Gwerz Kêr Is

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Gwerz Kêr Is zo ur werz vrezhonek, savet gant Olier Souetr, eus Plourin, war-dro kreiz an XIXvet kantved.

Ar werz[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Petra 'zo nevez e Kęr Is
Ma'z eo ken drant ar yaouankiz,
Ma klevan-me ar binioů,
Ar vombard hag an telennoù?
E Kêr Is n'eus netra nevez,
Met an ebatoù 'vez bemdez,
E Kêr Is n'eus nemet traoù kozh,
Hag an ebatoù 'vez beb noz.
Bodennoù drez zo diwanet,
E dor an ilizoù serret,
Ha war ar baourien o ouelañ,
E hiser ar chas d'o drailhañ.
Ahes, merc'h ar Roue Gralon,
Tan an ifern en he c'halon,
Er penn kentañ deus an diroll,
A gas ar gêr d'he heul da goll.
Sant Gwenole gant kalonad,
Zo bet meur a wech 'kaout he zad,
Ha gant truez an den doue,
A 'n deus lavaret d'ar Roue :
"Gralon, Gralon, lakaet evez,
D'an disurjoù a ren Ahez,
Rak tremenet 'vo an amzer,
Pa skuilho doue e gonner".
Hag ar Roue fur spouronet,
D'e verc'h en deus bet kelennet ;
Met diskaret gant ar gozhni,
N'eus mui an nerzh da stourm outi.
Ha skuizh gant rebechoù he zad,
Evit mont deus e zaoulagad
En deus graet gant drouksperejoù,
Ur pales kaer tost d'ar sklujoù.
Eno, gant heh amouroujen,
Ema fenoz an abadenn,
Eno, en aour hag en perlez,
Evel an heol a bar Ahez.

Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Meur a werz zo bet awenet gant ar vojenn, meur a zanevell ivez.

  • E 1846, e Barzaz Breiz, e oa bet embannet ur werz anvet Livaden Geris, hag adembannet en embannadurioù 1867 ha 1883.
  • E 1850 e vefe bet embannet skrid Olier Souetr war follennoù-nij, a-raok bezañ dastumet en ul levr e 1862.
  • E 1862, e Bleuniou Breiz , ur werz anvet Ar Roue Gralon ha kear Is.
  • E 1889, ur werz e Chansons et danses des Bretons, .
  • E 1935, un danevell anvet Santez Dahud, gant Roparz Hemon
  • Er gelaouenn SAV, niverenn 19 (nevez-amzer 1941), Y. an Diberder ha Y. ar Go (e sin d'ar mare) a embann un adstumm dindan an titl : Gwerz ar Roue Gralon ha Kêr-Iz. 62 goublad ennañ ; ha c'hoazh laosket eo bet a-gostez koubladoù sellet e-giz « eur greskadenn ». Kinniget eo er mod-mañ : « O veza na gaver ket stank ken, bremañ, gwerz Kêr-Iz, hag o veza ivez eo bet dislivet eun tamm war Bleuniou Breiz ar bloaz 1889, e lakaomp amañ, da heul, ar werz vrudet, n'eo ket henvel-tre ouz hini Olier Souvestr, hogen heñvel-mil ouz an hini a veze gwerzet gwechall e pardoniou Kerne, e kreiz ar Meneziou Du. »
  • E memes niverenn ar gelaouenn, an daou skrivagner a embann un danevell : Enezenn Iz goueledet er mor. Lusket eo ar skrid gant arroudennoù eus ur « gwerz koz ar Grenn-Amzer » (netra resisoc'h), da skouer :
« Chanchet eou quys da Ys, ha gardys punysset.
N'en deus ty, na castell, na tourell rebellet :
Enhy, bras na bihan, unan nen deus manet…
An mor so dygoret, dyredet do mettou… »
  • Er memes danevell ar skrivagnerien a veneg ivez ur varzhoneg nevesoc'h a vefe digant ul Laurans Richou (deiziad ebet) :
« Gwenole, ma niz mat, assistañs dre ho kras !
Pedit Doue 'vidoun, evit m'en em dennin
Demeus ar mor glas mañ, rak emaoun o veuzin ! »

Sklaer a-walc'h e fell d'an daou skrivagner diskouez pegen kozh ha kreñv e-touez ar Vretoned ar c'hredennoù diwar-benn Kêr Is, feuket ma 'z int bet gant ar Santez Dahud embannet gant Roparz Hemon e 1935.

  • Implijet eo bet an tem meur a wech gant Abeozen :
    • 1940 : 2 varzhoneg, Galv da Briñs ar C'hornog Aour (bet notennet gant Jef ar Penven) ha Maronad Dahud (a gaver en dastumad Kan ar Spered hag ar Galon, Mouladurioù Hor Yezh, 1983) : Dahud e-giz arouez an harzerezh ouzh prezegennachoù kanvaouus ar venec'h kristen.
    • embannet e 1955 e Al Liamm, un danevell hanter komz plaen ha hanter gwerzennoù, Nedeleg Ker Iz : un adlenn politikel broadelour hag etrekeltiegour eus an tem … kinniget evel un huñvre… (adembannet en dastumad Pirc'hirin Kala-Goañv, Al Liamm, 1986).

Kanerien[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kanet eo bet gant meur a ganer hengounel, Yann-Fañch Kemener, Erik Marchand, ha Denez Prigent en o zouez.

Ton[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

War an ton -se e vez kanet meur a werz all, evel Gwerz Fañchig Kemper, savet e 2017 diwar-benn ar bugel lesanvet Fañch Tildenn.

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]