Odaliskenn

Eus Wikipedia
Mont d’ar merdeerezh Mont d’ar c’hlask
Odaliskenn gant ur sklavourez gant Jean Auguste Dominique Ingres, 1842
Odaliskenn, gant Jules Joseph Lefebvre (1874)
Odaliskenn, gant Ferdinand Roybet.

An odaliskezed (odaliskenn en unander) a oa sklavezed gwerc'h en Impalaeriezh Otoman, a veve en harem ar sultan peurvuiañ, hag a servije e wragez, pe e serc'hed pe e vamm. Homañ, a veze graet ar Valide sultan anezhi, a veze e penn an harem.

Gerdarzh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Dont a ra ar ger eus ar poz gallek odalisque, deuet eus ar ger turkek odalık, a dalv kement ha plac'h a gambr, eus "oda", "kambr". E saozneg e vez skrivet hervez ar stumm gallek peurvuiañ, pe "odalisk", met skrivet eo bet ivez, hervez an distagadur turkek, odahlic hag odaliq.

Ster ledanaet[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Er-maez eus an impalaeriezh otoman e vez roet d'ar ger odaliskenn ar ster a serc'h uhelrenk; kement-se ne glot ket gant an istor nag ar c'hustum turk pa oa ret d'an odaliskezed chom gwerc'h.

En Europa ivez e vez implijet ar ger evel gast pe kourtizanez. Ober fae war an istor n'eo ken.


Statud[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Sklavezed gwerc'h e oa an odaliskezed. Peurliesañ e vezent profet d'ar sultan. A-wechoù ivez, e tiegezhioù Jorjia, e veze aliet ar merc'hed da vont da odaliskezed en un harem. Eno e c'halle o renk uhelaat, e c'hallent mont da serc'hed pe da briedoù. Met mitizhien e oant en harem ar sultan ha netra ken. Ne servijent ket ar sultan, met e wragez pe serc'hed, ha ne vezent ket gwelet gantañ. Tre e traoñ ar skeul e oant en harem, dindan lasoù mamm ar sultan. Met pa veze un odaliskenn koant dreist ar re all, pe ma veze donezonet kaer da ganañ pe da zañsal, e veze desket evit dont da vout serc'h. Ma veze dibabet an odaliskenn da servij ar sultan ez ae betek e wele, ha neuze e save war ur bazenn uheloc'h, hini ar serc'hed. En Impalaeriezh ottoman ne c'halle ar serc'hed gwelout ar sultan nemet ur wech, neuze e veze ret sachañ e evezh gant un donezon bennak, kan, pe dañs pe reizh. Ha ma c'halle ur serc'h reiñ ur mab d'ar sultan e teue da vezañ pried dezhañ kenkent.

Livadurioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ur fantasm eo bet an odaliskezed en Europa an XIXvet kantved, e-touez ar wazed wenn, el lennegezh koulz hag el livouriezh, ha gantañ eo bet awenet al luskad arzel a vez graet reterouriezh anezhañ. Met krog e oa an doug d'ar reter adal an XVIIIvet kantved. Digarez e oa da lakaat erotegezh, a dammoù pe a sailhadoù, en taolennoù.

Kement-se zo testeniekaet en taolennoù meneget amañ.

Odaliskenn, gant François Boucher, 1740. Du he blev. Un daolenn all zo gantañ, damheñvel, gant ur veleganez: mestrez ar roue Loeiz XV e oa.
Mademoiselle O'Murphy, gant Boucher: anvet eo ivez An odaliskenn he blev melen.

Kizelladurioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Luc'hskeudennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • E 1858 e veze graet luc'hskeudennoù gant ar saoz Fenton en e di, gant mignoned, diwar-benn buhez faltaziet merc'hed ar broioù muzulmat, evel Odaliskenn koazezet.
  • An Odaliskenn, gant Horst P. Horst
Odaliskenn koazezet, gant Roger Fenton


Taolennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Meur a boltred odaliskenn zo bet livet gant Francesco Hayez, pe Renoir, da-heul ar c'hiz gant kevrinoù haremoù ar Reter.

Taolennoù all da welout[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Darn anezho a weler amañ: [1]

Lennegezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • Odalisque, barzhoneg gant Amable Tastu[1]
  • La dernière odalisque, romant gallek gant Fayçal Bey
  • Odalisque, ur romant saoznek gant Fiona McIntosh
  • Odalisque, trede lodenn ar romant Quicksilver (2003) gant Neal Stephenson, ennañ an teir levrenn-mañ: Quicksilver, King of the Vagabonds, hag Odalisque.

Levrlennadur[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  • The Imperial Harem gant Leslie Pierce
  • The Nature of the Early Ottoman State gant Heath W. Lowry

Liammoù diavaez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


Commons
Muioc'h a restroù diwar-benn

a vo kavet e Wikimedia Commons.

Notennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. E wikisource: Odalisque