Akkadeg

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Akkadeg
(lišānum akkadītum)
Yezh varv
Perzhioù
Komzet e : Asiria ha Babilonia
Rannved : Mezopotamia
Komzet gant : yezh varv
Familh-yezh : Yezhoù semitek
Yezhoù semitek ar reter
Akkadeg
Statud ofisiel
Yezh ofisiel e :
Akademiezh :
Kodoù ar yezh
ISO 639-1 hini ebet
ISO 639-2 akk
ISO 639-3 akk
Kod SIL
Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh.

Akkadeg (lišānum akkadītum) pe Asiriaeg-ha-Babiloniaeg[1] a oa ur yezh semitek (ul lodenn eus familh brasoc'h ar yezhoù afrikat-ha-aziat) komzet gwezhall e Mezopotamia, dreist-holl gant an Asiriaiz ha Babiloniaiz. Ar c'hentañ yezh semitek testeniekaet eo hag implijout a rae ar skritur gennheñvel deveret eus hini ar Sumereg, ur yezh digenvez. Anv ar yezh a zeu eus anv kêr Akkad, unan eus kreizennoù bras ar sevenadur e Mezopotamia.

Rannyezhoù[kemmañ]

Rannet eo an akkadeg e meur a rannyezhoù diazezet war an douaroniezh hag prantadoù an istor[2] :

  • henakkadeg — 2500 – 1950 kent J.-K.
  • henvabiloniaeg/henasirieg — 1950 – 1530 kent J.-K.
  • |krennvabiloniaeg/krennasirieg — 1530 – 1000 kent J.-K.
  • Nevezbabiloniaeg/Nevezasirieg — 1000 – 600 kent J.-K.
  • Babiloniaeg diwezhat — 600 kent J.-K.– 100

Doare skrivañ[kemmañ]

skrivet e veze akkadeg gant ur skritur gennheñvel, ur reizhiad skrivañ kozh ijinet gant Sumeriz a ra gant arouezioù e stumm gennoù sanket e tablezennoù pri blot. Pa veze implijet gant skribed Akkad ar skritur gennheñvel a c'halle bezañ (a) logolunioù sumerek (da lâret eo arouezioù diazezet war skeudennoù a dalvez evit gerioù), (b) silabennoù sumerek, (c) silabennoù akkadeg, pe (d) arouezioù fonetek. Ar skritur gennheñvel ne zeree ket ouzh an akkadeg evit meur a abeg : e-mesk e chastreoù e oa divarrek da aroueziañ fonemoù a-bouez e Semiteg, en o mesk ur gensonenn troc'h-avel dre serriñ, kensonennoù gourlañchenn, ha kensonennoù stambouc'hus. Ouzhpenn se, ar skritur genheñvel a oa ur reizhiad skritur silabennek — da lâret eo : ur gensonenn mui ur vogalenn a dalvez evit un unvez skritur — na zeree ket peurliesañ d'ur yezh semitek graet eus gwrizioù teirc'hensonennel (da lâret eo teir c'hensonenn hep tamm vogalenn).


Fonologiezh[kemmañ]

Kement ha ma c'haller lavaret en despet da reizhskrivadur gennheñvel an Akkadeg, meur a fonem kentsemitek zo bet kollet en Akkadeg. Ar gensonenn troc'h-avel dre serriñ kentemitek |, ha kollet eo bet ivez ar c'hensonennoù dre daravat *ʿ, *h, *ḥ, }}, pe dre ma oa kemmet ar son pe abalamour d'an doare skrivañ, met lakaet o deus da anadiñ ar vogalenn e na gaver ket e kentsemiteg mod all. Ar c'hensonennoù dent hag ar c'hensonennoù dre daravat a-gostez (, *ṣ́) a ziwanas gant ar c'hensonennoù dre c'hwitellat evel e yezhoù Kanaan,

Notennoù[kemmañ]

  1. Akkadian language - Britannica, geriadur kelc'houiziegezh enlinenn
  2. Caplice, p.5 (1980)

Levrlennadur[kemmañ]

  • Cherry, A. (2003). A basic neo-Assyrian cuneiform syllabary. Toronto, Ont: Ashur Cherry, York University.
  • Cherry, A. (2003). Basic individual logograms (Akkadian). Toronto, Ont: Ashur Cherry, York University.
  • Gelb, I. J. (1961). Old Akkadian writing and grammar. Materials for the Assyrian dictionary, no. 2. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-62304-1
  • Aro, Jussi (1957). Studien zur mittelbabylonischen Grammatik. Studia Orientalia 22. Helsinki: Societas Orientalis Fennica.
  • Buccellati, Giorgio (1996). A Structural Grammar of Babylonian. Wiesbaden: Harrassowitz.
  • Buccellati, Giorgio (1997). "Akkadian," The Semitic Languages. Ed. Robert Hetzron. New York: Routledge. Pages 69-99.
  • Bussmann, Hadumod (1996). Routledge Dictionary of Language and Linguistics. New York: Routledge. ISBN 0-415-20319-8
  • Caplice, Richard (1980). Introduction to Akkadian. Rome: Biblical Institute Press. (1983: ISBN 88-7653-440-7; 1988, 2002: ISBN 88-7653-566-7) (The 1980 edition is partly available online.)
  • Gelb, I.J. (1961). Old Akkadian Writing and Grammar. Second editon. Materials for the Assyrian Dictionary 2. Chicago: University of Chicago Press.
  • Huehnergard, John (2005). A Grammar of Akkadian (Second Edition). Eisenbrauns. ISBN 1-57506-922-9
  • Marcus, David (1978). A Manual of Akkadian. University Press of America. ISBN 0-8191-0608-9
  • Mercer, Samuel A B (1961). Introductory Assyrian Grammar. New York: F Ungar. ISBN 0-486-42815-X
  • Soden, Wolfram von (1952). Grundriss der akkadischen Grammatik. Analecta Orientalia 33. Roma: Pontificium Institutum Biblicum. (3rd ed.: ISBN 88-7653-258-7)

Liammoù diavaez[kemmañ]