Imbourc'h

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Imbourc'h zo ur gelaouenn vrezhonek bet savet e 1969 gant Youenn Olier, deuet da vezañ un ti-embann goude. Abaoe 2001 e vez meret an embannadurioù gant Emglev An Tiegezhioù. Levrioù a denn d'ar relijion gatolik a vez embannet dreist-holl.

Orin[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Da gentañ e oa kelaouenn dam-gefridiel Emsav Ar Bobl Vrezhon (EBV), a oa un danvez strollad politikel anezhañ, a oa bet savet da heul disparti Youenn Olier ha Paol Kalvez eus Emsav Stadel Breizh (ESB). Tennañ a rae an anv Emsav ar Bobl Vrezhon d'ur strollad berrbad all, Emsav Pobl Vreizh, a oa bet krouet gant Youenn Olier e deroù ar bloavezhioù 1950. Pa zeuas er-maez ar gelaouenn Imbourc'h e miz Kerzu 1969 ne oa kaoz ebet a di-embann nag a relijion c'hoazh. Embannet e veze e stumm ur gelaouenn viziek, a oa er vent A4.

Buan e voe savet ur skourr sevenadurel da EBV : Skol An Emsav. Arouezius eo anv ar gevredigezh-se : o diazezerien o doa c'hoant da gas an danvez stourmerien vrezhon d'ar "skol" a-raok nad afent d'ar "Bobl", evel ma vezed troet d'ober, goude darvoudoù 1968 e Pariz hag e Breizh. Ar framm politikel EPV ne badas ket met ar framm sevenadurel pe "ar stourm evit ar yezh", SAE, a chomas hag he folitikerezh a veze displeget er gelaouenn.

Da heul Kendalc'h Skol an Emsav dalc'het e Gwengamp e 1974 e teuas an troc'h war-wel etre daou rummad stourmerien. An hini kozh a oa begennelour, en ur zegemer a-grenn hêrezh Gwalarn ha SADED, pa gavas gwelloc'h an hini yaouank, pellaat, 'mont d'ar Bobl', levezonet gant mennozhioù kleizelour deuet da heul 1968, o pellaat evel-se, tamm-ha-tamm, diouzh an hêrezh broadelour ha kristen, mui pe vui, a rene en Emsav betek neuze.

Tuadur kristen ar gelaouenn diskleriet adalek 1974[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

E niverennoù kentañ ar gelaouenn e rankas Youenn Olier reizhabegañ e c'hwitadenn gant SADED hag ESB, ha talañ e diabarzh Emsav ar Bobl vrezhon (EPV) nevez-savet gantañ ouzh an tuadur kleizelour a-berzh ar rummad yaouank.

Goude Emvod-veur Gwengamp Skol An Emsav e 1974 e kollas Youenn Olier ha Paol Kalvez renerez an aozadur hag e voe distaget Imbourc'h diouzh EPV ha SAE ha staget ouzh "Kristenion Breizh". Kemmet krenn neuze e voe spered ar gelaouenn, da-heul ur seurt emzezrann : neuze e voe kemmet ment ar gelaouenn (stumm A5 adalek neuze) hag e talc'has gant he spered broadelour met dave a reas ivez war-eeun d'ar feiz kristen ha da gelennadurezh an Iliz dre vras. N'eo ket kemmet abaoe, nemet e vez meret gant Emglev An Tiegezhioù abaoe 2001.

Liesseurt-kenañ e voe ar pennadoù, alies war danvezioù diaes : Feiz, Prederouriezh, Patrologiezh, Armerzh...

Chom a ra stag ar gelaouenn ouzh an tuadur "begennelour" oc'h arverañ gerioù SADED hag o krouiñ re all en ur embann tri geriadur eus ar brezhoneg arnevez.

Moulet e voe ar gelaouenn gant he rener e-pad 35 bloaz en e gav, er straed Burloud e Roazhon. Moulañ ar pajennoù, o dastum hini hag hini en-dro d'an daol sikouret gant e vugale, krafennañ pep skouerenn, kas anezhe dre ar post : pep tra a veze graet en un doare artizanel. Ar goloioù hag ar skeudennoù a gaver er gelaouenn a veze treset gant e wreg Annaig Couée, a sine "Juliana Broc'han".

Embannadurioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Nebeut a skouerennoù (200 well-wazh) a vez tennet eus ar gelaouenn hag eus hec'h embannadurioù, dre ziouer a goumananterion. Dister int da welout, rak moullet int hep tremen dre un ti-moulañ a vicher.

Ouzhpenn tri metrad estajerennoù ul levraoueg a vez leuniet gant ar pezh a zo bet moullet etre 1969 ha 2005 :

  • Deizlevr Youenn Olier (skrivet etre 1945 ha 1967) a voe embannet ul levrenn anezhañ bep bloaz. En e "Notennoù Politikel" e roas Youenn Olier e sell war an istor kempred, a viz da viz : istor an Emsav eveljust, hogen ivez hini an Iliz hag ar bed dre vras. Pergen 25 levrenn eus Deizlevr Youenn Olier.
  • Embann a reas ivez kalz oberennoù katolik : troidigezhioù peurvuiañ evel Sin An Templ ha Karantez eo Doue (troet o-daou gant Maodez Glanndour), Gourbannoù Sant Eosten (tr. gant Jil Ewan), Henlennegezh kristen (12 levrenn) a ya d'ober ul lodenn eus Ofis al lennadennoù Brevial nevez Vatikan II (tr. gant Marsel Klerg).
  • Daou romant skiant-faltazi hir savet gant Youenn Olier, gant amkanioù prederouriezhel e liamm gant istor an Emsav, a zo bet moullet : Porzh an Ifern hag Enez ar Vertuz, a zo ar romant hirañ bet moullet biskoazh e brezhoneg. E 2004 e oa bet adembannet[1].
  • Danevelloù Yann Mikael An Emgav Chanter zo bet embannet e 2008.
  • Oberennoù all niverus ha liesseurt en o zouez Skol Walarn e div levrenn embannet teir gwech (burutellerezh ar "skol" stag ouzh ar gelaouenn Gwalarn), danevelloù, pezhioù-c'hoari, romantoù...
  • E 2008 levrenn gentañ Liderezh an Eurioù, a zo lodenn gentañ ar brevial e brezhoneg troet pizh diwar al latin : 1200 p. war baper bibl. Ar peurrest a gaver er stumm PDF war o lec'hienn.
  • E 2009, Stumm dreist-ordinal an Oferenn ha pedennoù da heul motu poprio 2007 : an oferenn en he stumm dreist-ordinal (oferenn hervez misal sant Yann XXIII 1962), gant ul lodenn vras a bedennoù, pergen adembannidigezh ofis Unvaniezh Speredel Breizh Maodez Glanndour, anvet "Ar Bedenn evit ar Vro", ha troidigezh testennoù latin mil-anavezet aes da ganañ e brezhoneg war an hevelep tonioù latin.
  • E 2013, "Poanioù-spered an Tad Gwaz-Doue" gant Youenn Olier, ur romant war un ton fentus, a daolenn degouezh ur beleg o vevañ an troc'h a zegouezhas da heul Eil Eskebvod ar Vatikan, un digarez da zielfennañ degouezh an Iliz hag ar gevredigezh d'ar mare-se ;
  • E 2014, "Diverradur katekiz an Iliz katolik", 255 p. troet gant Job Lec'hvien
  • E 2015, Santez Tereza Vihan, ur vandenn dreset deol troet gant Fabrice Coupechoux.
  • E 2015, Sklerijenn ar Feiz, 87 p. Kelc'hlizher ar Pab Frañsez, tr. Paol Kalvez.
  • E 2017, "Katekiz ar Vugale", 250 p. 120 skeudenn, evit prientiñ d'ar gomunion gentañ, troet gant Turiaw ar Menteg ha Tepod Gwilhmod

Dasparzhañ a ra ivez lod embannadennoù An Tour Tan, Barr Heol.

Meret eo bremañ gant Emglev An Tiegezhioù.

Kannadig Imbourc'h[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Adalek 2000 e vez moullet Kannadig Imbourc'h, a zeu er-maez bep daou viz. Kenlabourat a ra Paol Kalvez, Yann Mikael, Tepot Gwilhmod, Youenn Troal ha Yann Talbot. Kelaouenn daouviziek Emglev An Tiegezhioù eo, dezhi ur spered broadelour ha katolik.

Kenskriverien ha skrivagnerien[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Setu aze ur roll diglok eus an dud o deus skrivet er gelaouenn-se pe embannet o oberennoù gantañ : Yann Mikael, Tepod Gwilhmod, Paol Kalvez, Youenn Olier, Maoris Ar C'hollo, Maodez Glanndour, Marsel Klerg, Erwan ar Menga, Youenn Troal, Fañch Kerrain, Pêr Even, Yann-Vari Bouessel du Bourg, Yann Talbot, Ewen Delanoy, Jozef Lec'hvien, Tomaz Jacquet, Tepod Mab Kerlevenez, Yann Maneguen...

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Enez ar Vertuz, 650 p., 2004

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]