Oberiadur brezel Barbarossa

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Oberiadur-brezel Barbarossa
Tamm eus Eil Brezel-bed Talbenn ar Reter
Plan diazez an oberiadur-brezel Barbarossa

Plan diazez an oberiadur-brezel Barbarossa
Deiziad: 22 a viz Even 1941 - 5 a viz Kerzu 1941

(5 miz, 1 sizhun ha 6 devezh)

Lec'h: Europa ar Reter
Europa an Norzh
Disoc'h: Koll strategiel gant an Trede Reich da drec'hiñ an URSS primm en desped d'ar c'holloù soudard, materi ha douaroù ramzel gant an URSS
Emgannerien
An Ahel:
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Trede Reich
Flag of Romania.svg Roumania
Flag of Italy (1861-1946).svg Italia
Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Hungaria
Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg Slovakia
Flag of Finland.svg Finland
Flag of Bulgaria.svg Bulgaria
Flag of the Soviet Union.svgURSS
Pennoù-brezel
Flag of the German Reich (1935–1945).svgAdolf Hitler
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Walther von Brauchitsch
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Franz Halder
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Fedor von Bock
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Wilhelm Ritter von Leeb
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Gerd von Rundstedt
Flag of Finland.svg Gustaf Mannerheim
Flag of the Soviet Union.svg Jozef Stalin
Flag of the Soviet Union.svg Georgy Zhukov
Flag of the Soviet Union.svg Aleksandr Vasilyevskiy
Flag of the Soviet Union.svg Semyon Budyonny
Flag of the Soviet Union.svg Kliment Voroshilov
Flag of the Soviet Union.svg Semyon Timoshenko
Flag of the Soviet Union.svgMarkian Popov
Flag of the Soviet Union.svg Fyodor Kuznetsov
Flag of the Soviet Union.svgDmitry Pavlov
Flag of the Soviet Union.svg Ivan Tyulenev
Flag of the Soviet Union.svgMikhail Kirponos
Niver a emgannerien
Flag of the German Reich (1935–1945).svg 3,8 million soudard

3350 tank
2770 karr-nij

7200 pezh-kanol
Flag of the Soviet Union.svg 2,6–2,9 million soudard

11 000 tank

7133-9100 karrn-nij brezel
Tud lazhet
167647 marvet, 600584 den gloazet, 34 527 kollet 566 852 den marvet en emgannioù, 235 339 marvet e-maez an emgannioù, 2 335 482 kollet, 1 336 147 gloazet dre an emgannioù pe maez anezho

Oberiadur-brezel Barbarossa (Alamaneg: Unternehmen Barbarossa) a oa un anv-kod, roet adal anv an impalaer Friedrich Iañ Barbarossa, evit aloubadeg an URSS gant Lu an Trede Reich hag e gevredidi e-pad an Eil Brezel-bed hag a voe krog d'an 22 a viz Even 1941 hag a echuas d'ar 5 a viz Kerzu 1941.

D'an 23 a viz Eost 1939, Alamagn an Trede Reich hag an URSS a sin ur feur-emglev enep-tagañ hag o ranañ etrezo reter Europa. Bamet ez eo ar vroioù europat. Koulskoude d'an 21 a viz Gouhere 1940, nebeut evit ur bloavezh war-lerc'h, Hitler a c'houlenn gant pennoù-bras al lu alaman da blediñ gant ur steuñv a-benn aloubiñ an unvaniezh Soviedel.

Fizius, Hitler a ro lañs d'an oberiadur brezel Barbarossa an 22 a viz Even 1941, ur bloavezh dres goude sinadur an arsav-brezel etre ar Frañs hag an Trede Reich. Digoret e voe neuze un talbenn er Reter, dont a raio da vezañ a-benn neuze an dachenn emgann veur war-zouar en Europa met ouzhpenn-se ur vammenn a-bouez da geñver trec'h pe koll ar brezel evit an Trede Reich. Emgannoù gwadusañ ha pouezusañ an Eil Brezel-bed war-zouar a vezo eno.

Feur-emglev Geneva na voe ket sentet gant an daou du tra ma vije evit ar brizonidi brezel pe da geñver an trevourien. Ur brezel holl ha brezel distruj a voe graet eno. Etre 1941 à 1945, 80 % eus kolloù soudard ar Wehrmacht a vezo war an talbenn rusian.

An oberiadur-brezel Barbarossa a zo bet an aloubadeg vrasañ en istor mab-den e-keñver an niver a soudarded emouestlet hag ar c'holloù-denel: Tostik-tost da 4 milion a soudarded eus an Ahel o deus taget an URSS. Ouzhpenn d'ar soudarded-se e oa bet implijet 600 000 karbed ha 600 000 marc'h.

Ar Wehrmacht a zo kalz kreñvoc'h e-penn kentañ an oberiadur brezel da geñver an niver a soudarded (Daou evit unan da nebeutañ) met ivez da geñver an dafar. Aozet ez eo kalz gwelloc'h, ar pennoù a zo arbennikaet hag ouzhpenn-se ez eo kalz uheloc'h e live strategiezh d'an nebeutañ betek emgann koursk emgann veur Gouhere 1943. Evel-just dre ma 'z eo an Alamaned o tagañ ar re gentañ e vez tu dezho implij ar souezadenn.

Ur soudard Alaman gant un MG34.

An dagadenn-se a zo ur c'hemm bras e-pad an Eil Brezel-bed, betek-en e oa diazezet a-grenn war tachenn Europa kornôg met adal ar frapad-se ez eio war-zu ar bed a-bezh.

Goude ar stroñs diazez, pa gomprenas ar soudarded hag an trevourien ne oa ket un dieubidigezh eus 20 vloaz a gomunouriezh hollveliek met un dalc'hidigezh gant un ideologiezh marvus all e grogas ul lañs brogarour rusian kreñv Staline a implijo al lañs-se evit saveteiñ e ren hag ar vro war ar memes tro.

En ur laoskel d'an « Untermenschen » (brezhoneg:is-tud) ar choaz nemetañ etre ar marv pe dont da vezañ sklaved, an naziegezh a voe mammenn e lañs ar brogarouriezh er vro hag er vroadelouriezh ar stalinouriezh. Ouzhpenn da-se obererezhioù gwadus hag euzhus an SS hag an Einsatzgruppen a lazhadegas ur milion a yuzevien hag ur milion all (da nebeutañ) a drevourien eus an URSS a roas ar c'hoant da drec'hiñ an Trede Reich d'ar bobloù ezel d'an URSS.

Evel e 1914 e-penn kentañ ar C'hentañ Brezel-bed, Alamagn a zo gant ar soñj trec'hiñ buan: steuñv an oberiadur brezel Barbarossa a istim ne vo ezhomm eus 4 miz nemetken a-benn risañ nerzhioù milourel soviedel. An oberiadur brezel a bado eus miz Even 1941 betek Genver-C'hwevrer 1942, pa voe talet an nerzhioù alaman e-pad Emgann Moskov. Echuet e voe gant an darvoud-se kentañ pazenn ar brezel war an talbenn rusian.

An oberiadur-brezel Barbarossa a oa diazezet war selloù ideologel Adolf Hitler embannet gant e levr Mein Kampf embannet e 1925. Ar palioù a oa lies:

An oberiadur-brezel Barbarossa a oa an diaz evit krouiñ ar Reich Meur Alaman (alamaneg: Großgermanisches Reich. Aloubiñ an tiriad, lonkañ ar boblañsoù gwelet evel Aryaned, lakaat da sklav pe lazhadegañ ar re all ha goude-se trevadenniñ gant trevadennourien Alaman a ouenn

Emdroadur politikel ha diplomatek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Endroadur geopolitikel Europa e 1941, dres a-raok ma voe kroget gant oberiadur brezel Barbarossa. An tiriadoù e griz a zo re an Trede Reich hag e harperien, gant an tiriadoù dalc'het.

E nevezamzer 1941 an emdroadur a zo e kostez an Ahel. Ar Frañs a zo bet trec'het e doug un nebeut sizhunvezioù, Korfad-kas ar Rouantelezh-Unanet a zo bet riset ul lod bras eus Europa a zo dalc'het gant an Trede Reich.

Er reter, Hitler en deus lakaet e plas renoù aliañset dre asant pe dre rediñ: Hungaria (Miklós Horthy), Roumania (Ion Antonescu), Bulgaria (Tsar Boris III) , Slovakia (Jozef Tiso). N'eus nemet ar Rouantelezh-Unanet gant Winston Churchill e-penn an traoù hag a gendalc'h ar stourm a-enep an Trede Reich, dre bezañ un enezenn ha bezañ un impalaeriezh. Koulskoude n'eo ket ur riskl milourel war-zouar bras.

E 1941, Hitler a oar anat ez eo risklus da dagañ an Unvaniezh Soviedel, met gouzout a ra kement-all ez eo dizurzhiet a-grenn ha gwanaet don al lu Ruz goude spurjoù meur Stalin a welas darn an ofiserien a-renkoù uhel pe etre mailh war ar brezel lazhadeget. Ar Stadoù-Unanet a zo brasoc'h-brasañ o youl da sikour ar Gevredidi (hag en reont a-raok sinadur al Lend-Lease) met rediet int da chom neptu dre lezennoù neptuegezh 1930.

Ouzhpenn da-se pell eo ar vro diouzh ar brezel hag ar bobl Amerikan ne fell dezhañ kemer perzh en ur brezel drastus all (lod a zo bamet da vat gant Alamagn an Trede Reich evel re an Amerikadeutscher Bund), ul lod eus ar bobl a zo a orin Alaman pe Italian ha da echuiñ kreñv eo ar santimant enep-komunour.

Didrec'het betek-en ar Wehrmacht a zo gwelet evel al lu gwellañ e 1941. An aergelc'h a zo mat-tre hag a vount war Hitler da reiñ lañs d'ar programm bet embannet en e levr Mein Kampf:

  • Stourm a-enep ar gomunouriezh
  • Trevadenniñ tiriadoù bevañs (alamaneg: Lebensraum) war goust an URSS
  • Stourm a-enep an is-ouennoù (« Untermenschen »)

Miz Even 1941[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Pa voe kroget gant an oberiadur brezel e seblant anat d'ar pennoù soviedel kannad Berlin, Ministr an aferioù estren, n'eo ket ar brezel ur c'hoant savet uhel gant ar gannaded Alaman. Kement Joachim von Ribbentrop ha Friedrich-Werner von der Schulenburg a seblante chalet da veziañ rediet da ziskleriañ, ket ar brezel d'ar soviediz, met e vefe bet krouet an degouez-se dre oberiantizoù politikel ar soviediz memestra evit an oberiantizoù difenn sevenet a-hed an harzoù ar pezh a lakae ar Reich en arvar ha rediet da dagañ an hini gentañ.

Kannad ar Reich e Moskov a rank reiñ d'e geneil soviet Viatcheslav Molotov, da 4 eur mintin nebeut goude ma voe kroget an oberiadur Barbarossa, un dezrevell spis eus torridigezhioù niverus (gwir pe ijinet) ar soviediz da geñver feur-emglev 1939.

Digoradur talbenn pouezusañ an Eil Brezel-bed[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

En ur zikleriañ brezel d'an URSS an Trede Reich a zigor un talbenn nevez hag a lonko muioc'h-mui a nerzh dezhañ betek bezañ lec'h diazez ar strivoù brezel a-fed denel pe dafar.

22 a viz Even 1941 troadegiezh an Trede Reich o tremen an harzoù gant an URSS

Engouestlet en ur brezel holl gant an URSS, industrielezh milourel Alamagn a vez rediet da vrasaat d'an uhelañ betek penn-kentañ ar bloavezh 1945.Ar Reich a implij 35 % eus e arc'hant e 1940, betek 65 % e 1944, evit ar frejoù milourel. Alamagn kentañ nerzh greantel ar c'hevandir, a boste darn eus e nerzh ekonomikel war ar broduadur brezel, met ouzhpenn-se e voe rediet da gorvoiñ an holl nerzhioù greantel, ekonomikel, denel en Europa dalc'het (daou milion prizoniad gall korvoet en Alamagn) evit talañ ouzh ar c'holloù ramzel war Talbenn ar Reter.

Adalek penn kentañ oberiadur brezel Barbarossa betek fin ar brezel, e Mae 1945, ar Wehrmacht a implijas darn e zanvezioù a-fed soudarded pe dafar war Talbenn ar Reter. Ne voe ket posupl adalek goañv 1942-1943 (koll emgann Stalingrad), da adpakañ al lusk tag, pe war tachennoù bihanoc'h-bihanañ an talbenn.

E-pad ar 4 bloavezh a bado ar brezel etre an Trede Reich hag ar Soviediz bez e oa, dalc'hmat, ur geidenn a 9 milion soudard engouestlet war Talbenn ar Reter.

Sammad ar c'holloù milourel evit an Trede Reich e-pad brezel ar reter a ra 80 % eus hollad kolloù ar brezel a-bezh en Europa eus 1940 betek 1945. Talbenn ar Reter a vezo mammenn brasañ koll an Eil Brezel-bed kalz a-raok dilestradeg ar Gevredidi er Frañs. Memes goude an dilestradeg e Normandi e miz Even 1944, chom a ra er Reter ma voe implijet ha kollet darn soudarded Alamagn.

Pa vez keñveriet ar c'holloù gant ar Wehrmacht war an daou talbenn (Reter ha Kornôg) adalek miz Even 1944 e weler anat ez eo kalz uheloc'h ar c'holloù war an talbenn rusian memes goude an dilestradeg. Etre ar 1añ a viz Gouhere betek an 31 a viz Kerzu 1944, e-doug 5 miz, mare argadenn veur ar soviediz war ar strollad lu kreiz, an Alamaned a gollo bep miz 200 000 soudard ha tost da 4 000 Hiwied, skoazellerien a orin estren (Rusianed dreist-holl) d'al lu Alaman. Er C'hornôg, e-doug ar memes koulz amzer, goude an dilestradeg e Normandi, keidenn ar c'holloù alaman a zo 8 000 soudard bep miz pezh a ra un hollad a 1 evit 25.

Brezel ar propaganda[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

War talbenn ar Reter e vezo lakaet ar muiañ a nerzh a-fed propaganda gant an daou du engouestlet.

An Alamaned o devoa dija labouret don ar boblañsoù en Trede Reich evit ma vefent tommet mat d'un argadenn enep-komunour. Adkemeret o devoa nemetken ar propaganda sevenet betek 1939 met lakaet a-gostez pa oa bet sinet ar feur-emglev gant URSS. Skritelloù, traktoù da vezañ bannet gant an troadegiezh pe gant ar c'hirri-nij, kemennadennoù radio, an holl doareoù propaganda modern a oa bet prientet a-raok oberiadur brezel Barbarossa.

Ar Rusianed ne oant ket prest tamm ebet na d'ur brezel gwir, na muioc'h c'hoazh d'ur brezel propaganda ken kreñv hag arbennik 'vit na oa an Alamaned.

Levrlennadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Saozneg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • (en) Lee Baker (2013). The Second World War on the Eastern Front. Routledge. (ISBN 978-1317865049).
  • (en) Omer Bartov (2001). The Eastern Front, 1941–45: German Troops and the Barbarisation of Warfare. London: Palgrave Macmillan. (ISBN 978-0-333-94944-3).
  • (en) Antony Beevor (2012). The Second World War. New York: Back Bay Books. (ISBN 978-0-316-02374-0).
  • (en) Hugh Trevor-Roper, Hitler's war directives. 1939-1945, New York, Holt, Rinehart and Winston,‎ 1965 (OCLC 12723697)
  • (en) Dmitri Volkogonov, Stalin : triumph and tragedy, New York, Grove Weidenfeld,‎ 1996 (ISBN 0802111653).

Galleg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Adkemer er sevenadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Romantoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

C'hoarioù-video[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Operation Barbarossa - The Struggle for Russia embannerien Matrix Games ha Binary Evolution Studios, 2010
  • Il 2 Sturmovik : Operation Barbarossa, ouzhpennadur d'ar c'hoari Il 2 Sturmovik, embanner Ubisoft, 2007
  • Combat Mission 2 : Barbarossa to Berlin, embanner Fury Software ha Focus, 18 a viz Here 2002
  • Blitzkrieg: Mission Barbarossa, ouzhpennadur d'ar c'hoari Blitzkrieg, embanner Active Gaming, 1añ a viz Gwengolo 2005
  • Company of Heroes 2, embannerien Relic Entertainment ha Sega, 25 a viz Even 2013
  • Karma : Operation Barbarossa, embanner DragonFly

Notennoù ha daveennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]