Fyodor Dostoyevskiy

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Fyodor Dostoyevskiy

Fyodor Mic'haylovitch Dostoyevskiy (ruseg Фёдор Миха́йлович Достое́вский, treuzskrivet ivez Fedor Dostoievski) a oa ur skrivagner rusian ganet e Moskov d'an 30 a viz Here (hervez an deiziadur juluan/11 a viz Du) 1821 ha marvet e Sant-Petersbourg d'an 28 a viz Genver (pe 9 a viz C'hwevrer) 1881. Sellet e vez outañ e vez evel unan eus ar romantourien vrasañ eus e amzer. Levezonet en deus kalz skrivagnerien ha prederourien.

Map ur surjian eus an arme e oa. Goude ur vugaleaj diaes ez eas war ar studi en Akademiezh ijinourezh milourel Sant-Petersbourg hag e echuas isletanant. Klañv e oa gant droug Sant-Yann abaoe e 26 vloaz. Adalek 1842 e labouras evit ministrerezh an difenn evel tresour. E 1844 e roas e zilez da'n em ouestlañ d'e romant kentañ, An dud paour, hag e embannas romant Balzac Eugénie Grandet. E 1849 e voe arestet ha kondaonet d'ar marv abalamour ma oa ezel eus ur strollad frankizour - ar C'helc'h Petrashevsky . D'ar mare diwezhañ e voe digastizet gant an Tsar hag harluet da Omsk en ur prizon eus Siberia, e-doug pevar bloavezh. Echui a reas e gastiz e 1854 hag anvet e oa ofiser en ur rejimant eus Siberia. Dimeziñ a ra eno gant Maria Dmitrievna Issaïeva e 1857. E 1859 hepken e oa roet e ditloù noblañs dezhañ en-dro hag e oa aotreet da embann. E 1860 e roas e zilez eus an arme hag e tistroas da Sant-Petersbourg. E-pad meur a vloavezh e veajas en Europa. En em ouestlañ a rae a-zevri da sevel levrioù. Klask a rae gounit arc'hant o c'hoari met goloet e oa buan a zleoù. Un temz-spered teñval en doa. E-pad e veajoù e teuas da vezañ ur "frankizour" entanet evit e vro ha dreist holl ur brogarour. Dont a reas da vezañ brudet pa zistroas da Rusia e 1871 goude embannadur e oberenn torfedoù ha kastizoù e 1866 hag hini An Diot e 1868 a zigor e brantad meürded ma skrivo e oberennoù gwellañ : Ar pried peubadus (1870), An drouksperedoù (1871) hag Ar breudeur Karamazov (1880). En dienez e varvas met goude e varv e oa graet dezhañ un interamant broadel.

E oberennoù[kemmañ]

Fiodor Dostoievski, poltredet gant Vassilij Grigorovič Perov e 1872

N'eus bet embannet nemet ur gontadenn diwar bluenn Dostoievski e brezhoneg : Hunvre un den lu, troet diwar ar rusianeg gant André Markowicz ha Yann-Varc'h Thorel, An Treizher, 2006 (anv orin : Son smeshnogo cheloveka, e rusianeg Сон смешного человека).

Romantoù[kemmañ]

  • (1846) Bednye lyudi (Бедные люди); Tud Paour
  • (1846) Dvojnik (Двойник. Петербургская поэма); An Doubl: Ur varzhoneg eus Petersbourg
  • (1849) Netochka Nezvanova (Неточка Незванова); Netochka Nezvanova (diechu)
  • (1859) Dyadyushkin son (Дядюшкин сон); Hunvre an eontr
  • (1859) Selo Stepanchikovo i ego obitateli (Село Степанчиково и его обитатели); Kêriadenn Stepanchikovo
  • (1861) Unizhennye i oskorblennye (Униженные и оскорбленные); English translation: The Insulted and Humiliated
  • (1862) Zapiski iz mertvogo doma (Записки из мертвого дома); Ti ar Re Varv
  • (1864) Zapiski iz podpolya (Записки из подполья); Notennoù eus Dindan Zouar
  • (1866) Prestuplenie i nakazanie (Преступление и наказание); Torfed ha Kastiz
  • (1867) Igrok (Игрок); English translation: Ar C'hoarier
  • (1869) Idiot (Идиот); English translation: An diod
  • (1870) Vechnyj muzh (Вечный муж); Ar Gwaz Peurbadel
  • (1872) Besy (Бесы); English translation: The Possessed
  • (1875) Podrostok (Подросток); The Raw Youth
  • (1881) Brat'ya Karamazovy (Братья Карамазовы); Ar Vreudeur Karamazov

Kontadennoù[kemmañ]

  • (1846) Gospodin Prokharchin (Господин Прохарчин); An aotrou Prokharchin
  • (1847) Roman v devyati pis'mah (Роман в девяти письмах); Romant e Nav Lizher
  • (1847) Hozyajka (Хозяйка); Ar Berc'hennez
  • (1848) Polzunkov (Ползунков); Polzunkov
  • (1848) Slaboe serdze (Слабое сердце); Ur Galon Wan
  • (1848) Chestnyj vor (Честный вор); Ul Laer Onest
  • (1848) Elka i svad'ba (Елка и свадьба); Ur Wezenn Nedeleg hag un Eured
  • (1848) Chuzhaya zhena i muzh pod krovat'yu (Чужая җена и муҗ под кроватю); English translation: The Jealous Husband
  • (1848) Belye nochi (Белые ночи); Nozvezhioù Gwenn
  • (1849) Malen'kij geroj (Маленький герой); Un Haroz Bihan
  • (1862) Skvernyj anekdot (Скверный анекдот); Un Istor Divalav
  • (1865) Krokodil (Крокодил); Ar C'hrokodil
  • (1873) Bobok (Бобок); Bobok
  • (1876) Krotkaja (Кроткая); Ur C'hrouadur Jentil
  • (1876) Muzhik Marej (Мужик Марей); Ar C'houer Marey
  • (1876) Mal'chik u Hrista na elke (Мальчик у Христа на елке); Ar Wezenn Nedeleg Neñvel
  • (1877) Son smeshnogo cheloveka (Сон смешного человека); Hunvre un den lu, troet diwar ar rusianeg gant André Markowicz ha Yann-Varc'h Thorel, An Treizher, 2006.

Ar pemp danevell diwezhañ (1873-1877) a zo lakaet el levr Deizlevr ur Skrivagner.

Skridoù all[kemmañ]

  • Winter Notes on Summer Impressions (1863)
  • A Writer's Diary (Дневник писателя) (1873–1881)
  • Lizheroù

Liammoù diavaez[kemmañ]

Lec'hienn a-zivout Fedor Dostoïevski