Pondi

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Pondi
Gwenn ha Du3.png Kumun eus Breizh
Fozioù Kastell ar Roc'haned
Fozioù Kastell ar Roc'haned
Ardamezioù
Anv gallek (ofisiel) Pontivy
Bro istorel Bro-Gwened
Melestradurezh
Departamant Mor-Bihan
Arondisamant Pondi (isprefeti)
Kanton Pondi (pennlec'h)
Kod kumun 56178
Kod post 56300
Maer
Amzer gefridi
Christine Le Strat
2014-2020
Etrekumuniezh Pondi Kumuniezh
Bro velestradurel Bro Pondi
Lec'hienn web Ti-kêr
Poblañsouriezh
Poblañs 13 965 ann. (2014)[1]
Stankter 562 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
48° 04′ Norzh
2° 59′ Kornôg
/ 48.07, -2.98

48° 04′ Norzh
2° 59′ Kornôg
/ 48.07, -2.98

Uhelderioù kreiz-kêr : 60 m
bihanañ 48 m — brasañ 192 m
Gorread 24,85 km²
Breizh5dept.svg
Lec'hiañ ar gêr
Pondi
Map commune FR insee code 56178.png

Pondi, pe Pondivi, a zo ur gumun hag ur gêr e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.

Ardamezioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

COA fr Pontivy.svg
 En gul, a nav mailhenn en aour, 3, 3, 3 
Tiegezh Roc'han, 1222
Andon : d'Hozier, 26.03.1698

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

VIIvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

XIXvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Emsavadeg ar Bonedoù ruz e 1675:
    • trubuilhoù a voe e kêr d'an 21 ha d'an 22 a viz Gouere 1675 [2]; Taget e voe un ti bourc'hiz hag evet ar gwin a oa di. Aloubet e oa bet kêr Pondi d'an 21 « gant 2000 peizant a lonk pe skuilh 400 muids eus feurm an deverioù" dieubet eo gant "e vourc'hizien » d'an 21 a viz Even. [3]
    • digolloù a voe paeet gant parrezioù Noal-Pondi (8 000 Lur), Malgeneg (1 500 lur), Stival (500 lur) ha Bizhui-an-Dour (400 lur) d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg [4].

Dispac'h Gall[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Mare Napoleon; Napoleonville[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Adalek an 9 a viz Du 1804 betek ar 14 a viz Ebrel 1814 e oa anvet Pondi "Napoléonville" war urzh an diktatour ha danvez-impalaer Napoleone Buonaparte. Evel La Roche-sur-Yon, Napoleon, e Vendée e oa bet soñjet gant Napoleon e vefe ur gêr pouezus evit derc'hel kornôg ar Frañs ha Breizh. C'hoant en devoa sevel adal ar gêr 3 000 anneziad « er peoc'h, ur greizenn kenwerzh meur, hag er brezel, ur greizenn milourel pouezus».

Napoleon a soñje gantañ e oa Pondi ur gêr a c'hellje bezañ pouezus-tre ma vije kleuzet kanolioù evit al listri-brezel a c'hellfe treuziñ Breizh pell diouzh re ar Saozon a oa mistri war ar mor : kanol ar Blavezh ha kanol Naoned-Brest.
Krouet e oa bet diouzhtu ur c'harter nevez gant ur blasenn-armoù, un isprefeti, ur c'hazarn hag ul lise.

XIXvet kantved [kemmañ | kemmañ ar vammenn]

XXvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Brezel-bed kentañ

  • 316 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,35 % eus he foblañs e 1911 [11].

Eil Brezel-bed

  • Tremen 3 000 repuad deuet eus hanternoz Bro-C'hall a oa e Pondi e miz Even 1940[12].
  • D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Pondi[13].
  • E miz Here 1940 e voe harzet ar gantreidi er Mor-Bihan; bac'het e voent e kamp Toulboubou e Pondi, 18 tiegezh hag eizh den o-unan, d.l.e. 32 waz, 28 maouez ha 56 bugel; war urzh an Alamaned e voent kaset gant un tren betek kamp-bac'h Maezon-ar-Stêr e miz Du 1940 [14].
  • Ti-post: e miz Gouere 1944 e voe kemeret 150 000 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs [15].
  • Pondi a voe dieubet d'ar 4 a viz Eost 1944 [16].
Anv H. Gaillard, un den eus Pondi, ouzh monumant ar re fuzuilhet e Porzh-Loeiz
  • D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman [17].
  • Mervel a reas 96 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel [18].

Trevadennoù

Brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ya d'ar brezhoneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Deskadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1984.
  • E distro-skol 2016 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 153 skoliad (10,6% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)[20].

Redadeg 2010[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Sonadeg ha kerzhadeg e dibenn ar Redadeg

E miz Mae 2010 e echue ar Redadeg e Pondi.

Monumantoù ha traoù heverk[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kastell Pondi
Ar Gwenn-ha-Du dirak Kastell Pondi

Tud brudet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tud bet ganet eno[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tud bet ganet eno[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Douaroniezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ar Blavezh e Pondi

Treuzet eo Pondi gant ar stêr Blavezh.

Emdroadur ar boblañs abaoe 1793[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

[22]

Melestradurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gevelliñ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.

Dave ha notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajenn 113
  3. Auguste Dupouy, Histoire de Bretagne, p. 265, Embannadurioù Boivin, 1932, adembannet gant an embannadur Calligrammes, Kemper, hag embannadurioù Ar Morenn, Ar Gelveneg, 1983
  4. Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 159 ha 160
  5. Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965
  6. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 290
  7. Cassini - EHESS - Pondi - Fichenn ar gumun
  8. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 378
  9. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.14
  10. Cassini-EHESS
  11. memorialgenweb - Monumant ar re varv
  12. "Le Télégramme", 18 a viz Even 2010
  13. Archives départementales du Morbihan, Le Morbihan en guerre 1939-1945, 2009, pajenn 23
  14. Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993
  15. Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 297
  16. Archives départementales du Morbihan, Le Morbihan en guerre 1939-1945, 2009, pajenn 130
  17. René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 315 ha 316
  18. memorialgenweb - Monumant ar re varv
  19. memorialgenweb - Monumant ar re varv
  20. Ofis publik ar Brezhoneg
  21. Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993
  22. Cassini hag EBSSA