Diforc'hioù etre adstummoù "Sonerezh hengounel Breizh"

Aller à la navigation Aller à la recherche
==Sonerezh Breizh==
 
Ar sevenadur keltiek en deus awenet sonerien Breizh. Ober a reont berzh er-maez eus [[Breizh]], dreist holl abaoe 1972 pa oa krog ar sonerezh da yaouankaat gant strolladoù nevez ( Ar re yaouank, [[Alan Stivell]] … ) o kas war-raok ar sonnerezhsonerezh. Levezon ar broioù estren evel ar broioù keltieg all o deus pinvidikaet hengoun ar vro.
 
===Istor ar sonerezh===
 
E-pad pell, sonnrezhsonerezh Breizh a oa dispartiet etre teir lodenn ar sonerezh evit ar festoù hahag ‘vitevit dañsal (Kann-ha-Diskan, heuliadoù dañs), sonnerezhsonerezh dous (meuleudioù, gwerzioù, etha kanaouennoù martolod) ha sonnerezhsonerezh ar relijion (kantikoù brezhoneg). Ar sonnerezhsonerezh ha zo merket gant ar lec’hioù (Parroz, Keriadenn, Bro Fañch, Bro Sizun, Bro Fisel …), hag ivez gant ar rannadennoù yezh e Breizh Uhel (e-lec’h ma ‘vez komzet gallo) ha Breizh Izel (e lec’h ma vez komzet brezhoneg).
O digreskiñtigreskiñ abaoe ar 1añ Brezel Bed, ar sonnerezhsonerezh a zo ooc'h en em adnevezañ en eilvet lodenn eus an XXvet kantved. Etrezek an traoù nevez-mañ, ez eus tu zo menegiñ :
 
• Krouidigezh ar bagadoù goude ar brezel
• Penn kentañ ar c’hanaouennoù stourm ([[Glenmor]])
• Adkaset eo an telenndelenn keltieggeltieg gant Alan Cochevelou (anvet diwezhatoc’h [[Alan Stivell]]),
• Implijet e vez binjivi a ne oa ket anavezet gant ar sonerien : binioù bras Bro Skos, gitar klev
 
• Lieskementadur an eskemmoù sonnerezhsonerezh gant ar broioù keltieg estren ([[Iwerzhon]], [[Bro Skos]], [[Bro Gembre]] ha [[Bro Kerne]]), hag a oa krog dija en XIXvet kantvet
 
• Krouidigezh embregerezhioù ispisialiset e-barzh dastumadeg ar sonnerezhsonerezh hag ar c'hanaouennoù hengounel (Dastum), e-barzh ar c’hannañc’hanañ ([[Kan ar Bobl]]), ar sonnerezh-benveg (BAS pe "Bodadeg ar Sonerion") pe an dañs (Kendalc'h ha War 'l leur)
• Ar c’hentañ festoù-noz e salioù, festoù aozet diouzh noz evit dañsal dansoù hengounel.
 
Adalek 1965, en em diorroañ a raziorro ar muzik oc'h en em diskleriañ ar razisklaeriañ breizhadbreizhat hag alies stourmerstourmerek ([[Alan Stivell]] e-penn 1añ, hag er bloavezhioù 70, [[Tri Yann]], [[Gilles Servat]] ha reoù all c’hoaz) cheñch a reont temmoù kozh ‘vitevit kas da benn traoù nevezoc’h ha d’ar chiz (implijet ‘vez gitar elektrek, ha binviji perku da skouer), mesk a reont sonnerezh disheñvel ha n’ho deus ket aon da kompozisiñ traoù-nevez ( da skouer [Ar re Yaouank]), o kavout gwelloc’h brasaat ha liesaat ar sonnerezh. Ar mouvamant muzik a zo skoazellet gant meur a festoù-noz aozet un tamm e-pep lec’h e Breizh.
 
===Sonerezh Hengounel ha Sonerezh Klasel===
 
Ar binviji arouezus ([biniou], [[bombard]]) implijet er sonnerezhsonerezh a diskenn eus famille an oboelloù.
E-barzh kalz a broioù ha rannvroioù, Ar binviji dre aer hengounel a zo bet implijet e-plas an oboelloù a-raok mont da get nemet ar bombard a dreistbevas e Breizh, setu perak e cheñch ar sonnerezh a-vreizh eus ar reoù all.
 
Goude bezañ bet tost da mon da get e kreizh an XXvet kantvet, ar c’houpladoùc'houpladoù (bombard ha biniou kozh) o deus adkoumeret lañs ; ar festou noz hag c’henstrivadegoù sonerien a zedennas kalz ar c’henstriverien hag an arvesterien. E-pad ar bloavezhioù 1970, e vez graet kalz dastumadegoù meuleudioù, gwerzioù ha dañsoù. Kalz a tonioù ha sonioù a zobet savetaet gant sikour embregerezhioù ‘velevel [SKV] (krouet gant [[Georges Epinette]]) ha [[Dastum]].
 
Hiziv an deiz, dre brasadur an toniaoueg (strolladoù graet gant binviji lieseurt, implij ar binviji elektronek, enrolladennoù er studio hag all), ar skeuliad reizh a zo en em ledaet. Met memestra, sonnerien zo ([[Denez Prigent]] , [[Yann Fañch Kemener]], [[Erik Marchand]], [[Ar Breudeur Morvan]], [[Marsel Gwilhouz]]) a chomm staget d’ar skeuliad direizh. Ouzhpenn, ar sonerienn festoù-noz, alies dianavezet er-maez eus ar vro, a chomm stag ouzh ar skeuliad mañ.
===Sonerezh Breizh Modern===
 
Pa ‘vez komzet eus sonnerezhsonerezh modern a-vreizh ez eo an anv kentañ a zeu en omem soñj eo hini [[Alan Stivell]]. Daoù mennozhvennozh ‘zo d’an dra-mañ : pouezuster e oberoù hag e brudvrud. Memes ma ne oa ket an hini kentañ o addimplijoutadimplijout sonnerehengounelsonerezh hengounel [[Breizh]] (cf. labour ar bagadoù a-raokañraozañ – ha gantañ -), Alan Stivell en deus modernekaet a-grenn sonnerezh sonerezh breizhbreizhat ha keltiek en ur treuzkas binviji modern (gitar elektrek, gitar boud, hag all hag all).
Ouzhpenn da-se, implijet n’eus evit ar wech 1añ doareoù modern ha micherel evit ma vije anavezet ha treuzkaset e sonerezh, er bed a-bezh, en ur kregiñ gant arvesterien breizh, a na anavezen ket pe a vije serret d’ar sonnerezhsonerezh.
Strolladoù all ooc'h implijout an doare "rock" ohag donta zo deuet da bezañvezañ anavezet er -maez eus Breizh a zo : [[Tri Yann]], [[Stone Age]], [[EV]], [[Krêposuk]], [[Armens]], [[Merzhin]],[[Matmatah]],[[Tri Bleiz Die]], [[Ar re Yaouank]], [[SonnerienSonerien Du]] hag all. Strolladoù a implij ivez an elektronek abaoe pell evel ar c’hannerc’haner Denez Prigent.
E-pad ar bloavezioùbloavezhioù 90 ec'h erruas an hip-hop breizhad a errubreizhat gant [[Manau]].
Hag e-pad ar bloavezhioù 2000 ez eus oberour-soneriennsonerien nevez o tont war-well, evel [[Dom DufF]] ha [[Nolwenn Korbell]], ha war lerc’h [[Gwennyn]].
 
===Ar Binviji===
 
Soñjet 'e vez dioustudiouzhtu d'ar c’houpladoù [[bombard]]/[[binioù kozh|binioù]] pa 'vez soñjet da sonnerezhsonerezh Breizh. Memes ma ‘z eo ar binviji -se brudet, dreist-holl e Breizh-Izel, ne vez ket implijet nemet ar binviji-mañnemeto.
Gwechall an telenn a oa implijet an delenn ivez, dreist-holl gant duked Breizh. Met nen'he deus ket leusket kalz a roudoù goude mare an duked. E-penn kentañ ar bloavezhioù 1950, e labouras [[Alan Stivell]] hag e zaddad [[Georges Cochevelou]], heuliet gant reoù all, o deus labouret evit ma vije addigaset er brovro. Anavezet eo hiziv an deiz dindan anv an [[telenn keltieggeltieg|delenn geltieg]].
E-pad an XIXvet kantved, an [[accordeoñs diatonek]] hag an [[dreujenn-gaol]] a zo bet treuzgaset e Breizh. Plijet eo bet an dud gant ton chalerus an [[dreujenn-gaol]] ha dre ma c’helle kemmerkemer plas an diskanndiskan e-barzh ar c'hannhan ha diskanndiskan.
Binviji all a zo bet hag a zo c’hoazc’hoazh implijet : [[ar beuz]], [[ar biell]], [[ar violoñs]], [[an treujenn-gaol]], [[Fleüt Iwerzhon]] hag [[an Dulsimer]]. N’eus ket pell gitar, hag a oa implijet e-penn kentañ evit heuliañ kanaouennoù (cf. [[Glenmor]]) hag implijet war lec’hlerc’h evit an dañsoù, er fin eze eovez implijet gant tud ‘velevel [[Dan Ar Braz]], [[Soïg Sibéril]], [[Jean-Charles Guichen]] pe [[Nicolas Quéméner]] evit c’hoari e-unan.
 
==Liammoù diavez==
636

modifications

Lañser merdeiñ