Bevoniezh

Diwar Wikipedia, an holloueziadur digor

Labour zo d'ober c'hoazh a-raok peurechuiñ ar pennad-mañ. Ma fell deoc'h reiñ un tamm skoazell, krogit e-barzh. Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.

Ar ger bevoniezh a zo bet savet diwar ar brezhoneg bev- ur penngef a denn d'ar boudoù a zo buhez enno, ar bevien a vez graet eus outo.
Implijet e vez ivez an termen biologiezh eus ar gregach bios = buhez ha logia = gouiziegezh.

Ur skourr eus Skiantoù an Natur eo hag gouestlet eo da studi ar vuhez diwar an holl savboentoù a c'hell bezañ kavet :

• Skouerioù ha doareennoù ar bevien : loenoniezh, botanik, mikrobiologiezh...
• Frammadur ar bevien hag o mont-en-dro a c'hell bezañ sellet outo diwar meur a savboent : molekul (bevoniezh ar molekul), kellennoù (bevoniezh ar c'hellennoù), organoù (bevoniezh an organoù), deskrivadur ar c'horfoù (anatomiezh), mont-endro (fiziologiezh).
• Darempredoù ar bevien gant o endro (ekologiezh)
• Studi renkadurezh ar spesadoù liammet gant o istor pe emdroadel pe fullogenel hag e vez anvez ar c'helenn-mañ ar sistematik.

Savet ez eus bet meur a renkadurezh evit ar bevien goude ma oa bet kinniget gant ar Svedad Carl von Linné er XVII^vet kantved renkañ anezho en daou renadur : al loened hag ar plant. Bremañ e vez kinniget sistemoù kladistik gant muioc'h eget ugent renadur.

Ar skiant a denn da studi ar vuhez eo ar vevoniezh, ha da gentañ er mikroorganoù hag a zo ar bakteriennoù, ar c'huanobakteriennoù hag ar mikroplasmoù, met an darn-vuiañ eus ar vevoniourien n'int ket evit sellout ouzh ar virusoù, ar viroidoù hag ar prionoù evel bevien.

Anvet eo kellennoù eukariot ar c'hellennoù a zo dezho an ditour c'henetik rodellet en ur galonenn ha gwarezet gant ur goc'henn. An organegoù-mañ a vez graet eukariontoù eus outo.

Koulskoude ez eus organegoù unkellennek hag a zo o zitour c'henetik strewet e-barzh o c'hutoplasm hep kalonenn ebet. Ar seurt kellennoù-mañ a vez graet prokariontoù eus outo.

[kemmañ] Kelennoù bevoniezhel ha termenoù liammet outo

• Anatomiezh
• Bakteriologiezh
• Bevoniezh an diorren
• Bevoniezh frammadurel
• Bevoniezh ar c'hellennoù
• Bevoniezh ar molekul
• Bevoniezh ar mor
• Bevoniezh an organoù
• Biofizik
• Biokimiezh
• Bioteknologiezh
• Bio-urzhiataerezh
• Botanik
• Emdroadur
• Ekologiezh
• Etologiezh
• Fullogeneliezh
• Fiziologiez
• Foueoniezh
• Genetik
• Gwaredoniezh
• henouennonïezh (Paleontologiezh)
• Kleñvedoù kontammus
• Mikrobiologiezh
• Neurobiologiezh
• Onkologiezh
• Ontogeneliezh
• Pistriegiezh
• Sistematik
• Suneriezh
• Taksonomiezh

[kemmañ] Istor

• Alphabetical list of bio sites

[kemmañ] Bevoniourien vrudet

• Albert Calmette
• Alexander Fleming
• François Jacob
• Robert Koch
• Félix Le Dantec
• Louis Pasteur
• Émile Roux