Priam

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Neoptolemos o lazhañ Astianaks dirak Priam, oberenn eus deroù an XXvet kantved

Priam, pe Priamos (henc’hresianeg Πρίαμος, Priamos) a oa mab yaouankañ Laomedon, ha roue Troia da vare Brezel Troia, evel a zokontet en Ilias ar barzh Homeros. Dimezet e oa da Hekabe. Ur bern bugale en doe, en o zouez Hektor ha Paris.


Euredoù ha bugale[kemmañ]

Un toullad gwragez en doa bet Priam.
An hini gentañ a oa Arisbe, a roas dezhañ ur mab, Aisakos, hag a varvas en un doare skrijus kent deroù Brezel Troia.
Eurediñ a reas goude gant Hekabe (pe Hekuba), merc’h ar roue Frigian Dimas. Gant e wragez hag e serc’hed niverus en doe Priam hanter-kant mab ha meur a verc’h (12 en holl). Hektor a oa mab henañ Priam hag Hekuba, ha pennhêr tron Troia. Paris, ur mab all, a lakaas brezel Troia da ziwan. E-touez bugale Priam ha Hekuba e kaver Helenos ha Kasandra; Deifobos; Troilos; Polites; Kreousa, gwreg Aeneias; Laodike, gwreg Helikaon; Poliksene, a oa diskaret war bez Akilleus; ha Polidoros, e vab yaouankañ.

Buhez[kemmañ]

Priam dirak teltenn Akilleus gant Hermes. Kiliks attikat e dresadennoù ruz gant livour Briseis, war-dro 480 kent J.-K. British Museum, Londrez

"Podarkes" e oa e anv da gentañ, da lavarout eo « treid skañv » hervez an Henc’hresianed. Arboellet e voe gant Herakles pa gemeras kêr Troia abalamour ma roas dezhañ ur ouel alaouret brodet gant e c’hoar, Hesione. Goude se, Podarkes a gemeras un anv nevez : Priam. Diazezet e oa etimologiezh hengounel an anv-se war ar ger priatos a dalvez "adprenañ". Adprenet e vje bet ar roue en e yaouankis eta. Moarvat e teu an anv eus al lidian e gwirionez.

Priam lazhet gant Neoptolemos, mab Akilleus, añforenn attikat he zresadennoù du, war-dro.  520 pe 510 kent J.-K., mirdi al Louvre


Pa voe lazhet Hektor gant Akilleus, Akilleüs n'en doe doujañs ebet ouzh ar c'helan en doa kaset gantañ ha nac’hañ a reas e resteurel. Zeus a gasas an doue Hermes evit ambroug ar roue Priam, tad Hektor, e-barzh kamp an Akeaned. Aspediñ a reas Priam Akilleüs da gemer truez ouzh un tad, kollet gantañ e vab. Degas a reas da soñj da Akilleüs e dad Peleüs. Fromet bras e voe Akilleüs hag e asantas en diwezh da reiñ korf Hektor en-dro. Asantiñ a reas an daou du d’un dreverz, hag Hektor, kaset gant e dad a voe beziet evel un haroz. Prometiñ a reas Akilleus ne glaskfe akean ebet en em gannañ e-pad 11 devezh. D’an daouzekved e krogas ar brezel en-dro.

E-kerz preizhadeg Troia e voe muntret Priam gant mab Akilleüs, Neoptolemos (Anavezet ivez en Aeneid evel Pyrrhus).

Priam el lennegezh[kemmañ]

Muntr Priam zo bet brudet gant en Aeneid, skrivet gant Virgilius, hag e Hamlet, skrivet gant Shakespeare. En danevelloù-se e fard Neoptolemos e palez Priam hag e tigor e hent betek kambr ar roue. Goude bezañ lazhet Polites, unan eus mibien niverus Priam, Neoptolemus a goustilh Priam en e gostez gant e gleze hag e sank al lavnenn betek an dornell. E Hamlet e skriv Shakespeare e chom Pyrrhus (Neoptolemos) a-sav kent drouklazhañ Priam (o lazhañ anezhañ difrom hag a-ratozh-kaer). Disheñvel-mik eo e emzalc’h diouzh hini Hamlet na zeu ket a-benn d’ober ar pezh a venn.


En Edda e komz plaen e tisklêr Snorri Sturluson e oa Priam hendad ur ouenn a zivroas da Skandinavia e lec’h ma tiwanas an Aesired diwarne.


Er sinema[kemmañ]

  • Peter O'Toole zo Priam e Troy, deuet er-maez e 2004. Er film ez eo ur roue hag un tad mat muntret gant Agamemnon e liorzhoù Troia e-pad preizhadeg ar gêr e diwezh ar film.
  • E Dark Mirror, un abadenn eus Star Trek a c’hoarvez en Hollved melezour, Priam en deus un tonkad krisoc’h c’hoazh – pa zeu da c’houlenn korf e vab Hektor evit kas al lidoù kañv da benn ez eo lazhet gant Akilleus difrom hag a-ratozh-kaer.