Candide

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Golo Candide, e 1759. Skrivet eo war ar golo eo troet diwar an alamaneg.
Kouevrengravadur eus 1755 ma weler tangwall e Lisboa ha tsunami er porzh.
« Diaouled Pangloss a oa skilfek ha lostek ha reut e oa ar flammoù » (pennad VI)[1].

Candide ou l'Optimisme zo ur gontadenn filozofikel c'hallek, savet gant Voltaire hag embannet e Suis, e kêr Genève, e miz Genver 1759. Ugent gwech e voe embannet e-pad buhez an oberour, gant se eo unan eus an oberennoù a reas ar brasañ berzh el lennegezh c'hallek.

« Candide » eo an haroz, un anv deuet eus ar ger latin candidus, hag a dalv, war un dro, kement ha "gwenn", hag ivez "a feiz vat", "didro". An anv dibabet-se a ziskouezfe kredoni an haroz. Souezhiñ a ra, a-hed e droioù, rak kement tra amreizh a wel.

Meneg zo er gontadenn eus kren-douar Lisboa e 1755, ha displegañ a ra Voltaire e sell ouzh an Droug er bed. Gwelet eo ar gontadenn evel un dagadenn nerzhus ouzh ar wellwelouriezh, kelennet gant an Alaman Gottfried Leibniz en e oberenn c'hallek La Monadologie, e 1714.


Kenarroud politikel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Pa voe embannet an oberenn edo Voltaire o chom en domani Délices e Genève, ur gwir palez filozofour gant liorzhoù Epikur[2]. Daou zarvoud o deus glac'haret anezhañ kentaou : krenadenn-douar Lisboa d'an 1 a viz Du 1755 ha deroù ar Brezel Seizh Vloaz (1756) ...

Ar gontadenn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Hervez a lenner war golo an embannadur kentañ e 1759, e vefe troet ar gontadenn diwar skrid alamanek an docteur Ralph. E gwirionez n'eo nemet unan eus lesanvioù Voltaire evit en em ziwall diouzh an aotrouniezh hag e bolis.
Tregont pennad zo e Candide ou l'Optimisme.

Talbenn al levr

Candide ha Cacambo e Surinam

Goude ur verenn vat ec'h ejod er sal-levrioù. (pennad XXV).

Pennadoù I–X[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Candide zo ur paotr yaoank hag a zo o chom e kastell ar baron Thunder-ten-tronckh en Westphalia[3].Pangloss ar prederour eo e vestr-skol, kelenn a ra ar « métaphysico-théologo-cosmolonigologie »[4], hag embann a ra, da-heul Leibniz, e vevomp er gwellañ bed zo bet biskoazh. Candide avat zo skarzhet eus ar bed -se goude reiñ ur pok d'an dimezell Cunégonde, merc'h ar Baron. Ha Candide neuze dre ar bed, war hent ur veaj hir ha kentelius.

Pennadoù XI–XX[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

E Buenos Aires,


Pennadoù XXI–XXX[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Film[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liamm diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Les flammes droites sur l'habit annonçaient la mort.
  2. Voltaire, Correspondance.
  3. Vestphalie a lenner ivez
  4. Skrivet ivez métaphysico-théologo-cosmolo-nigologie .