Jerzenez

Jerzenez; Bailliage de Jersey; Bailiwick of Jersey
Banniel	Ardamezioù
	; Lec'hiadur
Yezhoù ofisiel	galleg, saozneg
Kêr-benn	Saint Hélyi
Gorread	116 km²
Poblañs ; • Hollad; • Stankter	; 97 857 (2011); 844/km²
Penn ar Vro	Charles III
Kentañ ministr	Ian Gorst
Gouel broadel
Moneiz	Lur sterling
Kod pellgomz	44-1534/44-7797
Kenrouedad	.je

Jerzenez pe Jerze^[1] a zo un enezenn eus Mor Breizh. Graet e vez Jersey anezhi e saozneg hag e galleg, ha Jèrri e jerzenezeg. An enezenn vrasañ eus an Inizi Angl-ha-Normand eo, ha tost da 100 000 a dud a zo o chom enni. Beliezh Jerzenez, anezhi an enez hag un nebeud enezennoùigoù all ha kerreg, a zo un dalc'h eus Kurunenn Breizh-Veur hep bezañ lod er Rouantelezh-Unanet ha n'emañ ket en Unaniezh Europa kennebeut.

Enezeg

Inizi bihan zo tro-dro da Jerzenez: Les Dirouilles, Les Écréhous, Les Minquiers, Les Pierres de Lecq.

Yezhoù

Jerzenezeg (Jèrriais) eo ar yezh oil normanek a vez komzet e Jerzenez.

Er bloavezhioù 1960 e voe saoznekaet an deskadurezh kentañ a veze e galleg betek-hen. Gant donedigezh tud pinvidik bras eus Bro-Saoz ouzhpenn e krogas lanv ar saozneg. Stank eo ar panelloù divyezhek, gant anvioù-lec'hioù gallek kozh e-kichen anvioù nevezsaoznekaet.

Portugaleg a vez komzet ivez gant diskennidi Portugaliz deuet eus Madeira da labourat el letioù. Ul levraoueg portugaleg zo e Saint Hélyi.

Istor an enez

Sant-Heler eo he c’hêr-benn. Sant Heler en doa avielet an enezenn er VI^vet kantved. E-pad divroerezh bras ar Vretoned eus Breizh-Veur d’an Arvorig o doa poblet ar re-mañ an enez (VI^vet kantved ivez). Sant Samzun a dremenas eno.

Lod eus Rouantelezh Breizh e oa en IX^vet kantved, evel an inizi all. Goude 933 e oa deuet da vezañ Norman.

Ur bod eo bet evit meur a zen e-pad kantvedoù.

XX^vet kantved

Eil Brezel-bed:
- nav den nann-soudard a voe lazhet pa voe taget porzh Saint Hélyi gant kirri-nij alaman d'an 28 a viz Even 1940^[2];
- an Alamaned a zegouezhas en aerborzh d'ar 1añ a viz Gouere 1940^[3];
- dalc'het e voe an enezenn gant an Alamaned adalek ar 1añ a viz Gouere 1940 betek an 9 a viz Mae 1945.

Ar statud politikel

Renet eo gant ur beli hag ur parlamant (Breujoù Jerzenez gant 53 ezel).
Jerzenez a vez dileuriet e Caen, e Normandi douar-bras.

Parrezioù

Tud

Lillie Langtry (1853-1929), aktourez, lesanvet Jersey Lily
Wace, barzh norman ganet eno war-dro 1115.
Henry Cavill (g. e 1983), aktour breizhveuriat.

Pennadoù kar

Jersey
Anv ur stad amerikan a zo tennet eus Jerzenez : gwelet Jerzenez Nevez.

Liammoù diavaez

Commons

Muioc'h a restroù diwar-benn

Jerzenez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

Levrlennadur

"Un droiad e Jerze" gant Ivetig an Dred-Kervella, 1971, Al Liamm nv 144, p.11.

Dave ha notennoù

↑ Jerze e geriadur Ménard, Jerze en "Un droiad e Jerze" gant Y. an Dred, Jerze pe Jerzenez e geriadur Favreau, Jerzenez e "Bro-Normandi : ur yezh dezhi ivez ?" gant Jorj Abherve-Gwegen e Al Liamm nv195 p.283.
↑ The Evening Post, Saint Hélyi, 29 a viz Even 1940
↑ The Evening Post, Saint Hélyi, 2 a viz Gouere 1940

[1] Jerze e geriadur Ménard, Jerze en "Un droiad e Jerze" gant Y. an Dred, Jerze pe Jerzenez e geriadur Favreau, Jerzenez e "Bro-Normandi : ur yezh dezhi ivez ?" gant Jorj Abherve-Gwegen e Al Liamm nv195 p.283.

[2] The Evening Post, Saint Hélyi, 29 a viz Even 1940

[3] The Evening Post, Saint Hélyi, 2 a viz Gouere 1940

[1]

[2]

[3]