Janed Kastilha
- Juana de Castilla a vez lavaret ivez eus Janed ar Beltraneja (1462- 1530).
- Ur bajenn disheñvelout Janed Spagn zo ivez.
Juana de Castilla, pe Janed Kastilha, lesanvet Juana la Loca (ar Follez) (Toledo, 6 a viz Du 1479 – Tordesillas, 12 a viz Ebrel 1555), a oa merc'h d'ar Rouaned Katolik, Ferdinant II Aragon ha da Izabel Iañ Kastilha. Dimeziñ a reas da Fulup Habsburg.
Infantez Kastilha e oa, ha Rouanez Kastilha e voe adalek marv he mamm, e 1504, betek 1555, met a-benn 1506 n'he devoa tamm galloud ebet e gwirionez, hag adalek 1509 e voe kraouiet e Tordesillas, da gentañ war urzh he zad Fernando ar Roue Katolik, ha goude war urzh he mab, ar roue hag impalaer Karl V.
Taolenn |
[kemmañ] Titloù
Da gentañ ne oa nemet infantez Kastilha.
Goude dimeziñ e teuas da vezañ arc'hdugez Aostria, Dugez Bourgogn, Dugez Brabant ha Kontez Flandrez.
Goude e voe rouanez Kastilha, rouanez León, Galiza, Rouanez Granada, Rouanez Sevilla, Rouanez Murcia, Rouanez Jaén, Gibraltar, an Inizi Kanariez, Indez ar C'hornôg (1504 – 1555), Rouanez Navarra (1515 – 1555), rouanez Aragon, Rouanez Valencia Valencia, rouanez Mallorca, rouanez Naplez ha Sikilia (1516 – 1555), ha titloù all evel kontez Barcelona, Itron Bizkaia, degouezhet dezhi goude marv he zud.
Se zo kaoz e voe anvet rouanez Spagn d'ar 25 a viz Genver 1516, hag he mab Carlos Iañ da roue war un dro: sede penaos e voe unvanet ar rouantelezh.
[kemmañ] He buhez
Ganet e oa e 1479, e Toledo, kêr-benn Wizigoted Spagn, ha hi trede bugel Ferdinant II Aragon ha Izabel Iañ Kastilha, eus Tiegezh Trastámara. Pa voe badezet e voe roet dezhi anv sant Yann, diwaller an tiegezh, evel d'he breur henañ, Juan.
[kemmañ] Doña Juana, infantez Castilla hag Aragón
Aba oe bihan e voe roet dezhi deskadurezh strizh un infantez, hêrez rouaned Aragon ha Kastilha, diazezet war sentiñ muioc'h eget war benaos ren. Deskiñ a reas latin, yezhoù roman Spagn, ha galleg, hag ivez seniñ, dañsal, marc'hegañ. Kelennet e voe gant ar beleg dominikan Andrés de Miranda, gant Beatriz Galindo, lesanvet «la Latina», mignonez d'he mamm, ha gant he mamm end-eeun.
[kemmañ] Arc'hdugez Aostria, dugez Bourgogn ha Brabant ha kontez Flandrez
[kemmañ] Dimeziñ
Hervez giz an amzer e lezioù Europa en amzer-hont e voe marc'hataet dimezioù o holl bugale gant Isabel ha Fernando en sell da zont a-benn eus o mennadoù. Fellout a rae dezho skoulmañ emglev gant Impalaeriezh Santel Masimilian Iañ, evit enebiñ ouzh galloud o amzezeg gall hag an Tiegezh Valois. Ha setu int da ginnig o merc'h Juana da zimeziñ da Fulup Habsburg, mab Masimilian, hag a oa arc'hdug Aostria, dug Bourgogn, Brabant, Limburg ha Luksemburg, kont Flandrez, Habsburg, Hainaut, Holland, Zeland, Tirol hag Artez, hag aotrou Amberes ha Malines, etre un toullad kêrioù all .
En eskemm e voe goulennet, gant tud Juana, dorn Marc'harid Aostria , merc'h Masimilian, evit o mab Juan.
[kemmañ] Rouanez
E miz Du 1504 e varvas he mamm, Izabel ar Gatolikez. Kemeret e voe ar galloud gant he zad Ferdinant II, met kement-se ne oa ket diouzh he fried Fulup a felle dezhañ ren. Sede neuze Fulup ha Janed da ren e Kastilha, tra ma rene he zad Ferdinant II en Aragon.
E 1506 e varvas he fried Fulup. Bras e voe he glac'har, ha ne fellas ket dezhi leuskel kemer ar c'horf d'e veziañ.
E miz Genver 1516 e varvas he zad hag e teuas Janed da vout rouanez Aragon ivez, met fiziet e voe ar gouarnamant ar rouantelezh etre daouarn he mab Carlos. Met
[kemmañ] Marv Juana
En he bloavezhioù diwezhañ e teuas kleñved ar c'horf ouzhpenn hini ar spered. Poan he deveze o kerzhout, ha seizet e chomas ken ar fin.
[kemmañ] He bugale
Gant he fried Fulup Iañ Kastilha he deus bet 6 bugel, ha Carlos , pe Karl V, eo ar brudetañ.
- Leonor (1498 – 1558), trede pried Manuel Iañ Portugal, addimezet da Frañsez Iañ (Bro-C'hall), eil pried dezhañ goude marv Klaoda Bro-C'hall ;
- Carlos (1500–1558), roue Spagn hag anvet Carlos Iañ Spagn (1516-1556), Impalaer Santel hag anvet Karl V (1519-1558) ;
- Isabel (1501 – 1526), rouanez Danmark hag Unvaniezh Kalmar, pried da Christian II.
- Fernando (1503 – 1564), pe Fernando Iañ pa voe anvet da Impalaer Santel war-lerc'h e vreur Karl V, tad lignez aostrian ha spagnol an Habsburged;
- María (1505 – 1558), rouanez Hungaria ha Bohemia, pried da Loeiz II de Hungaria , ha pa varvas he fried e voe gouarnerez an Izelvroioù;
- Catalina (1507 – 1578), rouanez Portugal, dimezet da João III, mamm-gozh Sebastián Iañ Portugal.
[kemmañ] C'hoarigan
- Enric Palomar, música, Rebecca Simpson libreto Juana estreno absoluto en la Ópera de Halle - Alemania 2005, editorial Mondigromax
