Pondi

Pondivi

Fozioù Kastell ar Roc'haned

Anv gallek (ofisiel)

Pontivy

Melestradurezh

Pondi (isprefeti)

Pondi (pennlec'h)

56178

56300

Maer
Amzer gefridi

Christine Le Strat
2020-2026

(fr)Ti-kêr

Poblañsouriezh

Poblañs

14 640 ann. (2023)^[1]

Stankter

589 ann./km²

Douaroniezh

Daveennoù
lec'hiañ

48° 04′ Norzh
2° 59′ Kornôg / 48.07, -2.98

Uhelderioù

kreiz-kêr : 60 m
bihanañ 48 m — brasañ 192 m

Gorread

24,85 km²

Pondivi

Pondivi zo ur gumun hag ur gêr e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.

Douaroniezh

Treuzet eo Pondi gant ar stêr Blavezh.

Kumunioù amezek

Klegereg, Stival	Neulieg	Neulieg, Noal-Pondi
Malgeneg	N	Noal-Pondi
	K Pondivi R
	S
Ar Sorn	Ar Sorn, Sant-Turiav	Sant-Turiav, Noal-Pondi

Ardamezouriezh

En gul a nav mailhenn en aour, 3, 3, 3.

Tiegezh Roc'han, 1222 ; andon : d'Hozier, 26 Meurzh 1698.

Istor

VII^vet kantved

Hervez ar richenn e oa bet krouet Pondivi gant ar manac'h sant Ivi er VII^vet kantved.

Trubuilhoù a voe e kêr d'an 21 ha d'an 22 a viz Gouere 1675^[2]; taget e voe ti ur bourc'hiz hag evet ar gwin a oa eno. Aloubet e oa bet kêr Bondivi d'an 21 « gant 2000 peizant a lonk pe skuilh 400 muid eus feurm an deverioù » ; dieubet eo bet gant « e vourc'hizien » d'an 21 a viz Even^[3].
Digolloù a voe paeet gant parrezioù Noal-Pondivi (8 000 lur), Malgeneg (1 500 lur), Stival (500 lur) ha Bizhui-an-Dour (400 lur) d'an aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg^[4].

Dispac'h Gall

Krouet e voe ar gumun e 1790 e departamant ar Mor-Bihan. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h ur c'hanton, hini Pondivi, gant kumun Pondivi ennañ hepken, ha da benn un distrig, seizh kanton ennañ : Baod, ar Gemene, Klegereg, Logunec'h, Noal-Pondivi, Pluniav hag hini Pondivi. E 1795 e voe dilamet distrig Pondivi. E 1800 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h arondisamant Pondivi bet krouet gant al lezenn eus ar 17 a viz C'hwevrer 1800. Brasaet e voe kanton Pondivi dindan anv Kanton Pondivi ivez gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix^[5]^,^[6]^,^[7].

Napoléonville

Adalek an 9 a viz Du 1804 betek ar 14 a viz Ebrel 1814 e oa anvet Pondivi "Napoléonville" war urzh an diktatour ha danvez-impalaer Napoleone Buonaparte. Evel La Roche-sur-Yon, Napoléonville e Vendée, e oa bet soñjet gant Napoleon e vefe ur gêr pouezus evit derc'hel kornôg Frañs ha Breizh. C'hoant en devoa da sevel adal ar gêr 3 000 annezad enni « er peoc'h, ur greizenn-genwerzh veur, hag er brezel, ur greizenn vilourel bouezus ». Napoleon a soñje gantañ e oa Pondivi ur gêr a c'hellje bezañ pouezus-tre ma vije kleuzet kanolioù evit al listri-brezel a c'hellfe treuziñ Breizh pell diouzh re ar Saozon a oa mistri war ar mor : kanol ar Blavezh ha kanol Naoned-Brest.
Krouet e oa bet diouzhtu ur c'harter nevez gant ur blasenn-armoù, un isprefeti, ur c'hazarn hag ul lise.

XIX^vet kantved

D'an 29 a viz Genver 1806 e voe staget kumun Stival ouzh kumun Pondivi^[8].
1864: tizhet e voe Pondivi gant an hent-houarn.
Krouet e voe kumun Ar Sorn d'ar 1añ a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, Gwern, Malgeneg, Pondivi ha Stival^[9]^,^[10].
Brezel 1870-1871 : pevar gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.

XX^vet kantved

Brezel-bed kentañ

316 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,35 % eus he foblañs e 1911^[11].

Eil Brezel-bed

Tremen 3 000 repuad deuet eus hanternoz Bro-C'hall a oa e Pondivi e miz Even 1940^[12].
D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Pondivi^[13].
E miz Here 1940 e voe harzet ar gantreidi er Mor-Bihan; bac'het e voent e kamp Toulboubou e Pondivi, 18 tiegezh hag eizh den o-unan, da lavaret eo 32 waz, 28 maouez ha 56 bugel; war urzh an Alamaned e voent kaset gant un tren betek kamp-bac'h Maezon-ar-Stêr e miz Du 1940^[14].
E miz Gouere 1944 e voe kemeret 150 000 lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs^[15].
D'ar 4 a viz Eost 1944 e voe dieubet Pondivi^[16].
D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant ; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman^[17].
Mervel a reas 96 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel^[11].

Brezelioù didrevadennañ

Mervel a reas 16 milour e Brezel Indez-Sina ha pemp arall en Aljeria.^[11]

Brezhoneg

Ya d'ar brezhoneg

D'ar 4 a viz Eost 2004 e oa bet votet ar garta « Ya d'ar brezhoneg » gant kuzul-kêr ar gumun.
D'an 21 a viz Kerzu 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label « Ya d'ar brezhoneg » live 2.
E 2022 e oa bet sinet ar garta da dizhout al live 3.

Deskadurezh

Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1984.
E distro-skol 2025 e oa 87 skoliad enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (8,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)^[18].

Redadeg 2010

E Pondi ez echuas ar Redadeg e 2010.

Monumantoù ha traoù heverk

Kastell ar Roc'haned.
Ar Gwenn-ha-Du
dirak ar c'hastell.

Kastell ar Gêr nevez.
Iliz katolik Intron Varia ar Joa, XVI^vet kantved.
Iliz katolik Sant Meriadeg, e kêriadenn Stival, XVI^vet kantved.
Chapel ar Gelenneg.
Chapel Santez Trefin.
Karterioù kozh gant tiez XVvet-XVIvet-XVIIvet kantvedoù.
Porzh.

Tud

Tud bet ganet eno

Ferdinand Le Drogo, marc'hhouarnour breizhat, kampion Bro-C'hall e 1927 ha 1928, 10 a viz Here 1903
Paul Ihuel (2 a viz Du 1903-22 a viz Here 1974 e Pariz, Bro-C'hall), maer Berne, kuzulier Kanton ar Faoued (1945-1974), kannad ar Mor-Bihan e 1936-1940 hag e 1945-1974, kadoriad kuzul-departamant ar Mor-Bihan, Is-sekretour-stad ha Sekretour-stad al Labour-Douar^[14]
Jef Le Penven, sonaozour breizhat, 3 a viz Du 1919.
1969 : Yannig Audran, skolaer, soner ha skrivagner brezhonek.

Poblañs

Emdroadur ar boblañs abaoe 1793

Mammennoù : Cassini hag EBSSA.

Melestradurezh

Gevelliñ

Tavistock (Devon), Bro-Saoz
Wesseling (Nordrhein-Westfalen), Alamagn
Napoleonville (Louisiana), Stadoù-Unanet
Ouelessebougou, Mali

Liammoù diavaez

Commons

Muioc'h a restroù diwar-benn

Pondi

a vo kavet e Wikimedia Commons.

(br) (fr) Lec'hienn ofisiel Ti-Kêr Pondivi
(fr) Pontivy Cité Internationale
(br) Geobreizh
(fr) 27 kevarzhe e Pondi

Daveoù ha notennoù

↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
↑ (fr)Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975, p. 113
↑ (fr)Auguste Dupouy, Histoire de Bretagne, p. 265, Embannadurioù Boivin, 1932, adembannet gant an embannadur Calligrammes, Kemper, hag embannadurioù Ar Morenn, Ar Gelveneg, 1983
↑ (fr)Les Révoltes bretonnes de 1675, pp. 159-160
↑ (fr)Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965
↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p. 290.
↑ (fr)Cassini - EHESS - Pondivi - Fichenn ar gumun
↑ (fr)Histoire de la Poste dans le Morbihan, p. 378
↑ (fr)Histoire de la Poste dans le Morbihan, p. 14
↑ Cassini-EHESS
1 2 3 (fr)Monumant ar re varv
↑ (fr)"Le Télégramme", 18 a viz Even 2010
↑ (fr)Le Morbihan en guerre 1939-1945, Archives départementales du Morbihan, 2009, p. 23
1 2 (fr)Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993
↑ (fr)Histoire de la Poste dans le Morbihan, p. 297
↑ (fr)Le Morbihan en guerre 1939-1945, p. 130.
↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pp. 315-316
↑ (br)Kelenn

[1] Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

[2] (fr)Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975, p. 113

[3] (fr)Auguste Dupouy, Histoire de Bretagne, p. 265, Embannadurioù Boivin, 1932, adembannet gant an embannadur Calligrammes, Kemper, hag embannadurioù Ar Morenn, Ar Gelveneg, 1983

[4] (fr)Les Révoltes bretonnes de 1675, pp. 159-160

[5] (fr)Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965

[6] (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p. 290.

[7] (fr)Cassini - EHESS - Pondivi - Fichenn ar gumun

[8] (fr)Histoire de la Poste dans le Morbihan, p. 378

[9] (fr)Histoire de la Poste dans le Morbihan, p. 14

[10] Cassini-EHESS

[MARV-11] 1 2 3 (fr)Monumant ar re varv

[12] (fr)"Le Télégramme", 18 a viz Even 2010

[13] (fr)Le Morbihan en guerre 1939-1945, Archives départementales du Morbihan, 2009, p. 23

[ALG-14] 1 2 (fr)Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993

[15] (fr)Histoire de la Poste dans le Morbihan, p. 297

[16] (fr)Le Morbihan en guerre 1939-1945, p. 130.

[17] (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pp. 315-316

[18] (br)Kelenn

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]