Setif

Eus Wikipedia
Mont d’ar merdeerezh Mont d’ar c’hlask
Kêr Setif gwelet eus an oabl

Algeria relief location map.jpg
Lec'hiadur en Aljeria

Setif Setif

Setif (سطيف en arabeg) zo ur gêr en Aljeria, lec'hiet 365 km er reter-izel Aljer ha 130 km er c'hornôg-izel eus Konstantin.

Sonerezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

An trede sonerezh karet gant an dud evit festoù aljerian, ar « stafi », « ar rai », hag ar sonerezh kabil diazezet eo war un ton orin eus Constantine, ar sonerezh a zo bremañ e pep fest giz ar Maghreb.

D'ar Meurzh 8 a viz Mae 1945[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Lazhadeg e Setif. Kroget eo bet al lazhadeg gant ur poliser en devoa lazhet ur skout yaouank musulman, gant banniel Aljeria e oa ha huchet en devoa « l'Algérie libre et independante ». Lazhet eo bet gant ur poliser. Neuze e oa kroget an emgann etre ar vanifesterien vusulman hag ar poliser, ha setu e gwirionez krog brezel dieubidigezh Aljeria. Bet ez eus ouzhpenn da 22 000 den gloazet ha 45 000 lazhet e-kerzh darvoudoù Setif.

Adalek 8 eur mintin, e oa un engroes a dud, war-dro 10 000 den, a oa staliet dirak moskeenn an ti-gar. Difeuls ha hep arm ebet, e kane ar vanifesterien luganoù peoc'h ha frankiz.

En ur gwelet ur banniel Aljerian gwer ha gwenn a oa bet difarlet war an hent, e oa deuet ar boliserien da dagañ an engroez a dud evit laerezh ar banniel. Maer ar gêr a c'houlennas chom hep tennañ. Met aze eo kroget holl pa dennas un enseller o lazhañ paotr e vanniel. Gant-se e krogas an holl da tennañ. Goude bezañ bet lazhet an den gant e vanniel, an holl Aljerianed o doa respontet gant tennoù, evit en em zifenn, ha lazhet o doa meur a Europad. Met ne blij ket se d'ar C'hallaoued : kalz a dud a zo bet lazhet er straedoù hag er c'harterioù etre an div gêr bouezus. Lavaret eo bet gant ar gazetenn c'hall e oa un darvoudenn aozet graet gant sponterien Aljeria.

E-pad ur sizhunvezh, arme Bro-C'hall, sikouret gant kirri-nij ha kirri-arsailh, a oa dirollet war boblañs ar vro en ur lazhañ en dizenor. Gant fulor an Aljerianed, ar gouarnamant gall a respontas en ur gas holl nerzh ar boliserien, archerien, an arme, memes ar CRSed, an harzhlammerien, hag ar warded-bro, da fuzuillañ an Aljerianed eus forzh peseurt oad, zoken ar re dizifenn.

Bez' e vo war-dro kant Europad lazhet ha kemend-all gloazet. Pennoù bras Bro-C'hall o deus lavaret e oa bet lazhet 1165 Aljerian ; gwazadurioù-kuzh an Amerikaned en Alje e 1945 o deus kontet 17 000 marv ha 20 000 gloazet ; hag ar gouarnamant aljerian a lavar e voe 45 000 den lazhet. An istorourien c'hall a gont etre 6 000 ha 8 000. Ober a ra miliadoù a Aljerianed lazhet memes tra.

Gevellerezh ha kevelerezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Mahfoud Kaddache, Il y a trente ans le 8 mai 1945, Edition du Centenaire, Pariz, 1975