An Hini Gozh

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

An Hini Gozh zo ur ganaouenn vrezhonek hag a oa brudet adalek kreiz an XIXvet kantved. Roudoù anezhi avat a gaver adalek ar XVIIvet kantved e Kerne.


Istor[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Hervez Alfred Bourgeois eo meneget an ton hag ar son gant ar beleg Juluan Maner en un dornskrid, er XVIIvet kantved eta, ma kinnig ar beleg ur c'hantik da ganañ war don « An any gôz », ur ganaouenn hag a oa « Great gant an drouc-speret ha commun é mesk an dud ».
  • Brudet e oa ar son e galleg zoken en hanterenn gentañ an XIXvet kantved abalamour d’un droidigezh a vefe bet graet gant Aogust Brizeug (1803-1858), barzh al lanneier hag an derv.
  • Embannet e voe ar ganaouenn vrezhonek gant ar mouler brestat Lefournier, entre 1850 et 1860, en un doare ennañ 28 koublad eizhsilabennek hag un diskan div werzenn, ma lenner Recueilli par G. Milin. Hervez Ollivier e vefe bet savet ar son gant Milin.
  • E 1866 e voe embannet div wech «Ann hini goz hag ann hini iaouank», istitlet «Pe Breiz ha Bro-C’hall», unan gant un droidigezh c'hallek, e ti Clairet e Kemperle vers 1866. Gant ar skrid gallek «La Vieille et la Jeune ou la Bretagne et la Gaule» e lenner : Cette célèbre chanson allégorique, qu’on imprime ici pour la première fois en entier, respire des sentiments de rivalité nationale qui, grâce à Dieu, n’existent plus.
  • Meneget eo adarre gant Prosper Proux en e zastumad Bombard Kerne e 1866, pa skriv eo savet kanaouenn gentañ e levr (EUNN TAMMIK KOZEADEN E TRE-Z-OMP ) war don "an hini goz"[1].
  • Dastumet e vije bet ar c’homzoù en 1876 gant Marianna Abgrall, eus Lambaol-Gwimilio, ha kavet e paperioù Y.V. Abgrall, chaloni e Kemper, marvet en 1926. Embannet eo bet e-barzh Soniou Feiz ha Breiz, er bloavezhioù 1930.
  • E 1908 e lenner e Dihunamb : Più nen des chet klewet konz a sonnen en Hani Goh ? Dibaud a dra sur. Ha kinnig un doare gwenedek a c'hallfe dont eus an hini a oa bet moulet e Kemperle.
  • Diwar ar ganaouenn-se e veze graet nigouss eus Bretoned an amzer-se, evel er ganaouenn c'hallek La route de Pennzac gant ar ganerien Les Charlots, e 1968, unan eus pennoberennoù ar mousfent gall.

Ar ganaouenn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

An hini gozh eo va dous,
An hini gozh eo sur ![2]

Ha koulskoude, war a welan
An hini yaouank ar vravañ

An hini yaouank a zo koant
An hini gozh he deus arc'hant

Me ned an morse d'ar marc'had
Na ro din-me gwerzh boutailhad

An hini gozh am c'hondu mat
An hini gozh a zo d'am grad

Ha koulskoude e-barzh e kêr
An hini yaouank a gerer

An hini yaouank zo ken sonn,
An hini gozh un tammig kromm

An hini yaouank zo lijer,
An hini gozh a zo pounner !

An hini gozh he deus blev gwenn,
An hini yaouank blev melen

An hini gozh liv radenn sec'h,
An hini yaouank liv an erc'h

Liv an erc'h eo hag hi ken yen
Ma ne sell ket ouzhin hepken

Ha koulskoude, n'ouzon perak,
Va c'halon 'ra tik-tak, tik-tak !

Tik-tak a ra va c'halon baour
Pa 'z an da skeiñ war doull an nor

Tec'h alese, tec'h kuit, tec'h pell ;
An hini gozh a zo kant gwell

An hini gozh a zo kant gwell
Ne ra ket tailhoù dimezell

Diaket an dimezelled,
Diaket e teir rann ar bed

Dimezelled ne reont bepred
Nemet goap eus ar Vretoned

Pa daolan dorn war benn he glin
An hini gozh a c'hoarzh ouzhin

An hini gozh zo Bretonez
An hini yaouank zo Gallez

Fae eo ganin gant ar Gall brein
Gant kroc'hen an diaoul war e gein

Fae eo ganin gant ar C'hallez
Ganti karnoù en he botez

Goude tri deiz e skuiz pep den
Gant glav, avel ha merc'h estren

Ma komzit a vriedelezh
Komzit din eus ur Vretonez

Ne rafen van pa ve lâret
Eo ar Vretonez gwrac'hellet

'Vitañ da vezañ gwrac'hellet
Un aval blaz fall n'en deus ket

Bezet droug gant neb a garo
Troc'het an eost, dornet e vo

Bezet droug gant neb a garo
Va dous ha me ni eureujo

Ni gousko en ur gwele kloz
War ar pell fresk, bep noz, bep noz

Ha pa ve ker kozh hag ar bed
Ganin e vezo gwalennet.

Kozh ha yaouank[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ur ganaouenn skañv ha fentus eo. Daou zoare zo bet da gompren ar ganaouenn:

  • ur son diwar-benn div vaouez, unan gozh hag unan yaouank, ha fent diwar an div,
  • Breizh e vefe an hini gozh (Bro gozh ma zadoù?), kozh ha paour, ha Pariz pe Bro-C'hall e vefe an hini yaouank, pinvidik. Met n'hall ar Breizhad fur dibab nemet an hini gozh, anat a-walc'h. Meneget eo ar vartezeadenn-se gant ar c'horonal Alfred Bourgeois er Bulletin de la société académique de Brest e C'hwevrer 1896 : hervezañ e oa bet kinniget gant Olivier Pradère[3], un ezel all eus ar gevredigezh[4]. Un tamm brud a voe roet goude d'ar vojenn-se en emsav.

Kanerien[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Kanet hag enrollet e voe gant Les Cadettes e 1961 : [5].

Hiriv ne seblant ket plijout pa ne vez ket kanet ken.

Liammoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. https://br.wikisource.org/wiki/Eunn_Tammik_Kozeaden
  2. Tud zo a blij dezho kanañ Gast kozh! e-lec'h eo sur!.
  3. Olivier Pradère, La Bretagne poétique, Paris, Librairie Générale, 1872, 466 p.
  4. https://to.kan.bzh/docs/Malrieu-Catalogue/Malrieu-00801-00900/Malrieu-00847/M-00847+I-10197.pdf
  5. Da selaou en eil hanterenn an enrolladenn: https://www.youtube.com/watch?v=DN5bbO9nUaU