Gwengamp

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Gwengamp
Gwenn ha Du3.png Kumun eus Breizh
An ti-kêr.
An ti-kêr.
Ardamezioù
Anv gallek (ofisiel) Guingamp
Bro istorel Bro-Dreger
Melestradurezh
Departamant Aodoù-an-Arvor
Arondisamant Gwengamp (pennlec'h)
Kanton Gwengamp (pennlec'h)
Kod kumun 22070
Kod post 22200
Maer
Amzer gefridi
Philippe Le Goff
2014-2020
Etrekumuniezh Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù (sez)
Bro velestradurel Bro Gwengamp
Lec'hienn web Ti-kêr
Poblañsouriezh
Poblañs 6 900 ann. (2015)[1]
Stankter 2 023 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
48° 33′ 48″ Norzh
3° 09′ 00″ Kornôg
/ 48.563333333, -3.15

48° 33′ 48″ Norzh
3° 09′ 00″ Kornôg
/ 48.563333333, -3.15

Uhelderioù kreiz-kêr : 93 m
bihanañ 62 m — brasañ 126 m
Gorread 3,41 km²
Breizh5dept.svg
Lec'hiañ ar gêr
Gwengamp

Gwengamp a zo ur gêr eus Breizh e Bro-Dreger, ur gumun, ur penn-kanton, ha penn-arondisamant. E 2009 e oa 21 645 a dud en unvezh-kêr, ar pevare brasañ en departamant.

Douaroniezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Treuzet eo ar gumun gant an Trev

Kumunioù amazek : Pabu; Sant-Eganton; Plouvagor; Gras-Gwengamp; Plouizi

Anv[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Régis de Saint-Jouan (1990) : "Guemcamp, 1123".
  • Bernard Tanguy (1992) : "Wingamp, Guencamp, 1123; Guengamp, 1145; Wengampus, 1151; Wengamp, Guengampus, 1156-1169; Wingamp, 1156-1171; Guengampus, Guingampus, 1235".

Ardamezioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

CoA br Gwengamp.svg
  • Hervez ar skeudeunn roet : Treustellet etre argant ha glazur a bevar fezh.
  • Hervez Froger ha Pressensé [2], war-lerc'h Régis de Saint-Jouan [3] : Treustellet etre glazur hag argant a beder fezh, en Ardamezioù ar Vreuriezh Wenn, bet savet er XIVvet kantved gant Charlez Bleiz.

War daolenn levrenn II, p. 10 levr Sigismond Ropartz [4] e kaver « Nobles Bourgeois (Ancien) : "treustellet etre glazur hag argant a bevar fezh" ; Nobles Bourgeois (Moderne) : "treustellet etre argant ha glazur a bevar fezh" ». War adskouer kartenn 1778, er memes levr, e kaver un dresadenn : "treustellet etre argant ha glazur a c'hwec'h pezh", hag a c'hellfe displegañ ar ger triplex er sturienn.

  • Sturienn : Funiculus triplex difficile rumpitur ("Ul liamm tric'hement zo diaes da derriñ").

War un eilskouerenn eus 1778, an dresadenn a ziskouez : treustellet etre argant ha glazur a c'hewec'h fezh (Sigismond Ropartz)

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Henamzer[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Krennamzer[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

XVIIvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Dispac'h Gall[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwengamp da benn ur bann[6].

XIXvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

XXvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Brezel-bed kentañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • 387 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 4,12 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 [7].

Eil Brezel-bed[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Trevadennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Monumantoù ha traoù heverk[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ur gêr mogeriet e oa Gwengamp gwechall, met distrujet e voe an darn vrasañ eus ar mogerioù en XIXvet kantved.

Mogerioù Gwengamp[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Penniliz Itron-Varia[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

- diavez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

- diabarzh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Feunteun ar Blomenn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kastell ar Salioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Monumant ar Re Varv[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Straejoù ha tiez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Panell mont-tre

Ya d'ar brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • D’an 8 a viz Gouere 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

Deskadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1981. Ur skol Diwan zo e Gwengamp ivez.
  • E distro-skol 2017 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 211 skoliad (18,1% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)[12].

Skol-Veur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Ur skol-veur brevez a zo eno a ginnig ur stummadur e brezhoneg.

Dezougen[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Emdroadur ar boblañs[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Emdroadur poblañs Gwengamp abaoe 1793

Melestradurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Sport[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tud[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tud bet ganet eno[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tud bet marvet eno[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gevelliñ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Bro Kêr Abaoe
Flag of Ireland.svg Iwerzhon An tSionna 1992
Flag of Germany.svg Alamagn Aue 2011

Liammoù diabarzh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.

Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Sigismond Ropartz : Guingamp. Etude pour servir à l'histoire du Tiers-Etat en Bretagne. Prud'homme. Saint-Brieuc. A859; adembannet gant Lafitte Reprints. Marseille. 1982.
  • Régis de Saint-Jouan : Département des Côtes d'Armor. Dictionnaire des communes; éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990.
  • Daniel Delattre : Les Côtes-d'Armor, les 372 communes. 2004
  • Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des Côtes-d'Armor et Ille-et-Vilaine. 2008.

Dave ha notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. (fr) Froger, Michel & Pressensé, Michel (2008) : Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine (ISBN 978-2-9087-5283-0)
  3. De Saint-Jouan, Régis (1990) : Dictionnaire des commmunes – Département des Côtes-d'Armor (ASIN : B004VS63XA)
  4. (fr) ROPARTZ, Sigismond : Histoire de la ville de Guingamp, Guingamp, Périssé, 1851.
  5. Loeiz Herrieu hag all, Istoér Breih pe Hanes ar Vretoned, Dihunamb, an Oriant, 1910
  6. J. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105
  7. Monumant ar re varv - Memorial Genweb
  8. Pertes USAAF
  9. Éric Rondel, Les Américains en Bretagne, Éditions Astoure, 2008, pajenn192
  10. Le 7 août 1944, Guingamp est libérée - Luc'hskeudennoù
  11. Monumant ar re varv - Memorial Genweb
  12. Ofis Publik ar Brezhoneg
  13. (en)"Which stadiums have a capacity greater than their location's populations?"