Mont d’an endalc’had

Chapel ar Seizh Sant

Eus Wikipedia
Arabat eo droukveskañ gant Chapel ar Seizh Sant (An Ardeven).
Ilizoù Breizh
Ar Seizh Sant

Ar chapel gwelet eus an Norzh
48° 37' 57.58" N - 03° 25' 26" K
Relijion Katoligiezh
Statud Iliz-trev
Parrez Ar C'houerc'had

Saverezh
• Deroù
• Diwezh

22 a viz Gouere 1703
1714
Adaozadur 1970
Stil Hini ebet.

Azeul Breudeur ar Seizh Hun
Pirc'hirinded Sul diwezhañ miz Gouere

Gwarez
• Taol-vaen
• Chapel

 Monumant istorel (1889)[1]
 Monumant istorel(1956)[2]

Chapel ar Seizh Sant, lec'hiet er Stiffel e pennkêr ar Seizh-Sant er C'houerc'had, eo ar chapel nemeti e Breizh hag e Bro-C'hall a gement a zo gouestlet da azeul Seizh Sant Efesos[2], a anver Breudeur ar Seizh Hun e brezhoneg[3] ; en Islam ivez e vez enoret ar seizh den-se, pa 'z int meneget e souratenn 18 ar C'horan.
Nepell diouzh ar chapel, war-du ar C'houerc'had, ez eus ur feunteun hag a zo ker pouezus all e lidoù ar sent.

Abaoe ar VIvet kantved e vez azeulet Breudeur ar Seizh Hun eno. Unan eus koshañ gwerzioù Breizh eo Gwerz ar Seizh Sant, a ganer c'hoazh er pardon hag e-kerzh ar birc'hirinded katolik-ha-muzulman hag a vez aozet bep Sul diwezhañ miz Gouere abaoe 1954.

Ar chapel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ur chapelig distil eo, savet adalek 1703 betek 1714 e stumm ur groaz latin tuet kornôg-reter. Perzh dibar chapel ar Seizh Sant eo e voe savet war un daol-vaen da ober ar c'hev anezhi.

Daou enskrivadur zo a-us ar porched : 22 IVILLET 1703 hag unan all hogozik diverket bremañ hag a lenner « Savet on dre an aluzen ha dre aket Yves Denmat adalek 1703 betek 1714 ».

Uheloc'h eget an nev hag ar chantele eo toennoù kazelioù ar groazenn ; un tourig zo war an tenn-kroaz. Un tour-iliz bras zo ouzh ar pignon kornôgel, a zo porched an nev.

  • ██ Kroazenn un iliz
  • E kazel su ar groazenn emañ kev ar chapel, 5.25 x 2.10 m he mentoù, a zo bet savet war un daol-vaen eus Nevezoadvezh ar Maen. Dre un norig e moger kornôgel tu Su ar groazenn ez eer tre er c'hev hag a zo kloz, an daol-vaen o talvezout da sel ha da leur d'ar chapel a-us dezhañ. Uhel a-walc'h eo ar c'hev evit ma c'hellfe un den chom en e sav ennañ.
    An daol-vaen zo tuet kornôg-reter, 4.40 m he hirder ha 2 m he ledander ; staliet eo war ur maen-sav 2.70 x 1.70 m en Norzh ha daou vaen-sav 1.80 x 1.70 er Su.

    Un ex-voto bet profet gant ar c'helenner Louis Massignon zo lakaet war un daolig koad : lunell ur vag anvet L'abandon à Dieu ha marilhet "309" — un dave da vojenn Breudeur ar Seizh Hun.
    A-drek an daolig hag e foñs ar c'hev, ouzh ar voger e-tal an nor, ez eus ur meni aoter m'emañ delwennoùigoù ar seizh sant a zo bet kavet dindan an daol-vaen hervez an hengoun ; un delwennig eus ar Werc'hez Vari o terc'hel ar Mabig Jezuz zo en o zouez. Dizanv eo an delwennoù.

    Ar seizh sant er c'hev

    Anvioù zo avat war an delwennoù a zo e chantele ar chapel.
    Delwennoù koad livet eeunek o stil int, bet graet en XVIIIvet kantved, lakaet a-steudad ; a gleiz da zehoù emañ Constantin, Maximilien, Martineau, Denis, ar Werc'hez Vari hag ar Mabig Jezus, Jean, Serafein ha Marc. Damheñvel eo an anvioù ouzh a re a zo meneget e gwerz ar Seizh Sant (Konstantin, Maksimian, Martinian, Denez, Yann, Serafion ha Mark), hag ouzh re Legenda aurea Iacobus a Voragine bet skrivet en XIIIvet kantved.

    Ar seizh sant er chantele
    • Teir delwenn a voe laeret e 1985 hag adkavet e pakva porzh-houarn Montparnasse[5].

    Ar feunteun[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Ar feunteun

    Ar stivell he deus roet he anv d'al lec'h, Stiffel, zo war-dro 250 m a-vaez d'ar chapel, war-du ar C'houerc'had ; a-viskoazh ez eo bet azeulet gant ar Gelted hag o drouized.
    Ar pezh dibar anezhi eo e strink dre seizh toull, unan er c'hreiz ha c'hwec'h tro-dro. Meneget eo e gwerz ar Seizh Sant, poz 33 :

    Ouspen ar Chapel devot, eus c'hoas en he c'hichen
    Ur Feunteun gaer d'ar Seiz Sant hac he deus seiz sourcen ;
    Seiz canal int dre bere e ro Doue graço
    Hac e ra en peb amzer nombr bras a viraclo.

    Kantvedoù-pad ez eo bet ur feunteun hag ur poull-kanañ, betek adaozadur al lec'hienn e 1970 pa voe lamet ar poull. Klañvidi a zeue da gibellat en dourioù nevet hag a veze pareet, hervez gwerz ar Seizh Sant (poz 34).

    Al lidoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Gwerz ar Seizh Sant[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Den ne oar resis petore lidoù a veze kaset gant an drouized kozh dirak ar feunteun, anez komz eus abeg savidigezh an daol-vaen.
    Gwerz ar Seizh Sant avat a veze kanet pell-bras a-raok savadur ar chapel, pa hañval bout rakkristen ha koshoc'h eget mare ar c'hrennvrezhoneg (1100-1659) dre ma tiouer klotennoù diabarzh.

    Pa'z eus meneg eus an daol-vaen enni er pozioù 2 betek 5, ha 8, evel oberenn Doue hep labour den ebet e tle bout koshoc'h eget senedoù-iliz Tours (567), Naoned (668) ha Roazhon (689) hag a erbedas ma vije distrujet ar meurvein.
    Er poz 10 e kinnig ar seizh sant : Maximian, Marc, Martinian, Denes, Yan, Serafion ha Constantin, an istor anezho o vout kontet er pozioù 11 da 31. Anat eo ez eo Breudeur ar Seizh Hun liammet-start ouzh Seizh Huner Efesos.

    Mojenn Breudeur ar Seizh Hun

    Ker kozh hag an IIIe kantved eo azeul Seizh Sant Efesos, a zo heuliet gant ar vuzulmaned ivez peogwir ez eus meneg anezho e souratenn 18 ar C'horan, anvet الكهف al-Kahf, "ar Vougev"[6].
    Er bloaz 250 e tivizas an impalaer roman Decius startaat unvaniezh ar Romaned tro-dro d'o relijion dre heskinañ ar gristenien a nac'he galloud an doueed roman ha dianzav o feiz. Kas a reas kannadourien da Efesos da lakaat seizh breur uhel o dere da zianzav o feiz hag o lezenn. Pa nac'hjont gober e voe lamet o c'hargoù hag o madoù diouto gant an impalaer evit o rediañ da glask an aluzen.
    Hag int kuzhet en ur vougev e Menez Kelion e-kichen Efesos e voent adkavet. E-lec'h o lazhañ war an tach e roas an impalaer urzh da vogeriañ digor ar vougev evit ma varvjent gant an naon hag ar sec'hed.
    Menel kousket a reas ar seizh breur e-pad 177 vloaz hervez ar werz (seitec vloas hac eiz-uguent e chomjont er plas-se / Qent ma voe divassonet ar c'havern varnese, poz 25), 309 bloaz hervez ar C'horan (Padal e chomjont en o mougev e-pad tri c'hant bloaz hag e ouzhpennjont nav anezho, gwerzenn 25) — bloavezhioù loar eo, daouzek loariad enno ; neuze e hunas ar seizh breur e-pad e-pad 14 vloaz ha 9 miz hervez ar werz, pe 25 bloaz ha 9 miz hervez ar souratenn.
    Dihun e oant pa voe digoret ar vougev, pa oant bet adsavet a varv da vev gant Doue evit diskouez dasorc'hidigezh an Anaon.

    Pozioù diwezhañ ar werz, 54 foz enni, zo bet aozet goude savidigezh ar chapel ; ar pozioù 35-46 a gont pareoù burzhudus.

    Dre venec'h ha misionerien gresian ez eo deuet azeul Breudeur ar Seizh Hun d'ar C'houerc'had, pa ambrougent kenwerzhourien ar Reter war hent ar staen. Dilestrañ a raent e porzh ar Yeoded hag e vageent war ar stêr Leger betek an Argoad. Pa 'z errujont er Stiffel e voe kristenaet al lec'h nevet hen hag e daol-vaen. Adalek ar VIvet kantved e voe azeulet Breudeur ar Seizh Hun eno[7].

    Bep bloaz gwechall e veze aozet gant kloer Plûned ur prosesion da bardon ar Seizh Sant evit klask an absolvenn a-c'houde un darvoudenn hag a oa c'hoarvezet e-kerzh savidigezh ar chapel : unan eus parrezianiz Plûned en devoa laeret ur sac'had ed a-douez ar profoù a veze degaset evit arc'hantaouiñ ar savidigezh; meneget eo al laeroñsi e poz 47 ar werz.

    Ar birc'hirinded kristen-ha-muzulman[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    E 1951, ar reteroniour hag islamoniour gall Louis Massignon (1883-1962) a weladennas kev chapel ar Seizh Sant ; distreiñ di a reas e 1953 hag ez arvestas ar pardon. Eno e klevas gwerz ar Seizh Sant, ha souezhet-bras e voe gant he zroidigezh : heñvel eo he danvez ouzh hini souratenn 18 ar C'horan. Ker souezhet all e voe pa welas ar feunteun : unan stummet heñvel zo e Ra's al-Mâ ("Roue an Dour") e Guidjel e-kichen Setif en Aljeria[8].

    A-c'houde e gavadenn e tistroas an islamoniour d'ar pardon e 1954, en ur gas muzulmaned yaouank gantañ evit unaniñ ar Gristeniezh hag an Islam en ur bedenn evit ar peoc'h[9].
    An abadenn-se a roas lañs d'ar birc'hirinded kristen-ha-muzulman, a vez dalc'het bep bloaz abaoe 1954 da Sul diwezhañ miz Gouere ; tost da 1 500 a dud a oa deuet d'ar pardon e 2016[10] Skeud an drouized zo er pardon ivez, pa vez dibunet ar souratenn 18 dirak ar feunteun. Krampouezh a vez evel-just, rannet e vez al laezh hag an datez, hag ur fest-noz a vez aozet a-wechoù da heul al lidoù relijiel[11],[12].

    Brudet eo pirc'hirinded ar Seizh Sant e bed an Islam[13].
    E 1965, ar voskeenn Ketchaoua en Aljer a brofas ur c'hloc'h anvet Kloc'h an Unvaniezh da chapel ar Seizh Sant ; dre ma oa re vras e voe lakaet en iliz-parrez ar C'houerc'had.

    Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    • LUZEL, François-Marie : La chapelle des Sept-Saints dans la commune du Vieux-Marché, kelaouenn Mélusine, 1878, pp. 201–204 • Lenn en-linenn
    • MASSIGNON, Louis : La crypte-dolmen des VII Saints Dormants d'Éphèse au Stiffel (en Plouaret, puis Vieux-Marc'hé), Les Presses Bretonnes, Sant-Brieg, 1958 Lenn en-linenn – Gwerz ar Seizh Sant : pp. 4–10 (4-7 PDF)
    • PÉNICAUD, Manoël : Le réveil des Sept Dormants – Un pèlerinage islamo-chrétien en Bretagne, Éditions du Cerf, Paris, 2016 (ISBN 978-2-204-10976-5)
    • VIAUD, Gérard : Les sept saints dormants d'Éphèse, Annales de Bretagne, levrenn 73, niv. 4, 1996, pp. 599–606 • Lenn en-linenn

    Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

    Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]