Gwenan

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Traffic cone.png
Krogit e-barzh !
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ
Gwenanenn
Bees Collecting Pollen 2004-08-14.jpg
Rummatadur klasel
Riezad : Loened
Skourrad : Arthropoda
Kevrennad : Insecta
Urzhad : Hymenoptera
Ar pennad-mañ a denn d'ar
vevoniezh
AlphaHelixSection (yellow).svg Kantarell, Iduns kokbok.jpg Symbole-Zoo.png


Gwenan zo amprevaned bihan. Ar gwenan a zo renket e roll an himenoptered gant ar gwesped, ar merien hag al laou-koad.

Gwenan doñv ha gwenan gouez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Taol gwenan
Taol gwenan ouzh ur marc'h-houarn.

Ar gwenan a-varr a gaver en Europa hag en Afrika a zeu evit al lod brasañ eus isspesadoù Apis Mellifera. Ar c'holoniennoù gwenan desavet gant Mab-den e ruskennoù a vez graet doñv anezho, hag ar re a vev o-unan en natur a vez graet gouez anezho ; koulskoude n'eus tamm diforc'h fiziologel kenetrezo.

Desevel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Anavezet eo an desevel gwenan abaoe miliadoù a vloavezhioù. Taolennet eo un dastumadeg mel en ur vougev livet e Katalonia etre 6000 hag 8000 k. J.-K. (Cuevas de la Araña, bro València). Testeniet eo an desevel e lezennoù hitit skrivet e Kappadokia war-dro -1500 k. J.-K.

Isspesadoù implijet e Breizh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Gwenan du ar vro (Apis mellifera mellifera) a vez implijet dreist-holl. Ar gwenan Buckfast, deuet diwar ur meskaj graet gant Mab-den etre Apis mellifera mellifera hag Apis mellifera ligustica, a vez implijet ivez.

Buhez un taol gwenan[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Etre 30.000 ha 70.000 gwenanenn a c'hell en em gavet asamblesen un taol gwenan (e-tro 6.000 e-pad ar goañv). En ur golonienn e kaver ur vamm, michourezed (parezed), pared gwenan, ha vioù. Gellet a ra ur vamm bevañ betek pemp bloaz, met ur vicherourez a vev etre 5 ha 6 sizhun (e-pad an hañv) pe etre 5 ha 6 miz (e-pad ar goañv). Ar pared ne vezont ket maget ken ur wech speriet ar vamm. A-hed he buhez e c'hell ur wenanenn kaout meur a vicher, er memes urzh atav :

  • kempenn ar ruskenn
  • magañ ar vioù
  • produiñ koar
  • mont da vleuniaoua
  • gwardiñ ar ruskennad ha difenn anezhi

Produioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

A-drugarez d'ar gwenan e vez dastumet pe produet :

Kleñvedoù ha preizherien[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

En Europa e vez taget dreistholl gant lok Amerika (Paenibacillus larvae), lok Europa hag ar varroa.

Gant "pennoù-marc'heg Asia" (Vespa Velutina) e vez debret gwenan. Erruet eo al loened-se e Okitania e-tro ar bloaz 2004, o tont eus eus Sina moarvat [1]. E Breizh eo bet gwelet evit ar wech kentañ e 2010 (Liger-Atlantel) [2] hag e 2011 (Aodoù-an-Arvor) [3].

Sindrom Diskar ar C'holoniennoù Gwenan (S.D.K.G.)[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Anavezet eo ivez diouzh e anv saoznek, ar C.C.D. (Colony Collapse Disaster). Abaoe 2006 e ya war zigresk an niver a goloniennoù gwenan doñv e Stadoù-Unanet Amerika . Alies e vez kavet ruskennadoù marv e fin ar goañv, pa vez digoret ar ruskennoù evit gwech kentañ ar bloaz. Drastus eo ar c'holloù er vro-se : -29 % a goloniennoù e 2009, -34 % e 2010 [4].

En Europa[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

En Europa e krog ivez ar wenanerien da welet darvoudoù heñvel e penn-kentañ ar bloavezhioù 2000. A-drugarez d'ar programm EPILOBEE savet gant Unaniezh Europa ez eus bet dastumet sifroù fetis : uheloc'h e seblant bezañ ar c'holloù e broioù norzh ar c'hevandir. Setu un nebeud sifroù evit ar goañv 2012-2013 [5] :

Abegoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Hervez ar studiadennoù [6], meur a elfenn a c'hell displegañ ar sindrom-se. Daoust dezho bezañ anezho abaoe pell evit lod, e c'hellfe o meskaj bezañ degaset an S.D.K.G. En o zouez :

  • virusoù
  • c'hwibez evel ar varroa
  • Vespa Velutina
  • al louzeier implijet gant labourerien-douar 'zo en o farkeier : louzeier-amprevaned, louzeier-foue, louzeier-c'hwibez, neonikotinoidoù...

E Breizh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

E 2010 e oa e Breizh 2.093 gwenaner ha 48.630 ruskennad. 16,4 kg mel a veze tennet eus pep ruskennad bep bloaz (keidenn evit Rannvro Breizh hepken). [7].

War Enez-Eusa eo diazezet Kevredigezh gwenan du Breizh. Deuet eo an enezenn da vezañ al lec'h nemetañ hep varroa en Europa. Eno ne vez ket implijet louzeier kimiek kennebeut. Produet e vez taolioù gwenan ha mammoù yac'h a vez gwerzhet er bed a-bezh goude. 130 ruskenn zo war an enezenn [8].

Krennlavarioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Bloavezh c'hwiled, bloavezh ed. Bloavezh gwenan ne vez ket.
  • Bag hep stur ha koloenn hep rouanez n'eont ket da bell.
  • Petra 'lavar ar gwenan ? Evit dastum, kemer poan.

Lennadurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Ar gwenan, Corinne ar Mero, TES, 2005
  • Desevel gwenan e Breizh, Janig Bayon, Mouladurioù Hor Yezh, 1992
  • Ar gwenan "loened an aotrou Doue", Janig Bayon, Hor Yezh niv. 180, 1989
  • Ar gwenan, Jean-Louis Henry, Moullerez de-dan ar bobl, 1906

Gwelout ivez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.

Dave ha notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Wiktionary-logo-br.png
Sellit ouzh ar ger gwenan er
wikeriadur, ar geriadur frank.
  1. http://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/433589/tab/fiche
  2. http://www.fdgdon44.fr/la_veille_ecologique.aspx
  3. http://www.fredon-bretagne.com/fdgdon-morbihan/frelon-asiatique/
  4. http://www.ars.usda.gov/is/br/ccd/ccdprogressreport2010.pdf
  5. http://www.notre-planete.info/actualites/4019-mortalite-abeilles-Europe
  6. http://www.mon-abeille.com/syndrome_d_effondrement_des_colonies_d_abeilles.php
  7. http://www.lafranceagricole.fr/Download/var/gfa/storage/fichiers-pdf/Audit_de_la_fililiere_apicole_2012.pdf
  8. http://www.abeillenoireouessant.fr/index.php/salarie-de-l-association