Marc'h-kornek

Un unkorneg o purañ an dour, panell ginklañ gleiz eus Liorzh ar plijadurezhioù (Hieronymus Bosch)

An Itron hag ar marc'hkorneg, pallennerezh ar Gweled, miret e mirdi Cluny

Ar marc'h-kornek, pe unkorneg, zo ul loen mojennel hag a denn d'ur marc'h dreist-holl, ha da loened all un tamm ivez. Ur c'horn zo e-kreiz e dal, ur barv ouzh e vin a-wechoù, evel ur bouc'h, karnioù faout, lost ul leon hag ur c'horn hir, sonn, troellennek ha begek, e kreiz e dal, hag a zo e arouezenn bennañ. Er Grennamzer e oa al loen mojennel brudetañ, anezhañ ul loen gouez, arouez ar c'hlanded, ha ne c'halle bezañ tapet nemet gant ur werc'hez.

Istor [kemmañ]

Orfeüs hag an unkorneg, gant Alessandro Varotari, lesanvet Il Padovanino (1588 - 1648). Mirdi ar Prado.

Anv zo eus an unkorneg, dindan an anv monoceros, abaoe an Henamzer e mojennoù Hellaz kozh. Deuet e oa da vezañ al loen faltaziek pennañ er Grennamzer kenkoulz hag en Azginivelezh. Skeudennet e veze d'ar mare-se, e skeudennadurezh al loened, evel ul loen ferv, hag a veve er c'hoadoù donañ, arouez ar c'hlanded hag ar c'hras, ha na c'halle bout tapet nemet gant ur werc'hez. En holloueziadurioù e veze skrivet e c'helle purañ an dour ha pareañ. Troket e veze traoù gwelet evel gwir « kerniel unkorneg » d'ar mare-se.

Tamm-ha-tamm e veze dizoloet ne oa ar c'herniel-se nemet skilfoù narwal ha ne oa taolennadur an unkorneged marteze nemet deskrivadurioù disneuziet ar frikorneg hag an antilopenn. Neoazh e veze tabutet diwar-benn bezoud an unkorneg betek kreizig-kreiz an XIXvet kantved. Dedennet e veze ur bern tud gant an unkorneg : doueoniourion, mezeien, naturourien, barzhed, lennegourien, ezoterourion, alkimiegourion, arouezelourion hag istorourion.

Hiziv an deiz eo an unkorneg unan eus ar c'hrouadennoù mojennel e-touesk ar re vrudetañ. Ur bochad studiadennoù hag oberennoù lennegel a zo gouestlet dezhañ. Gwelet e vez er skeudennerezh a-vremañ evel ur jav bras gwenn, ur c'horn nemetañ e-kreiz e dal, diwar-se marteze al lesanv «marc'h-kornek» a gaver a-wechoù^[1]