Koskoriad an Heol

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask

Koskoriad an Heol a vez graet eus hollad ar c’horfoù-egor a zo tro-dro d’an Heol, da lavaret eo ar planedennoù — hag o loarennoù —, ar planedennoù-korr, ar c’horfoù bihan eus Koskoriad an Heol (asteroidennoù, stered-lostek, danvez etreplanedennel…), mui an Heol end-eeun.

Planedennoù koskoriad an Heol[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Koskoriad an Heol
(N’emañ ket an dresadenn diouzh ar skeul)
Arouez Planedenn Treuzkiz kehederel Mas Hanter-ahel bras Prantad kelc’htreiñ (devezh) Prantad siderel (bloavezh)
Mercury Merc'her 0,3829 0,06 0,38 58,65 d 87,969 d
Venus Gwener 0,9499 0,82 0,72 243,02 d 224,701 d
Earth Douar 1 1 1 1 d 365,256 d
Mars symbol.png Meurzh 0,533 0,11 1,52 1,026 d 1 bl 321 d
X2643 - Jupiter.png Yaou 11,209 318 5,20 0,414 d 11 bl 314 d
X2644 - Saturne.png Sadorn 9,449 95 9,54 0,444 d 29 bl 167 d
X - Uranus B.png Ouran 4,007 14,6 19,22 0,718 d 84 bl 7 d
X2646 - Neptune.png Neizhan 3,883 17,2 30,06 0,671 d 164 bl 280 d

War mentoù pe sifroù an Douar (lakaet da ziazez ; Douar = 1, pe un deiz-Douar pe ur bloaz-Douar) eo jedet sifroù pep planedenn.

Merc’her, Gwener, Douar, ha Meurzh zo douarheñvel, gant derc'henn ha pluskenn.

Ar re-all (Yaou, Sadorn, Ouran, ha Neizhan) zo planedennoù ramzel ha gazel.

N'emañ ket Ploudon ken war roll ar planedennoù abaoe ar 24 a viz Eost 2006.

Planedennoù-korr koskoriad an Heol[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Arouez Planedenn Treuzkiz
kehederel
Mas Hanter-ahel bras Prantad kelc’htreiñ (devezh) Prantad siderel (bloavezh)
Ceres symbol.svg (1) Ceres 0,15 2,5-2,9 4,6 bl
Pluto symbol.svg (134340) Ploudon 0,18 0,0017 39,5 6,387 d 248,5 bl
--- (136199) Eris 0,19 37,77-97,56 557 bl

Mentoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Lec'hiadur koskoriad an Heol (Sun) e Hent sant Jakez

Brasoc'h a-galz eget divent-divent eo ar c'hornad m'emaomp o vevañ-bevaik, ha koulskoude ez eo bihanoc'h eget munut e-keñver e ardremez.
Evit meizañ gwelloc'h ar mentoù ez eo mat derc'hel soñj eus ar c'hementadoù-mañ :

  • 106 km = 1 000 000 km, ur milion a gilometradoù (0,0066% eus an hed etre an Douar hag an Heol) ;
  • 109 km = 1 000 000 000 km, ur milmilion a gilometradoù (6,6845% eus an hed etre an Douar hag an Heol) ;
  • 1011 km = 100 000 000 000 km, kant milmilion a gilometradoù (668,45 gwech an hed etre an Douar hag an Heol) ;
  • 1016 km = 10 000 000 000 000 000 km, dek mil milmilion a gilometradoù (66 845 871 gwech an hed etre an Douar hag an Heol).

Emañ koskoriad an Heol en unan eus ar 2x1011 (200 milmilion) a c'halaksiennoù a zo en hollved a c'hall mab-den arvestiñ.

Hent sant-Jakez eo ar c'halaksienn-se, anezhi unan droellennek varrennet (doare Hubble SB neuze) war-dro 100 000 bloavezh-gouloù he zreuzkiz, da lavarout eo 94 607x1016 km (946 070 milion a vilmilionoù a gilometradoù), ha war-dro 200 milmilion a stered enni – n'eo an Heol nemet unan dister a-walc'h anezho.

Emañ an Heol en ur vrec'h diavaez anvet Orion-Alarc'h, war-dro 3 500 bloavezh-gouloù (33 112 450x1012 km) he zreuz ha war-dro 10 000 b-g he hirder (1/10 hepken eus treuzkiz ar c'halaksienn neuze).

En-dro d'ar steredennig a anvomp Heol e tro eizh planedenn : Merc'her, Gwener, an Douar, Meurzh, Yaou, Sadorn, Ouran, Neizhan (ha Ploudon, ur blanedenn-gorr, a vo lezet a-gostez er rannbennad-mañ, mui un toullad korfoù-egor all ha n'int ket planedennoù) ; koskoriad an Heol eo hollad ar c'horfoù-egor-se, war-dro 444 346 991 655,567 km e dreuzkiz keitad, da lavarout eo 0,0000000047% eus hirder ar vrec'h ha 0,000000013% eus he zreuzkiz.

Setu amañ dindan ur sell war goskoriad an Heol ; diouzh skeul emañ an hedoù ; mentoù ar planedennoù avat n'int ket.

Solarsystemobjectsinscale.jpg


Mar fell deoc'h lakaat mentoù ar planedennoù diouzh skeul war ho skramm, kemerit ar blanedenn vihanañ, Merc'her, da ziazez : ur piksel (1 px) e vo treuzkiz Merc'her neuze.
Setu amañ, e pikseloù, treuzkizoù planedennoù koskoriad an Heol hag an hedoù etre pep planedenn hag an Heol.

Korf-egor Treuzkiz Hed
Heol
Heol
327 px 0 px
Merc'her
Merc'her
1 px 4 397 px
Gwener
Gwener
3 px 8 425 px
Douar
Douar
3 px 11 727 px
Meurzh
Meurzh
2 px 16 200 px
Yaou
Yaou
29 px 58 054 px
Sadorn
Sadorn
25 px 105 829 px
Ouran
Ouran
10 px 214 965 px
Neizhan
Neizhan
10 px 349 597 px

Neuze, 349 597 px eo an hed etre Neizhan hag an Heol mard eo 1 px ment Merc'her ; mard eo 1 920 px ledander ho skramm (21" / 21 meutad) e rankit kaout 182 skramm evit gwelet skin koskoriad an Heol, da lavaret eo 364 skramm evit e welout gant kelc'htro Neizhan en he fezh – ha n'eo nemet ur boultrenenn er vrec'h Orion-Alarc'h.

Marteze n'emañ ket ganeoc'h an arc'hant da brenañ 364 skramm 21", ha berr eo an amzer ganeoc'h evit sevel ur skeudenn ken ledan ha 349 597 piksel.
Ma, prenit paper milimetret ha lakait Merc'her = 1 mm : gant ur follenn baper 699,194 metr he ledander e c'hellot tresañ koskoriad an Heol (ne vo milimetrad ebet evit ar marzhoù kleiz ha dehou avat, prenit ur follenn 700 metrad kentoc'h).

Diouzh skeul emañ ar planedennoù amañ (an hedoù avat n'int ket)

Lennadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Koskoriad an Heol, Bruno Mauguin ha Bénédicte Saulier-Le Dréan (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, Éditions Apogée, 2006 (ISBN 978-2-84398-249-1)
Koskoriad an Heol
Pianeti-NoPluto.png
Planedennoù: Merc'her - Gwener - Douar - Meurzh - Yaou - Sadorn - Ouran - Neizhan
Planedennoù korr: Ceres - Ploudon & C'haron - ErisMakemakeHaumea
Loarennoù pennañ: Loar - Phobos - Deimos - Io - Europa - Ganymede - Callisto - Titan - Titania - Triton
Traoù all: Heol - Gourizad asteroidennoù - Stered-lostek - Gourizad Kuiper - Koumoulennad Oort - Disk strewet
Gwelet ivez : Listennad adplanedennoù koskoriad an Heol