üç dörd beş altı yeddi səkkiz doqquz on
Bachkireg ноль
nol
бер
ber
ике
ike
өс
ös
дүрт
dürt
биш
biş
алты
altı
ете
yete
һигеҙ
higeź
туғыҙ
tuğıź
ун
un
Barabaeg bir iki üts tört pəş alttı yədi səkiz toğiz on
C'hakaseg пip
pir
ікi
iki
үc
üs
төpт
tört
пиc
pis
алты
altı
читi
çiti
cигic
sigis
тoғыc
toğıs

on
C'halajeg bii äkki üüç töört beeş alta yeetti säkkiz toqquz oon
Dolganeg биир
biir
икки
ikki
үс
üs
түөрт
tüört
биэс
bies
алта
alta
hэттэ
hette
агыс
agıs
тогус
togus
уон
uon
Gagaouzeg sıfır bir iki
üç
dört
beş
altı
yedi
sekiz
dokuz
on
Kachkaeg bir iki üç dört beş altı yedi sekiz dokuz on
Karachayeg-balkareg ноль
nol
бер
ber
эки
eki
юч
üç
тёрт
tört
беш
beş
алты
altı
джети
djeti
сегиз
segiz
тогьуз
toğuz
он
on
Karakalpakeg нол
nol
бир
bir
эки
eki
үш
u'sh
төрт
to'rt
бес
bes
алти
alti
жети
jeti
сегиз
segiz
тоғиз
tog'iz
он
on
Kazakeg нөль
nöl'
бір
bir
екі
eki
үш
üş
төрт
tört
бес
bes
алты
altı
жеті
jeti
сегіз
segiz
тоғыз
toğız
он
on
Kirgizeg нөль
nöl'
бир
bir
эки
eki
үч
üç
төрт
tört
беш
beş
алты
altı
жети
jeti
сегиз
segiz
тогуз
toguz
он
on
Kirgizeg Fuyü bir igi üş durt biş altı çiti sigis doğus on
Koumikeg ноль
nol
бир
bir
эки
iki
уьч
üç
доьрт
dört
беш
beş
алты
altı
етти
yetti
сегиз
segiz
тогъуз
toğuz
он
on
Krimtchakeg bir eki üç dort beş altı yedi sekiz tokuz on
Ouigoureg نۆل
нөль
nöl
بىر
бир
bir
ىككى
икки
ikki
ئۈچ
үч
üq
üç
üch
تۆت
төт
töt
بەش
bex
beş
bésh
ئالتە
алте
alte
alté
يەتتە
йетте
yette
yétté
سەككىز
секиз
sekkiz
توققۇز
тоққуз
toķķuz
toqquz
ون
он
on
Ouzbekeg нол, сифр
nol, sifr
бир
bir
икки
ikki
уч
uch
тўрт
to'rt
беш
besh
олти
olti
етти
yetti
саккиз
sakkiz
тўққиз
to'qqiz
ўн
o'n
Tatareg ноль
nol
бер
bir
ике
ike
өч
öç
дүрт
dürt
биш
biş
алты
altı
җиде
cide
сигез
sigez
тугыз
tuğız
он
on
Tatareg Krimea bir eki üç dört beş altı yedi sekiz doquz on
Tchagataieg bir iki üç tört beş altı yeti sekiz toquz on
Tchouvacheg ноль
nol'
пӗр
pĕr
ик
ik
виҫ
viś
тӑват
tăvat
пилӗк
pilĕk
улт
ult
ҫич
śiç
сакӑр
sakăr
тӑхӑр
tăxăr
вун
vun
Tofaeg бipәә
birәә
иъhи
ìhi
үш
üş
дөрт
dört
бeш
beş
aълты
àltı
чедi
çedi
ceъhec
sèhes
тоъhoc
tòhos
он
on
Turkeg sıfır bir iki üç dört beş altı yedi sekiz dokuz on
Turkeg otomanek bir eki üç tört bəş altı jəti səqiz toquz on
Turkmeneg нол
nol
бир
bir
ики
iki
үч
üç
дөрт
dört
бәш
bäş
алты
alty
еди
ýedi
секиз
sekiz
докуз
dokuz
он
on
Tuvaeg ноль / тик
nol' / tik
бир
bir
ийи
iyi
үш
üş
дөрт
dört
бeш
beş
алды
aldı
чеди
çedi
сес
ses
тос
tos
он
on
Yakouteg ноль
nol
биир
biir
икки
ikki
үс
üs
түөрт
tüört
биэс
bies
алта
alta
сэттэ
sette
аҕыс
ağıs
тоҕус
toğus
уон
uon

Un tañva eus ar yezh[kemmañ]

Frazennoù talvoudus[kemmañ]

Demat Assalom / Xayrli kun

Mont a ra?Ahvollar qalay?

Noz vat Xayrli tun

Mar plij Marhamat / Iltmos

Kenavo

Ya Ha

Nann Yo’q

Mat eo Albatta

Trugarez Rahmat / Tashakkur

Petra eo hoc'h anv? Ismingiz nima?

… eo ma anv Ismim…

Goulennoù[kemmañ]

Piv? Kim?

Petra? Nima?

Pelec'h? Qayerga? / Qayerda?

Penaos?Qanday?

Pegoulz? Qachon?

Pegement? Qancha? / Necha?

Pe(hini)? Qaysi? / Nechanchi?

Devezhioù ar sizhun[kemmañ]

Dilun Dushanba

Dimeurzh Seshanba

Dimerc'her Chorshanba

Diriaou Payshanba

Digwener Juma

Disadorn Shanba

Disul Yakshanba

Ar mizioù[kemmañ]

Miz Genver Yanvar Miz C'wevrer Fevral Miz Meurzh Mart Miz Ebrel Aprel Miz Mae May Miz Mezheven Iyun Miz Gouere Iyul Mizt Eost Avgust Miz Gwengolo Sentabr Miz Here Oktabr Miz Du Noyabr Miz Kerzu Dekabr

An niveroù[kemmañ]

Unan Bir

Daou Ikki

Tri Uch

Pevar To’rt

Pemp Besh

C'hwec'h Olti

Seizh Yetti

Eizh Sakkiz

Nav To’qqiz

Dek O’n

Unnek O’n bir

Daouzek O’n ikki

Trizek O’n uch

Pevarzek O’n to’rt

Pempzek O’n besh

C'hwezhek O’n olti

Seitek O’n yetti

Tric'hwec'h O’n sakkiz

Naontek O’n to’qqiz

Ugent Yigirma

Unan-warn'n-ugent Yigirma bir

Tregont O’ttiz

Daou-ha-tregont O’ttiz ikki

Daou-ugent Qirq

Tri-ha-daou-ugent Qirq uch

Hanterkant Ellik

Tri-ugent Oltmish

Dek-ha-tri-ugent Etmish

Pevar-ugent Sakson

Dek-ha-pevar-ugent To’qson

Kant Yuz

Mil Ming

Kentañ Birinchi

Eil Ikkinchi

Trede Uchinchi

Pevare To’rtinchi

Pempvet Beshinchi

C'hwec'hvet Oltinchi

Seizhvet Ettinchi

Eizhvet Sakkizinchi

Naovet To’qqizinchi

Dekvet O’ninchi

Disklêriadur gwirioù mab-den[kemmañ]

Mellad 1: Barcha odamlar erkin, qadr-qimmat va huquqlarda teng bo'lib tug'iladilar. Ular aql va vijdon sohibidirlar va bir-birlari ila birodarlarcha muomala qilishlari zarur.


Gwelet ivez:[kemmañ]

Liammoù diavaez[kemmañ]


Portal.svg Porched ar yezhoù hag ar skriturioù – Adkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.