Kantved ar Sklêrijenn

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Golo an Encyclopédie (1751)

Kantved ar Sklêrijenn, pe Kantved ar Sklêrijennadur, pe Mare ar Sklêrijenn pe Oadvezh ar Sklêrijenn, a reer eus an XVIIIvet kantved e kornôg Europa, abalamour d'al luskad speredel en em ledaas eno da neuze. E Bro-C'hall hag e Breizh-Veur e voe diazezet al luskad-se da gentañ gant prederourien evel Descartes pe Denis Diderot. Gant Diderot ha d'Alembert e voe ledet spered ar Sklêrijenn dre an Encyclopédie, un oberenn holloueziadurel savet gant prederourien digor o spered.

E-touez ar mennozhioù pennañ kaset war-raok gant prederourien ar Sklêrijenn e oa ar gredenn er poell, e poellegezh an dud. Evito e oa gouest an holl dud da soñjal ha ne oa ket ret d'an dud krediñ e mennozhioù zo abalamour ma oant brudet gant an Iliz katolik pe ar roue. Fellout a rae dezho sklêrijennañ ar speredoù eta, dre studiañ aozadur ar gevredigezh hep kaout raksoñjoù. E-touez ar mennozhioù all displeget gant prederourien ar Sklêrijenn e oa ar soñj e oa ret doujañ ouzh mennozhioù ar re all hag ar gredenn e vez renet gwelloc'h ar stad pa vez an holl dud o kenlabourat evit he sevel, n'eus forzh petra e vije o dere. Neuze e veze lavaret ganto e tlefed lemel o dreistwirioù digant an noblañs. Dañjerus e oa an holl soñjoù-se evit an dud er galloud eta. Setu perak e tremenas lod eus ar brederourien-se pennadoù amzer en toull-bac'h, pe en harlu.

Gant ar mennozhioù-se e voe awenet an dud a gasas war-raok an Dispac'h gall e 1789 hag ar re a embannas Disklêriadur dishualded Stadoù Unanet Amerika e 1776. E broioù all ivez en em ledas levezon ar Sklêrijenn ha renerien stadoù zo a zegasas kemmoù brazik d'o gouarnamant daoust ma virjont ar galloud evito o-unan. E-touez ar renerien stadoù a c'haller lavaret diwar o fenn e voent sklêrijennet e c'haller menegiñ Katelin Veur e Rusia, Frederig Veur e Prusia ha Gustav III e Sveden.

Mare ar Sklêrijenn a zeuas war e lerc'h kealioù a bouez evel ar frankiz, an demokratelezh, gwirioù mab-den.


Prederourien ar Sklêrijenn[kemmañ]

hag ivez