Rostrenenn

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Rostrenenn
Gwenn ha Du3.png Kumun eus Breizh
Ti-kêr Rostrenenn.
Ti-kêr Rostrenenn.
Ardamezioù
Melestradurezh
Bro istorel Kerne
Departamant Aodoù-an-Arvor
Arondisamant Gwengamp
Kanton Rostrenenn
Kod kumun 22266
Kod post 22110
Maer
Amzer gefridi
Jean Paul Le Boëdec
2008-2014
Etrekumuniezh Kumuniezh kumunioù Kreiz Breizh
Poblañsouriezh
Poblañs 3 272 ann. (2011)[1]
Stankter 102 ann./km²
Douaroniezh
Daveennoù
lec'hiañ
48° 14′ 08″ Norzh
3° 19′ 05″ Kornôg
/ 48.235436, -3.318134
Uhelderioù bihanañ 152 m — brasañ 262 m
Gorread 32,17 km²
Breizh5dept.svg
Lec'hiañ ar gêr
Rostrenenn
Map commune FR insee code 22266.png

Rostrenenn zo ur gumun e departamant Aodoù-an-Arvor hag unan eus kêrioù brasañ Kreiz-Breizh, 4 000 annezad dezhi. Ur barrez eus Eskopti kozh Kerne a-raok 1790 ha kêr-benn ar Vro Fisel eo. Distaget e vez /rɔs'trɛn/ gant tud ar vro ha meur a hini all.

Istor[kemmañ]

Deroù[kemmañ]

E-pad ar prantad Gall-ha-Roman, eo deuet da vezañ Rostrenenn ur c'hroazhent asamblez gant Karaez (Vorgium) abalamour d'ar marc'had dreist-holl. Dont a ra Rostren da vezañ ur gêriadenn da vat pa 'vez savet ur c'hastellig e koad-prenn e-kichen ur stank, an ti-kêr a vez kavet bremañ er plas-se. Ar c'hastellig-se a zo bet savet gant ur baron er VIIvet kantved goude Jezuz-Krist.

Baronelezh ha kastell[kemmañ]

En XIvet kantved, e vo savet un tour-meur e plas ar c'hastellig. Galloudus e teuas baronelezh Rostrenenn da vezañ d'ar mare-se pa oa e varon (Riwalon aet da senesal Breizh e 1068). En em ledañ a rae levezon baronelezh Rostrenenn war pevar kanton betek an Dispac'h gall e 1789. Ar c'hastell a oa kelc'hiet gant mogerioù-difenn uhel hag gant ar stank bepred. Lod eus baroned a Rostren o deus bet ur pouez talvoudus en istor : Jafrez a Rostrenenn e-pad an Eizhvet kroaziadeg (en XIIIvet kantved), ar baron Pêr VI hag a vrezele gant Beltram Gwesklin (e 1370) hag ar baron Pêr VIII, letanant an armeoù gall, ivez, a skarzhas ar Saozon eus Frañs kuit gant Janed Ark.

E 1581, Toussaint de Beaumanoir, mestr-kamp armeoù ar Roue ha baron Rostren, a greñvaas an tour-meur. E 1592, e-pad 3 vloavezh e zalc'has ar c'hastell ouzh an enebourien. Met en trede vloavezh, e kouezhas ar c'hastell en e boull ha distrujet e voe evit ma c'hellfe ket implijout ken. Distrujet e oe da vat diwar urzh ar roue gall Herri IV e 1601, dindan Hélène a Rostren, merc'h Toussaint. Ur c'hastell nevez evit an annez a oe savet gant un embregour o chom e Kemper diwar goulenn an dugez a Elbeuf, baronez Rostren en XVIIIvet kantved. Ar baroned ziwezhañ a chomas er c'hastell-se betek an Dispac'h gall. Un toull-bac'h a voe graet outañ (evel Kampostal), ti an archerien a vo staliet e-barzh da c'houde. [Tudjentil]]ed ar vro a voe toull-bac'het er c'hastell e-pad an dispac'h gall.

E-pad labourioù kanol Naoned-Brest e servije ar c'hastell da bareañ ar brizonidi politikel, un ospital e oa d'ar mare-se. Implijet eo bet ivez evel skol ar merc'hed betek 1935, skoliatet e vezent goude en ur savadur nevez: ar skol Edouard Herriot. Ar c'hastell en deus servijet evit bezañ skol an holl vugale e-pad an Eil brezel-bed, ar c'h/kommandantur o vezañ e skol ar merc'hed. Ar peurrest eus ar c'hastell a zo bet distrujet evit sevel an ti-post.

XIXvet kantved[kemmañ]

XXvet kantved[kemmañ]

Ti-gar Rostren e 1900
  • Eil brezel-bed: yuzevion a gavas repu e Rostren e-pad ar brezel; unan anezhe, dimezet gant ur plac'h eus ar vro, avoe flatret ha serret, mervel a reas en Auschwitz; ur vamm hag he div blac'hig a c'hellas chom kuzhet betek an Dieubidigezh [2].

Diorroadur[kemmañ]

En em ledet eo ar gêr tro-dro ar c'hastell, dreist-holl war dorgenn ar Miniou (263 metrad uhelder). A-raok an Dispac'h gall e veze korvoet ar c'hoadeier a oa tro-war-dro, diorroet eo ar gêr dre-se. 900 annezad a oa da vare an Dispac'h gall. E 1790, e teu Rostren da vezañ ur c'humun. Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Rostrenenn da benn ur bann [3]. Krouet voe neuze un takad evit labourat an douar, Rostrenenn o vezañ e kreiz. A drugarez da diorroadur ar c'hehentiñ eo dienezennet ar gêr. Diorroet 'vez ar skoliatañ ivez, degas a ra skolidi ha studierien. Dont a ra da vezañ Rostrenen ur gêr artizanel ha kenwerzhel, da Meurzh e c'heller kavout ar marc'had e pep lec'h e kêr. Ur vediaoueg brav-tre a zo bet savet e 1993.

Tud bet ganet e Rostrenenn[kemmañ]

Emdroadur ar boblañs[kemmañ]

Niver a annezidi

Monumantoù ha traoù heverk[kemmañ]

  • Iliz katolik Itron Varia an Dreineg, savet er XIVvet-XVIIvet-XIXvet kantvedoù. Bet chapel ar c'hastell-kreñv
  • Feunteun (XVIvet kantved)
  • Chapel Sant Jakez (XVvet kantved)
  • Chapel e Lokmaria-Gaudin (XVvet kantved)
  • Tiez kozh (XVIIvet kantved)
  • Maner Kampostal

Relijion[kemmañ]

Burzhud miz Kerzu 1300 hag ar pirc'hirindedoù[kemmañ]

E miz Kerzu 1300 e kavas un den un delwenn ar Werc'hez Varia e kreiz un dreineg. Pa oe lakaet an delwenn e chapel ar c'hastell e oe pirc'hirined o tont da azeuliñ Itron Varia an Dreineg. Pardon ar Werc'hez a vez dalc'het bep 15 a viz Eost.

Fisel.jpg

Brezhoneg[kemmañ]

Ya d'ar brezhoneg[kemmañ]

Deskadurezh[kemmañ]

  • Ur skol zivyezhek publik a zo eno abaoe 1984.
  • E distro-skol 2013 e oa enskrivet 140 skoliad er c'hlasoù divyezhek (39,3% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)[4].

Ar festival Fisel[kemmañ]

Ur festival anavezet e Breizh a-bezh a vez bep bloaz e Rostrenenn, hini an dañs fisel evel-just. E 2007 eo bet dalc'het ar 35vet festival fisel e Rostren, etre an 23 betek ar 26 a viz Eost 2007.
E 1969 eo bet dalc'het kentstrivadeg kentañ an dañs Fisel e Loudieg hag ar bloavezh goude e Bonen. Eus Bonen eo bet goude lakaet e Mêl-Karaez e 1972, met re vihan e teuas da vezañ sal ar gumun evit an dañserien. Goude-se eo bet kaset da Rostrenenn. Hengounel eo an dañs fisel e Rostren ha tro-war-dro, e Groñvel, e Plougernevel, Plevin, hag all....

Gevelliñ[kemmañ]

Liammoù diavaez[kemmañ]

Notennoù ha daveoù[kemmañ]

  1. Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
  2. "Le Télégramme", 29 a viz Ebrel 2013
  3. J. B. Duverger, Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat, Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105
  4. http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm