Yan' Dargent

Eus Wikipedia
(Adkaset eus Yan Dargent)
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Jean-Édouard Dargent (Sant-Servez-Landivizio, 15 a viz Here 1824-Pariz, 19 a viz Du 1899), brudet dindan an anv Yan' Dargent, zo ul livour hag ur skeudennaouer breizhat hag en deus livet e vro c'henidik.

Buhez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kinkladur an Naeron
diwar ur dresadenn gant Yan' Dargent
Feilhañserezh HB Henriot, Kemper

Mab e oa da d'ur c'hivijer lorenat, Claude Dargent, a oa dimezet gant Marguerite Perrine Clémentine Robée, merc'h an ostiz ha moarer kozh Pierre Robée, a voe maer Sant-Servez-Landivizio.
Daou vloaz hepken e oa Jean-Édouard pa varvas e vamm ha pan eas e dad da labourat war e vicher e Landerne. Addimeziñ a reas an tad e Kastell-Paol, hag en e dud-kozh e voe fiziet ar bugel. Gant e dad-kozh Pierre Robée e voe kaset da Blouared ma voe skoliataet gant un eontr-kozh a oa mestr-skol eno. Unan eus e genskolidi e voe ar barzh Fañch an Uhel, a chomas e vignon a-hed e vuhez.
Goude ar skol ez eas Jean-Édouard d'ar skolaj e Landerne, kent mont e 1836 da skolaj Kastell-Paol. Goude-se e tistroas da Landerne da vevañ gant e dad en-dro.

Fellout a rae da Bierre Robée ober ur moraer diouzh e vab-bihan, hogen hennezh a gave gwelloc'h an tresañ hag ar jedoniezh.
Da 16 vloaz, e 1840, e voe Jean-Édouard treser er gompagnunezh labourioù foran Deniel e Brest kent mont e melestradur ar Pontoù hag an Hentoù ; diwezhatoc'h e voe gopret gant Kompagnunezh ar C'hornôg (Compagnie de l’Ouest) evit ober savleoù glennadurel a-benn sevel un darn eus al linenn-houarn Brest-Roazhon etre Montroulez ha Brest.

E 1846, hag eñ 22 vloaz, e oa enseller al labourioù evit an hent-houarn e Montereau e-kichen Orléans. Eno e kejas ouzh Jules-Nicolas Schiltz, a oa kelenner war an tresañ e likez Troyes ; gant hennezh e voe broudet da labourat war an arzoù. Un emzeskad e voe Jean-Édouard Dargent adal neuze, ha biskozah n'eo bet ezel eus skol pe skol, ar pezh a lakaas un harz d'e resped hep mar.

E 1849 en devoe ur mab, Ernest, gant e serc'h Aimée Louise Eulalie Crignou ; ne anzavas e vab nemet pa varvas Aimée e 1861.

E 1850, pa voe goulennet digantañ mont da Spagn da labourat war chanter ul linenn-houarn, e kavas gwelloc'h treiñ war-du al livañ, diwar levezon Charles-Paul Furne, mab d'an embanner parizian Charles Furne (1764-1859). Reiñ e zilez a reas, ha mont d'em staliañ e Paris.
Da neuze e tibabas Jean-Édouard Dargent sinañ an anv Yan' Dargent.[1]

Dek bloavezh-pad e livas taolennoù a voe war ziskouez e Saloñs Paris bep bloaz, hep ober berzh avat.
E 1861 e kinnigas peder zaolenn : Les Lavandières de la nuit, Souvenir de collège, Les pilleurs de mer à Guissény ha Pâtres des plaines de Kerlouan.[2] Gounezet brud gantañ a-benn an diwezh, hep gallout bevañ diwarni avat.
Dre skeudenniñ levrioù, un daou c'hant bennak anezho, e kavas Yan' Dargent an tu da c'hounez arc'hant en un doare reoliek. Skeudennoù a-vil-vern evit kazetennoù evel La France illustrée, La vie à la campagne, Magasin pittoresque, Musée des Familles a reas ivez. Lakaat sevel ti a reas e Krec'h-an-Drev nes da Gastell-Paol.

D'an 3 a viz Gouhere 1867, d'an oad a 43 bloaz, e timezas gant Eugénie Antoinette Stéphanie Mathieu, ur sonerez a oa merc'h d'al livour Eugène Mathieu.

Adalek 1868 betek 1878 e voe karget da ginklañ ilizoù Sant-Servez-Landivizio, Landerne, Montroulez, Gwitalmeze ha chapelioù iliz-veur Kemper, a roas labour dezhañ seizh bloavezh-pad.

E 1877 e voe anvet da varc'heg al Lejion a enor. E 1885, pa varvas e wreg Eugénie Mathieu, en em stalias da vat e Krec'h-an-Drev.
E 1898, pa voe krouet Kevredigezh Vroadel Breizh e Montroulez, ez asantas bezañ e penn rann an Arzoù-kaer.
Pa voe skoet gant ar baourentez, e dibenn e vuhez, e voe degemeret gant e vab. E Paris e varvas d'an 19 a viz Du 1899, hag e Sant-Servez-Landivizio e voe beziet.

Hêrezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kent e varv en devoa Yan' Dargent goulennet bezañ beziet e Sant-Servez-Landivizio ; goulennet en devoa ivez ma vije e glopenn lakaet e karnel ar barrez, a oa bet kinklet gantañ, e-kichen relegoù e vamm ha re e dud-kozh. D'an 8 a viz Here 1907 e voe graet, gant aotre an Iliz. Prosez a voe graet d'an abad ha da vab Yan' Dargent gant kerentiad e gwreg en abeg ma vije bet forzhet ar bez ; gounezet e voe ar prosez gant Ernest Dargent, a varvas pevar devezh diwezhatoc'h. Er garnel emañ klopenn al livour c'hoazh.

Ur mirdi zo gouestlet dezhañ e Sant-Servez-Landivizio.
Meur a straed Yan' Dargent zo e Breizh.
Holl oberennoù Yan' Dargent en iliz-veur Kemper a voe nevesaet e deroù ar bloavezhioù 2000.[3].

Oberennoù meur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Livadurioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ar C'hannerezed-noz, 1861
Mirdi an Arzoù-kaer, Kemper, Breizh
Al lontegezh, circa 1870
(Engravadadur hervez an daolenn orin)
  • Ancien calvaire de Killinen, près Quimper
"Kalvar kozh Kilinenn, e-kichen Kemper" [4] [5]
(eoul war lien, 99 x 60 cm - 1893)
  • Brizeux et Marie
"Brizeug ha Mari"
  • Dahut enlevée par une lame
"Ahes sammet gant un doenn-vor"
(eoul war lien, 202 x 160 cm, dastumad prevez)
  • Légende du Folgoët
"Mojenn ar Folgoad"
  • La Falaise de Pen-Hir, Camaret
"Tevenn Penn-Hir, Kameled" [6]
(glaouenn, 96 x 57 cm)
  • Le menhir
"Ar peulvan"
  • Le soir aux grèves de Roscoff
"Da serr-noz war aodoù Rosko" [6]
(eoul war lien, 49 x 80,5 cm — circa 1865-1870)
  • Le Travail
"Al labour" [5]
(eoul war lien, 126 x 251 cm - 1875)
  • Les lavandières de la nuit
"Kannerezed an noz" [5]
(eoul war lien, 75 x 150 cm - 1861)
  • L'intempérance
"Al lontegezh" [5]
(eoul war lien, 123 x 245 cm - circa 1870)
  • Mort du dernier barde breton
"Marv ar barzh breizhat diwezhañ"
  • Saint-Houardon
"Sant Houarzhon" [7]
(huile sur toile 253 x 487 cm - 1859)
  • Paysage à Goulven en Plounéventer
"Gweledva e Goulven e Gwineventer" [8]
(eoul war lien, 88 x 120 cm - 1899)
  • Sauvetage à Guisseny
"Saveteadenn e Gwiseni"
  • Portrait de Prosper Proux
"Poltred Prosper Proux" [5]
(eoul war goad, 20 x 16 cm)
  • Un soir sur la lande
"Da serr-noz war al lann"
  • Vue de la Roche-Maurice
"Ur gwel war Ar Roc'h-Morvan"

Levrioù skeudennaouet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Contes, ar vreudeur Grimm, Éditions Garnier, 1921
  • Nouveaux contes, Hans Christian Andersen, Éditions Garnier, 1875
  • Le Nouveau Robinson suisse, Éditions Hetzel, 1866
  • Histoire fantastique du célèbre Pierrot, Alfred Assolant, Éditions Furne & Boivin

Liammoù diavez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


Commons
Muioc'h a restroù diwar-benn

a vo kavet e Wikimedia Commons.

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Diwar penndroc'h eil n an anv Yann e teu ar skrab e Yan' ; goude marv al livour e vo gwelet e anv skrivet *Yan Dargent pe *Yan D'Argent dre fazi ; ur straed *Yan Dargent zo e Kemper.
  2. "Ar c'hannerezed-noz", "Eñvorenn eus ar skolaj", "Preizherien-vor Gwiseni" ha "Bugulien kompezennoù Kerlouan".
  3. D'an 12 a viz Kerzu 2008 e voe echuet al labourioù
  4. E Landrevarzeg emañ kalvar Kilinenn.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 ha5,4 Mirdi an Arzoù-kaer, Kemper.
  6. 6,0 ha6,1 Mirdi an Arzoù-kaer, Brest.
  7. Iliz Sant-Houarzhon, Landerne.
  8. Mirdi ar Jakobined, Montroulez.