Athena

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Athena oc’h arvestal, izelvos, war-dro  460 kent JK, mirdi an Akropol

Atena, pe Athena pe Athene (en atteg Ἀθηνᾶ / Athênã pe en ionieg Ἀθήνη / Athếnê) a oa un doueez e relijion Hellaz kozh. Tennañ a ra d'an doueez Minerva gant ar Romaned.

Anvioù all[kemmañ]

Pallas, pe Atena Pallas, pe Pallas Atene, a vez graet anezhi ivez, evel en Odisseia.

Hippeia pe Atena Hippeia a veze graet anezhi a-wechoù ivez.

Ganedigezh[kemmañ]

Merc'h e oa da Zeus ha d’an Okeanidenn Metis, a oa gwreg kentañ mestr an doueed ha doueez an ijin hag an ampartiz ( mễtis, « kuzul »). Ouranos, an oabl steredek, en devoa kemennet da Zeus e vije tennet e gurunenn digantañ gant ur mab da Metis. Neuze, kerkent ha klevet gantañ e oa Metis o tougen, e reas Zeus e soñj da lonkañ ar bugel (a-benn ar fin ne rae nemet evel Kronos e dad, hag en devoa lonket e vugale ivez. Un nebeud mizioù war-lerc’h e oa tapet an doue meur gant ar boan-benn war lez al lenn Triton (tud zo a lavar e oa un andon, pe ur stêr). Hag eñ goulenn digant Hefaistos, doue ar govelioù, faoutañ e benn outañ gant ur vouc’hal, evit lakaat ar boan da vont er-maez. Hag Athena da ziflukañ, skoed ha goaf ganti, eus penn Zeus en ur leusker ur youc’hadenn-vrezel.

Pallas hag an den-marc'h, livet gant Botticelli e 1482.

Diwezhatoc’h e veze gwelet evel merc’h he zad, ha netra ken. En Eumenided Eschylos e lavar-hi : « Mamm ebet n’em eus bet da reiñ buhez din ». Evel Hestia hag Artemis eo ur werc'hez ha n'he deus darempred ebet gant gwazed. Buan ez a d'an Olimp hag ul lec'h a bouez eo hec'h hini. Merc'h muiañ karet Zeus eo, ha reiñ he goulenn a ra an doue meur atav dezhi, kenkoulz hervez an Iliada evel hervez an Odisseia. Evel he zad Zeus e c'hall teurel kurun ha tan-taran. Pa vez touet e vez graet dre hec'h anv ken alies ha ma vez graet dre Apollon pe dre Zeus.

Doueez kêr Aten eo, met evel doueez ar furnezh, aroueziet gant ar gaouenn hag ar barr olivez, ez eo brudet muiañ.


Maeronez al labour-dorn[kemmañ]

Un doueez a zegas gwellaenn eo Athena e kêr Aten, ma'z eo azeulet abalamour m'he deus sikouret gwellaat an doareoù da labourat douar.

Hi an hini a ziskouez da Eric'htonios penaos ober ur c'harr[1], ha da z-Danaos, e Rodos, penaos ijinañ ul lestr a 50 roeñv — e mojenn an Argonaoted ivez eo hi a ziskouez penaos sevel al lestr Argo. Gwarezerez an artizaned hag al labourerien eo, ha graet e vez Ἐργάνη / Erganê, « al labourerez », anezhi.

Kement tra nezet ha gwriet zo dindan he gwarez, evel ma tiskouez mojenn Arac'hne, troet e kevnidenn abalamour m'he devoa fougeet e neze gwelloc'h eget an doueez. Alies e vez kaoz anezhi gant gwerzhid pe karr-nezañ[2].

Bez' ez eo ivez Ὑγεία / Hygeia, diwallerez yec'hed an tiegezh.

Barn Paris[kemmañ]

Afrodite dirak Paris, hag Atena (en tu kleiz pellañ) ha Hera en o c'hichen. Barn Paris gant Enrique Simonet, war-dro 1904
Paris o reiñ an aval da Afrodite, hag Atena oc'h ober selloù du. Barn Paris gant Anton Raphael Mengs, war-dro 1757
Ur pennad barnadenn Paris zo ivez.

Perzhioù[kemmañ]

  • glaukôpis (γλαυκῶπις), liv pers he lagad,
  • polyboulos (πολύϐουλος), mat hec'h alioù

Nevedoù[kemmañ]

Arouezioù[kemmañ]

  • loen arouez: ar gaouenn
  • armoù: ar goaf, ar skoed, ar gorgoneion
  • plantenn: ar wezenn-olivez

Notennoù ha daveennoù[kemmañ]

  1. Patrom:HomHym (à Aphrodite, 7-15).
  2. Patrom:VirGéo (IV, 246-247) et Patrom:OviMét (VI, 5-145).
An Dodekatheon
Zeus | Hera | Poseidon | Hestia | Demeter | Afrodite
Athena | Apollon | Artemis | Ares | Hefaistos | Hermes