Moira

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Trec'h ar Marv, tapis eus Flandrez (v. 1510-1520)
Ar Parkezed gant Sodoma.
Lac'hesis war ar Puteal de la Moncloa, penn ur puñs e marmor e doare attek nevez an IIvet kantved, Mirdi Hendraouriezh Spagn (Madrid)

An teir Moira (pe ar Moirai, pe an Teir Farkezenn d’ar Romaned, pe ar Parkezed, pe Merc'hed an Tonkadur), a oa doueezed a rae war-dro ganedigezh, buhez, ha marv an dud war an douar. Da dud Hellaz kozh e oa divizet gant an doueed kement tra a c’hoarvez er vuhez. Edo an teir Moira o chom en ur palez ma’z eo skrivet tonkad pep hini en houarn hag en arem, ha na den na doue n’hall diverkañ tra ken.

O anvioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Μοῖραι / Moĩrai eo o anv e gregach. Bez' ez int :

  • Kloto (« Nezerez ») a zalc’h an neudenn, arouez buhez mab-den, war ur gegel ;
  • Lac'hesis (« Tonkad ») a dro an neud war ur werzhid ;
  • Atropos (« Didro ») eo an hini a droc’h neudenn buhez an dud pa vez deuet ar c’houlz.

O ganedigezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gant piv e oant bet ganet, n'eo ket aes gouzout.

Hervez Teogonia Hesiodos e oant merc'hed d'an Noz, ha netra ken. Koulskoude e lavar ivez e oant merc'he da Zeus ha Temis.

Ar re a laka e oa an Noz a oa he mamm, evel Cicero, a ra anv eus Erebos evel tad.

Doareoù all a zo d'ar vojenn, stag an holl anezho ouzh an doueed kentañ, (Ouranos ha Gaia, diwar-lerc'h tammoù de Lycophron et d'Athénée, ou C'haos gant Quintus de Smyrne).

Er Republik, gant Platon, int merc'hed da Ananke (ar Red), met seblantout a ra bezañ ur c'hompren personel d'an oberour.

En arzoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

En arzoù ar prantad modern ne vez anv nemet eus ar Parkezed e mod ar Romaned. Rouez a-walc'h an oberennoù dediet dezho.

Padal brudet eo an daolenn Ar Parkezed o nezañ planedenn Maria de' Medici gant Rubens a zo e-giz titl un heuliad a 24 livadur gouestlet da vuhez ar rouanez-vamm, livet etre 1622 ha 1625 evit palez al Luksembourg, he falez nevez e Pariz. Resped d'ar rouanez, Atropos ne droc'h ket dirazomp neudenn he buhez. Da heul an daolenn gentañ-se e teu un eil hini e-giz istitl : Trec'h ar wirionez, kenunvaniezh divrall ar rouanez-vamm hag he mab. (Skeudennoù er bajenn Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall)).

A-hend-all, c'hoarvezout a ra gant livourien zo ober dave d'ar Parkezed hep o envel, dre o jestroù hepken : an eil a ra van da nezañ gant ar gegel, eben a denn war an neudenn, an drede a droc'h. Da skouer :

  • Georges de La Tour, Lennerez planedennoù : teir flac'h yaouank gant ar jestroù-se (a c'hellfe bezañ ur respont a-dak da Rubens, seul vui ma vez graet waarzegger, an hini a lavar ar wirionez, eus al lennerez planedennoù e flandrezeg).
  • Pablo Picasso, Dimezelled Avignon : ar memes jestroù gant ar plac'h a-gleiz hag an div blac'h a-zehoù… Konsevet eo bet an daolenn gant Picasso goude e weladennoù kentañ da virdi al Louvre, e-lec'h ma oa degouezhet e 1900 an heuliad Maria de' Medici. Taolenn vrudet Picasso a c'hellfe ivez kaout ul liamm bennak gant Parkezed Rubens.