Gwenrann

Eus Wikipedia
Gwenrann
Gwenrann gwelet eus ar paludoù-holen.
Gwenrann gwelet eus ar paludoù-holen.
Ardamezioù
Anv gallaouek Gèraundd
Anv gallek (ofisiel) Guérande
Bro istorel Bro-Naoned
Melestradurezh
Departamant Liger-Atlantel
Arondisamant Sant-Nazer
Kanton Gwenrann (pennlec'h)
Kod kumun 44069
Kod post 44350
Maer
Amzer gefridi
Stéphanie Phan-Thanh
2014-2020
Etrekumuniezh Tolpad-kêrioù Kab Atlantel
Bro velestradurel hini ebet
Lec'hienn web www.ville-guerande.fr
Poblañsouriezh
Poblañs 16 112 ann. (2019)[1]
Stankter 198 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
47° 19′ 41″ Norzh
2° 25′ 46″ Kornôg
/ 47.3279449, -2.4294376
Uhelderioù bihanañ 0 m — brasañ 61 m
Gorread 81,44 km²
Breizh5dept.svg
Lec'hiañ ar gêr
Gwenrann

Gwenrann, pe Gwerrann, zo ur gumun eus Breizh el Liger-Atlantel.

Douaroniezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Anv[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Stummoù skrivet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Erwan Vallerie ː Uuenran, 857; in plebe Keriac, 861; Uuerrann, 865; Uueran, 876; Uuenrann, Uuenran, XIt; Guarranda, Guerrandiae, 1070; Guarranda, 1095; Guerran, Guerrandia, 1112; Garranda, 1129; Guerrann, 1160; Guerrandia, 1194; Garrandia, Guenrandia, 1252; Guerrande, 1263; Guerrandia, Guenrandia, 1330; Guenrant, 1330; Guerrande, 1343; Guerrand, 1355; Gueriande, 1414; Garande, 1450; Garande, 1451; Guerandia, Guerrandia, 1453; Anguerrande,1479[2]

Gerdarzh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gwenrann a zo ur stumm a orin lennek, diwar an henvrezhoneg Uuenrann, ennañ uuen, hag a dalvez « gwenn », « glan », « sakr », ha rann, hag a dalvez « tachenn ». E-kichen ar stumm Gwenrann e kaver ivez, koulz er yezh komzet hag er yezh skrivet, ar stumm hengounel Gwerrann. En hevelep doare hag en anvioù-lec'h all, evel Perroz (e Perroz-Hamon, Perroz-Gireg pe Sant-Ke-Perroz) ez eo aet ar strollad / -nr- / da / -rr- /. En henvrezhoneg e kaved dija ar stumm emdroet Uueran (Kartuler Redon, IXvet kantved). Ha tostoc'h deomp ez eo testeniekaet, da skouer, Guéran e-barzh geriadur Cillart de Kerampoul, Gwerann dindan pluenn Yeun ar Gow, ha Uereñn e brezhoneg ar vro.

Moarvat e ra berzh ar stumm Gwenrann en abeg ma seblant ober dave d’ar paludoù holen.

Ardamezioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Blason-guerande-2.jpgBlasonGuerande.svg En argant e bemzek brizhenn erminig, 5, 4 3, 2, 1.[3]
Ardamezioù kadarnet dre reizhadur ar roue Charlez X, d'an 11 a viz Du 1829.

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Feur-emglev 1365[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

[Kentañ Feur-emglev Gwenrann]], d'an 12 a viz Ebrel 1365 a lakas fin da Brezel Hêrezh Breizh hag a zisplegas lezenn hêrezh dugelezh Breizh

Feur-emglev 1381[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Dre Eil Feur-emglev Gwenrann, d'ar 4 a viz Ebrel 1381, a voe daskoret e zugelezh da Yann IV (dug Breizh) gant ober le da Roue Bro-C'hall, ha kas kuit e guzulierien saoz.

Roll ar sinerien

Perrot Abraham, Jean d'Andigné, Berthelot d'Angoulvent, Guillaume Anseau[4], Pierre de l'Argentaye, Jean de Barac'h[5], Jean Le Barbu, Jean Baratier[6], Robin de la Barre[7], Geffroy Le Borgne, Yves de Coëtquis, Alain Ferron, Mérien de Kernevenoy, Jean de la Marche, Alain du Bois, Perrot des Ebles[8], Acharis d'Iffer[9], Even de Keranrais, Alain de Quéhéon, Rolland Taillard [10], Guillaume du Taillis[11], Olivier d'Yvignac(Daveoù a vank).

Dispac'h Gall[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

XIXvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Krouet e voe kumun An Turball e 1865 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Gwenrann[14].

XXvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Brezel-bed kentañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • 276 gwaz ag ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,4 % eus he foblañs e 1911[15].

Eil brezel-bed[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gwenrann.jpg

Ar Brezoneg er Skol[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ya d'ar brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • D'an 18 a viz Here 2010 e oa bet votet live 1 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

Deskadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1999.
  • E distro-skol 2021 e oa 27 skoliad enskrivet er skol Diwan (2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)[18].

Melestradurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Roll ar vaered
Prantad Anv Strollad Karg
Meurzh 2001 Jean-Pierre Dhonneur
Da vezañ klokaet.

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Niver a annezidi

Tud[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ardamezeg ar familhoù[19][kemmañ | kemmañ ar vammenn]

D'Aragon.gif d'Aragon, Daragonis, aotrounez Buttes, Kerbézot, Menahé
En aour e bevar peul en gul
Aubin-kerbouchard.jpg Aubin, aotrounez Kerbenet
En glazur e dreustell en aour heuliet gant teir c'hroaz pavek ivez en aour, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg
Avril-de-la-Roche.jpg Avril,Apuril, aotrounez Kerroland ha Trevenegad
En argant e binenn c'heotet, e gab en glazur karget gant teir rozenn en aour
De Carné.gif de Carné, aotrounez Crémeur ha Liniac, e Sant-Albin-Gwenrann

- Marc de Carné, kabiten Gwenrann da vare Fañch Iñ, roue Bro-C'hall En aour e ziv dreustell en gul

Izarn de Fraissinet.gif Izarn, ur gouarnour Gwenrann hag ar Groazig e 1765

En gul, e levran en e red en argant; e gab en glazur karget gant teir steredenn en aour

Ozanneau de Trémeleuc.gif d'Ozanneau, pe Dozanneau, aotrounez Trémeleuc, parrez Sant-Albin-Gwenrann

En argant e arbenn ejen en glazur heuliet gant teir mailhenn ivez en glazur

Gevelliñ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Monumantoù ha traoù heverk[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Chapel Itron-Varia Wenn
  • Mirdi ar verc'hodenn.
  • Ti ar baluderien.
  • Terre de sel, mirdi, sal-diskouezadeg ha stal kevelouri ar baluderien.
  • Monumant ar re varv.

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

Festoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Lennegezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Sonerezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Les Celtiques de Guérande (Festoù keltiek Gwenrann): aozet bep bloaz gant ar c'helc'h keltiek « Bro-Gwenrann », e miz Eost, adalek 1990
  • La Voix des Orgues (Mouezh an Ograoù): sonadegoù en iliz-chabistr Sant-Albin, d’ar Gwener da noz peurliesañ, e miz Gouere hag e miz Eost, adalek 1955
  • Festival Terres Blanches (Festival Douaroù Gwenn): 2005-2012

Festoù all[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • La Fête Médiévale de Guérande (Fest krennamzerel Gwenrann): bep bloaz e miz Mae e-pad daou zevezh
  • Fête des Métais (Fest ar Verourien): bep bloaz e miz Gouere, da vare Gouel Mari-Vadalen, adalek 1980, e-kichen ar gêriadennig "Ar Vadalen"

Pennad kar[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Alain Gallicé, Guérande au Moyen âge : Guérande, Le Croisic, le pays guérandais du milieu du XIVe au milieu du XVIe siècle, Roazhon, Presses universitaires de Rennes, coll. « Histoire », 2003, 411 p.
  • Alain Gallicé, François-Xavier Grelet et Gildas Buron, Guérande : cité médiévale, La Crèche, Geste éditions, 2008, 203 p.
  • Henri Quilgars, Petite histoire du pays et de la ville de Guérande, suivie de Guérande, terre bretonne, Cressé, Éd. des Régionalismes-PyréMonde-Princi Negue, coll. « Monographies des villes et villages de France », 2011 (embannadur kentañ 1922), 126 p.

Notennoù ha daveoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  3. Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes de Loire-Atlantique. 1996
  4. Konestabl Gwengamp
  5. Louaneg.
  6. Etre bourc'hizien Dol.
  7. En deus sinet e Moñforzh.
  8. En eus sinet an emglev e Lambal e 12381
  9. Aotrounez al lerc'h se ha la Rougeraye e Egineg
  10. Konestabl Ar Roc'h-Derrien ha Gwengamp evit Charlez Bleaz.
  11. Aotrounez al lerc'h se ha la Besnerie, e Talieg; la Dobiaye en ar Veudid (Roazhon)
  12. J. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106
  13. Cassini - EHESS - Fichenn kumun Gwenrann
  14. Cassini - EHESS - Fichenn ar gumun
  15. Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
  16. Pertes USAAF
  17. Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 267, Kemper, Nouvelles Éditions bretonnes, 1936
  18. Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019
  19. Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014