Berkeliom

Eus Wikipedia
Mont d’ar merdeerezh Mont d’ar c’hlask
Radiation warning symbol.svg
Vector molecule.svg
Berkeliom
KuriomBerkeliomKaliforniom

Tb
Bk
Taolenn beriodek, Berkeliom
Perzhioù hollek
Niver atomek 97
Rummad kimiek Aktinidoù
Strollad Aktinidoù
Trovezh 7
Bloc'h f
Tolz atomek [247]
Aozadur elektronek
[Rn] 5f9 7s2
Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 32, 27, 8, 2
Electron shell 097 Berkelium - no label.svg
Perzhioù atomek
Niver oksidadur +4, +3
(Oksidenn ueleizhidik)[1]
Tredanleiegezh 1,30 (Skeul Linus Pauling)
Gremmoù ionadur 1 : 598 kJ/mol
2 : 1 150 kJ/mol
3 : 2 080 kJ/mol
Skin atomek 244 pm
Skin kenamsav 168 pm
Skin Van der Vaals (stlenn ebet)
Perzhioù fizikel
Arvez Kaled
Douester (≈20 °C) 14,780 g/cm3
Teuzverk 986 °C
Bervverk (stlenn ebet)°C
Tredanharzusted (stlenn ebet) nΩ•m (e 20 °C)
Neuz an elfenn
Berkeliom
Info icon 001.svg

Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo ar berkeliom ; Bk eo e arouez kimiek, 97 e niver atomek ha 247,070 e dolz atomek.
An navet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

E miz Kerzu 1949 e voe kevanaozet izotop 243 an elfenn 97 a-ratozh-kaer e Skol-veur Berkeley (Kalifornia) gant skipailh Stanley Thompson, Albert Ghiorso ha Glenn Theodore Seaborg dre skinata amerikiom-242 gant kraoñelloù heliom (rannoùigoù α) en ur c'hiklotron bihan 1,50 m e dreuzkiz :

241 Am + 4 He —→ 243 Bk + 2 1 n
95 2 97 0

Pevar neutron a voe ouzhpennet d'an amerikiom-241 a-benn kenderc'hañ Bk-243, ha daou neutron diere.
Peogwir ne bad Bk-243 nemet 4,5 eurvezh e voe ret gortoz nav bloavezh (1958) kent ma voe kenderc'het un nebeud mikrogrammoù berkeliom hewel gant an daoulagad.
E 1962 e voe fardet an c'henaozad kentañ, dioksidenn berkeliom BkO2[2].

Evel ma oa bet an aktinid 95Am anvet e-keñver e amezeg 63Eu e rann al lantanidoù (anvioù kevandirioù), ha [[kuriom|Cm e-keñver al lantanid 64Gd (anvioù skiantourien), e voe an elfenn 97 anvet e-keñver al lantanid 65Tb (anvioù lec'hioù) : kêr Ytterby e Sveden evit an terbiom, kêr Verkeley evit ar berkelium[3].

Perzhioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ur metal blot liv an arc'hant eo ar berkeliom. Etre re amezeien 96Cm ha 98Cf eo perzhioù ar berkeliom ; tost da re 65Tb ez int ivez.

Douester
(g/cm3
Teuzverk
(°C)
Bervverk
(°C)
Tredanharzhusted
(µΩ•m, e 20 °C)
96Cm 13,300 1 345 3 110 1,25
Berkeliom 14,790 986 ? ?
98Cf 15,100 900 ? ?

Kewarellek eo ar berkeliom e gwrezverkoù etre -203,15 hag 20 °C, da lavaret eo e tro da warell pa vez en ur gwarellvaez diavaez.

Kimiek[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Evel an holl aktinidoù e tileizh ar berkeliom e drenkennoù mesket gant dour, en ur reiñ hidrogen hag en ur gemer e stumm oksidet stabil Bk(III), Bk2O3.
Ne zazgwered ket buan gant an oksigen e 20 °C, marteze en abeg d'ur gwiskad BkO2 a zeufe da wareziñ ar metal diouzh un oksidadur donoc'h. Gant an hidrogen e tazgwered aes, gant an halogenoù ivez, ha c'hoazh gant metaloù teuz[4].

Izotopoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

War-dro 20 izotop ha 6 izomer derc'hanel eus ar berkeliom zo anavezet, eus 235Bk betek 254Bk.

Izotopoù stabilañ ar berkeliom
Izotop % en natur Hanter-vuhez Digevanidigezh

245Bk

kevanaozet

4,94 devezh

ε245Cm
α231Am

246Bk

kevanaozet

1,8 devezh

α → 242Am
ε → 246Cm
247Bk kevanaozet 1 380 bloavezh α → 243Am
248Bk kevanaozet > 9 bloavezh α → 244Am

249Bk

louc'h

330 devezh

α → 245Am
β-249Cf

Kenderc'hadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

U-238 (+1n)→ U-243 -)Np-239 -)→ Pu-239 (+4n)→ Pu-243 -)→ Am-243 (+1n)→ Am-244 -)→ Cm-244 (+5n)→ Cm-249 -)Bk-249


Kaliforniom-249 a zeuio diwar digevanadur β- ar berkeliom-249 goude 330 devezh.

  • E 1971 e voe kenderc'het ar c'hentañ standilhon eus berkeliom metalek dre an dazgwered : BkF3 + 3 LiBk + 3 LiF.

Arver[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Evit ar mare ne ouzer ket arverañ ar berkeliom en diavaez eus an enklaskoù skiantel.
Bk-249 a implijer da genderc'hañ elfennoù pounneroc'h c'hoazh, 98Cf, 103Lw, 104Rf ha 107Bh pergen.
Ne c'haller ket arverañ Bk evel trelosk derc'hanel rak nebeut anezhañ a vez kenderc'het : 192 kg zo ret kaout evit ma krogfe an dazgwered.

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Gouest eo da zazgwerediñ koilz evel un drenkenn pe ur vazenn, diouzh stad e oksidadur.
  2. USGS
  3. THOMPSON Stanley G. & GHIORSO Albert & SEABORG Glann T., The New Element Berkelium (Atomic Number 97), 26/04/1950, University of California (en) Liamm (skin)oberiant 11 MEU 13
  4. HOBART David E. & PETERSON Joseph R., The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements, Springer-Verlag, New York, 2006, ISBN 978-1-4020-3555-5 (en) Springer Liamm oberiant 12 MEU 13


Daveennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


Kimiezh | Elfennoù kimiek

Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anvTaolenn beriodek
Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok