Dilestradeg Normandi

Eus Wikipedia
Mont d’ar merdeerezh Mont d’ar c’hlask
P WWII.png
Dilestradeg Normandi
Tamm eus Oberiadur Overlord
Talbenn ar C'hornôg
Map of the D-Day landings.svg
Tres dilestradeg Normandi
Deiziad 6 a viz Even 1944
Lec'h Bro-C'hall
Normandi
Disoc'h Trec'h ar Gevredidi[1]
Emgannerien
Flag of German Reich (1935–1945).svg Trede Reich Flag of the United States.svg Stadoù-Unanet Amerika[2]

Drapeau du Royaume de Grande-Bretagne.svg Rouantelezh-Unanet[3]
Flag of Canada (Pantone).svg Kanada[4]
Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Bro-C'hall[5]
Flag of Australia (converted).svg Aostralia[6]
Flag of the Czech Republic.svg Tchekoslovakia[7]
Flag of Poland.svg Polonia[8]
Flag of Belgium.svg Belgia[9]
Flag of the Netherlands.svg Izelvroioù[10]
Flag of Norway.svg Norvegia[11]
Flag of New Zealand.svg Zeland-Nevez[12]
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg Bro-C'hres[13]

Pennoù-brezel
Flag of German Reich (1935–1945).svg Gerd von Rundstedt

Flag of German Reich (1935–1945).svg Erwin Rommel
Flag of German Reich (1935–1945).svg Hugo Sperrle
Flag of German Reich (1935–1945).svg Karl Dönitz
Flag of German Reich (1935–1945).svg Leo Geyr
von Schweppenburg

Flag of German Reich (1935–1945).svg Friedrich Dollmann
Flag of German Reich (1935–1945).svg Hans von Salmuth
Flag of German Reich (1935–1945).svg Wilhelm Falley  

Drapeau du Royaume de Grande-Bretagne.svg Bernard Montgomery

Drapeau du Royaume de Grande-Bretagne.svg Miles Dempsey
Drapeau du Royaume de Grande-Bretagne.svg Trafford Leigh-Mallory
Drapeau du Royaume de Grande-Bretagne.svg Bertram Ramsay
Drapeau du Royaume de Grande-Bretagne.svg Arthur Tedder
Flag of the United States.svg Dwight D. Eisenhower
Flag of the United States.svg Omar Bradley

Niver a emgannerien
Flag of German Reich (1935–1945).svg Vvet Arme panzer

er su da gCaen

Flag of German Reich (1935–1945).svg7vet Arme
Omaha :

Utah Beach :

Gold, Juno, and Sword

Flag of the United States.svg Kentañ arme

Omaha Beach:
Vvet Korf

Utah Beach:
VIIvet Korf

Gold Beach
XXXvet Korf

Juno Beach

Sword Beach
I Korf

Kolloù
4000–9000 den kollet[14] 10 000+ den kollet ;
4414 den lazhet[15]

185 tank Sherman M4


Bundesarchiv Bild 101I-274-0498-15, Russland, Soldat mit MG 34 Recolored.jpg
Ur soudard alaman gant un MG34

Dilestradeg Normandi a vez graet eus an oberiadurioù dilestrañ hag eus an oberadurioù aerdouget kaset da benn gant armeoù ar Gevredidi d'ar 6 a viz Even 1944 e-pad aloubadeg Normandi en Oberiadur Overlord e-doug an Eil Brezel-bed. An "Oberiadenn Neptune" eo an anv-kod a oa bet roet d’an dilestradeg. Graet e vez an D-Day (Deiz D) eus an deiz-se alies. An dilestradeg vrasañ eo en istor Mab-Den, an oberiadur brezel 'se a voe penn kentañ dieubidigezh an tiriadoù kornôgat e dalc'h an Trede Reich abaoe 1940.

156 000 soudard eus ar Gevredidi a dagas an Normandi. A-dal dezhe e oa 50 350 soudard Alaman. Chomet e oa bet kuzh lec’hioù dilestrañ ar flodad ha tachennoù douarañ an harzlammerien evit tapout berr an nerzhioù difenn Alaman betek devezh an dilestrañ. Ouzhpenn bezañ nebeutoc’h, an digempouez e-keñver an armoù etre an Alamanted hag ar Gevredidi a lakaas ar re gentañ da goll. 10000 soudard eus ar Gevredidi a varvas hag etre 4000 ha 9000 diouzh kostez an Trede Reich. Ar Rezistañs a en em gemeras ouzh an Alamanted (o tistrujañ peulioù pellgomz, linennoù-tren…) evit sikour ar Gevredidi. Ne zeuas ket ar Gevredidi a-benn da dizhout o falioù en un doare aes met a-benn fin an devezh e oant trec’h dija. Un trec’h diaes met bras e voe evit ar Gevredidi. Adalek an deiz-se e oa taget nerzhioù an Trede Reich dre ar C’hornôg koulz dre ar Reter (URSS).

Istor an oberiadur brezel[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Abeg[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Etre ar 27 a viz Mae hag ar 4 a viz Even 1940, e-tro 338 000 soudard eus ar British Expeditionary Force (BEF) hag eus an arme c'hall a oa stanket en arvorioù Bro-C'hall a dec'has eus Dukark. Goude ma oa tarzhet ar brezel etre an Trede Reich hag an URSS, e miz Even 1941, penn ar Soviediz, Joseph Stalin, a c'houlennas diouzhtu ma vefe digoret un eil talbenn e kornôg Europa. E fin miz Mae 1942 an URSS ha Stadoù Unanet Amerika a embannas ur gemennadenn: "... full understanding was reached with regard to the urgent tasks of creating a second front in Europe in 1942." En desped d'ar gemennadenn Kentañ maodiern ar Rouantelezh Unanet, Winston Churchill, a gendrec'has prezidant ar Stadoù-Unanet, Franklin D. Roosevelt, da zaleañ an aloubadeg prometet, rak memes gant harp an Amerikaned, ar Gevredidi ne oant ket prest evit un hevelep oberiadur.

E-pelec'h?[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Divizet e oa dilestrañ adalek ar bloavezh 1943. Er mizioù a-raok an aloubadeg, ar Gevredidi a savas un oberiadur touellañ, dezhañ da bal lakaat an Alamanted da grediñ e vefe aozet an dilestradeg e-kostez an Nord-Pas-de-Calais.Oberiadur Bodyguard e oa e anv. Tankoù ha kirri-nij faos a voe savet ha lakaet e lec'hioù a lakafe an Alamanted da vezañ touellet gant palioù ha nerzhioù gwir an dilestradeg.

Diouzh kostez an Alamanted e ouied e oa un dilestradeg da zont met ne ouied ket na peur, na peseurt nerzhioù a vefe na dreist-holl e pelec'h e vefe. Adolf Hitler a lakaas e penn an difenn ar Feldmarschall Erwin Rommel gant an urzh da sevel difennoù kreñv. Sabatuet e voe Rommel pa voe graet gantañ tro an traezhennoù. Reiñ a reas urzhioù sklaer evit adsevel a-grenn an difennoù gwelet gantañ evel dister pe null. Savet e vo neuze ar pezh a vezo anvet Moger ar Meurvor Atlantel.

An traezhennoù dilestrañ[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

C'hoarvezout a reas an dilestradeg war aodoù Normandi etre reter ar C'hotentin betek Saint-Aubin-sur-Mer. Rannet e voe an aod e lec'hioù dilestrañ roet pep a anv kod dezho:

Kartenn dilestradeg ar Re Unanet.

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. Ford & Zaloga 2009, p. 342.
  2. Ford & Zaloga 2009, p. 25.
  3. Ford & Zaloga 2009, p. 25.
  4. Ford & Zaloga 2009, p. 25.
  5. Beevor 2009, p. 82.
  6. Beevor 2009, p. 76.
  7. Beevor 2009, p. 492.
  8. Beevor 2009, p. 82.
  9. Beevor 2009, p. 99.
  10. Beevor 2009, p. 99.
  11. Beevor 2009, p. 82.
  12. Ford & Zaloga 2009, p. 25.
  13. Garner, 2019.
  14. Ford & Zaloga 2009, p. 335.
  15. Istimadenn orin an niver a dud kollet diouzh tu ar Gevredidi a oa 10 000, en o zouez 2500 den lazhet. Enklaskoù renet gant an National D-Day Memorial o deus kavet 4414 den lazhet, en o zouez 2499 Amerikan ha 1915 eus broadoù all. Whitmarsh 2009, p. 87.