Profed

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask

Ur profed a zo un den gwelet evel jubennour un doue pe un diouganer pe ur seurt divinour eo. Dont a ra an termen eus ar gresianeg προφήτης (profetis).
Evel kannad un doue e teu, sañset, evit kemenn, lakaat war ziwall pe diskuliañ ar wirionez d'un toullad tud (d'ur vroad, da skouer) pe d'an holl dud. Pa n'eo ket reoù e relijion, ar feizad a wel ar brofeded all evel faos.

Ar profed n'eo ket un divinour ordinal, rak hennezh a ziskuilh dazont an den pe an toullad tud o deus bet goulennet petra e vo o dazont dezho. Er c'hontrol, e servij an doue emañ ar profed hag ec'h embann hervez e volontez. A-enep da venozioù e gempredidi ez a ar profed, seul vui ma'z embann kemennoù ha dañjeroù da ziwall dezho.

E metoù ar yuzeviezh hag ar gristeniezh e vez implijet an dro-lavar "Ar Brofeded" evit levrioù ar Brofeded a gaver e Bibl (e lodenn an Testamant Nevez evit ar gristenien). Troidigezh ar ger Neviim eo, da lavaret eo liester nabi. (נביא)
N'eo ket bet urzhiet er memes doare al levrioù-se gant ar yuzevien, ar gatoliked, ar reizhkredourien hag ar brotestanted.

  • Pa vez kaoz eus ar Profed e levrioù a denn d'an islam, un dave da Mohammed eo.
  • Ar Profed a zo ivez tiltl ul levr skrivet gant C'halil Djubran (1883-1931), ur skrivagner libanat.
  • Ar Brofeded ( (نبيّ [nabīy], profed, liester أنْبياء [anbiyā']) eo titl sourad XXI ar C'horan.

Un nebeud profeded all[kemmañ]

(1805-liñchet e 1844),

  • Ar Bâb (Sayyid Ali Muhammad), profed persat, diazezer ar vabiegezh (1819-1850).
  • Baha'ullah (Mirza Hosaynali Nuri), profed persat, diazezer ar vahaiegezh (1817-1892).

Profeded an Testamant kozh[kemmañ]

Sell ouzh pennad war Levrioù ar Brofeded ar Bibl.

Profeded an Testamant Nevez[kemmañ]

Jezuz Nazaret zo ur profed gant an Islam, nemet gant ar Gristenien ez eo "Gwir Doue ha Gwir den", eil person an Dreinded, Jezuz ar C'hrist, da lavarout eo an hini olevet, an Emmanouel hag ar Mesiaz hirc'hortozet gant diouganerien (pe brofeded) an Testamant Kozh.

En Testamant Nevez, en Aviel, e kaver anv dre veur a wech eus Yann-Vadezour, ha lavaret e vez ur profed anezhañ: ur wech e lavavar Lukaz (II- 36-38) eus ar brofedez Hannah (Anna) hag hi un intañvez kozh o prezegenniñ e-barzh Templ Jeruzalem diwar-benn Jezuz-Krist.

Meur a wech e vez kaoz eus profeded dizanv: hervez ar Gristenien o dije bet resevet donezonoù ar Spered santel.

Pa vez kaoz eus profeded all eo eus re an Testamant Kozh e vez kaoz.

Profeded an islam[kemmañ]

Er penn kentañ e kaver Mohammed a lavar eo-eñ siell ar profeded (kompren ar profed diwezhañ) p'en deus lakaet ar C'horan da vezañ diskuliet.

N'eus nemet 25 profed ha roet o anv er C'horan. En ur hadith (bomm-lavar Mohammed pennaouet goude e varv) eo bet meneget m'eo bet ur profed evit pep pobl hag 124 000 en holl. An hini kentañ a zo bet Ada hag ar re vrasañ, a-raok Mohammed, a zo bet Noe, Abraham, Moizez ha Jezuz.
Meneget eo er C'horan ivez, meur a rasoul(rasûl) (kannad) hag en o zouez patriarched ha n'int ket gwelet evel profeded er Bibl.

En sourated XXI (Ar Brofeded), IV (Ar maouezed), et III (`Imran) eo bet meneget profeded e roll an "dud reizh" (الصَّالِحِين [aṣ-ṣāliḥīn]).

Ada (III; 33)
(آدم [ādam])
Enok (XXI; 85)
(إدريس [idrīs], Idrîs)
Noe (VII ; 61)
(نوح [nūḥ], Nuh)
Abraham (XIX ; 41)
(إبراهيم [ibrāhīm], Ibrâhîm)
Ismael (IV ; 163)
( إسماعيل [ismā`īl], Ismâ`îl)
Lot (XXVI ; 162)
(لوط [lūṭ], Lût)
Izaak (XXXVII ; 112)
(إسحاق [isḥāq], Ishâq)
Yakob (IV ; 163)
(يعقوب [ya`qūb], Ya`qûb)
Jozef (XII)
(يوسف [yūsuf], Yûsuf)
Moizez (VII ; 104)
(مُوسَى [mūsā], Mûsâ)
Aaron (IV ; 163)
(هارون [hārūn], Hârûn)
Job (IV ; 163)
(أَيّوب [ayyūb], Ayyûb)
Jonaz (XXXVII; 139)
(يونس [yūnas], Yûnas)
Salaun (IV ; 163)
(سُلَيْمان [sulaymān], Sulaymân)
David (IV ; 163)
(داوود [dāwūd], Dâwûd)
Iliaz (XXXVII ; 123)
(إِلْيَاس [ilyās], Ilyâs)
Elize (VI; 86)
(اليَسَعَ [al-yās`a], al-Yâs`a)
Ezekiel (XXI; 85)
(ذَو الكِفْل [δū'l-kifl], Dhû'l-Kifl)(

Meneget evel profeded en Testamant nevez nemetken :

Zakaria (tad da Yann-Vadezour) (XXI; 89)
(زَكَرِيَّا [zakarīyā])
Joachim (III)
(عمران [`imran], `Imran)
Yann-Vadezour (III; 39)
(يحْيى [yaḥyā], Yahyâ)
Jezuz Nazaret (III; 49)
(عِيسى [`īsā], `Isâ)

Profeded arab a zo, un nebeud anezho meneget er Bibl ha pep hini a zo bet profed evit ur meuriad arab.

Hûd profed an `Aded (VII; 67)
(هود [hūd])
Jethro profed ar Vadianed (VII; 85)
(شُعَيْب [šu`ayb],: Chu`ayb)
Sâlih profed an Thamûd (VII; 73)
(صالح [ṣāliḥ])

"An hini diwezhañ a zo Mohammed. Pep profed a zo bet skarzhet eus eg umuniezh ha distrujet eo bet homañ gant Doue... Biskoazh n'hon eus kastizet ur bobl a-raok m'hor bije kaset ur profed dezhi".

Koran (XVII ; 15)

Sell ivez[kemmañ]