Ar mil nozvezh hag unan

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Gwalenn
Mil nozvezh hag unan

Ali Baba hag an daou-ugent laer
Chahrazad
Chahryar
Galland (Antoine)
Lamp Aladdin
Levr ar mil nozvezh hag unan
Sindbad ar martolod hag e seizh beaj

En ur geñver

Kontadenn
Lennegezh arab
Lennegezh ar Grennamzer
Lennegezh pers


Kontadennoù an nozvezhioù arab, koshoc'h eget mil bloaz, zo brudet er bed a-bezh.
Gant media zo evel ar sinema pe an tele (filmoù pe tresadennoù-bev) e chom ar c'hontadennoù kozh er bed a vevomp ennañ.

Orinoù Ar mil nozvezh hag unan[kemmañ]

Red-dired un dastumadenn a gontadennoù pers, Mil mojenn (perseg: هزارافسانه hezar afsane) (VIIIvet-IXvet kantved), hag a voe troet hag adlavaret a-hed ar broioù arab gant un anv nevez: Ar mil nozvezh hag unan arabeg: ألف ليلة وليلة, perseg: هزار و یک شب Hazâr-o Yak Šab).
E Pers e veze an dastumadenn ur melezour d'ar briñsed, ul levr skouerioù mat ennañ evit desevel tud yaouank ar re e penn ar Stad. Ne oa ket ul lennegezh pobl tamm ebet.

Kontadennoù ar pobloù arab ha pers[kemmañ]

An nozvezhioù arab (1825) gant Richard Parkes Bonington (1802-1828) - An Dastumadenn Wallace.

E bro an Arabed e kendalc'has framm ar melezour, istor Chahrazad a c'holo holl ar re all. Met e cheñchas bras ar boued hag un danvez nevez a voe lakaet.

Teir mammenn zo:

Betek ar XVIvet kantved ec'h emdroas ar strollad kontadennoù, hep bezañ adkemeret gant pennoù bras al lizhiri arab.

Kontadennoù arab[kemmañ]

Gwir laouen. Dreist-holl abalamour d'ar fed e teuas deomp en Europa eus ur vro arab : Egipt, gant gizioù ar vro en anvioù, doareoù da vevañ ha soñjal. En gwir eo disoc'h un istor kemmesketoc'h.

Stummoù an oberenn[kemmañ]

Kalz a stummoù a vez e-barzh Ar mil nozvezh hag unan. Tennañ a ra kontadennoù zo d'an istor, d'ar garantez, d'un drajedienn, d'ur pezh farsus, d'ar varzhoniezh ivez pe da mojennoù ar c'hredennoù musulman.
Atav e vez gevier ha troioù en danevelloù hag an holl danevelloù zo tro kavet gant Chahrazad ivez.

…Chahrazad[kemmañ]

Doganet e voe ar c'halif ha neuze e voe disfiz ha fulor ennañ a-enep an holl vaouezed. Touiñ a reas dimeziñ bemdez gant unan nevez ha houmañ lazhet an deiz war-lerc'h.

Evit ma echuas roll ar re varv e kinnigas Chahrazad bezañ pried ar c'halif. Ha tro enni e krogas da zibunañ un istor ha na voe ket echuet da veure. Reiñ a reas ar c'halif un nozvezh d'e bried ha nozvezhioù all evit gouzout fin un istor ha na echuas morse. Padout a reas an afer tri bloavezh, tri bugel a c'hanas Chahrazad. Keit ha ma troas kein ar c'halif d'e lavar: delc'her a reas Chahrazad gant he buhez.

Red an oberenn[kemmañ]

Frammet eo an danevelloù gant istor Chahrazad rak ur mell strollad istorioù kemmesk eo Ar mil nozvezh hag unan gant kontadennoù empret an eil e-barzh eben. D'ar c'halif e lavar e vaouez istorioù, gant tudoù enno hag a zanevell un istor, o hini a-wezhioù ha fabloù ennañ.
Kroget eo an istor gant ar Roue Chahryar e penn un enezenn dizanv etre Sina hag India.

Ar brudetañ danevelloù eo :

Sindbad ar martolod, troet gant Martial Ménard, An Here, 1990.
  • Agîb ha Gharîb.
  • Ali Baba hag an daou-ugent laer (troet e brezhoneg).
  • Dimez al-Ma'mûn.
  • Istor ar Priñs Ahmed hag ar c'hwrac'h Pari-Banou.
  • Istor Qamar az-Zamân.
  • Jullanâr pe Badr Bâsim.
  • Kamaralzamân hag ar priñsez Boudour.
  • Kontadenn an daou vizir hag Anîs al-Jalîs.
  • Lamp Aladdin (troet e brezhoneg).
  • Ar seizh vizir
  • Sindbad ar martolod hag e seizh beaj (troet e brezhoneg).
  • Troioù ar vaouezed.

Un oberenn en Europa an XVIIIvet kantved[kemmañ]

Deuet betek ennomp war-bouez ur studier gall eus ar Reter, Antoine Galland e anv ha roet gantañ ur stumm a levrioù moulet d'ar c'hontadennoù pobl gant liamm istor an danevellerez Chahrazad. Bez' ez eus dalc'het istorioù e-leizh el levrioù hag an istor a framm ar strollad, istor Chahrazad, zo dalc'het ivez.

Troet eo bet e galleg gant Antoine Galland. Embannet eo bet eus 1704 da 1717 dindan an anv: Les Mille et une nuits, contes arabes traduits en français war-bouez daouzek levrenn. Skrivet ez eus bet ul lodenn gantañ e-unan hervez pezh danevellet gant e harper sirian, Aladdin hag Ali Baba zo skouerioù.
Ne glot ket ar strollad danevelloù gant al lennegezh klasel arab. Ne vije ket Antoine Galland ha sur a-walc'h e vije kollet Ar mil nozvezh hag unan evel oberennoù all lavaret gant ar bobl. Ha gwell ha se rak kalz a dud zo bet plijet da lenn pe selaou se.
An XIXvet kantved zo bet sot e skrivagnerien gant traoù ar Reter, Levr ar mil nozvezh hag unan en o zouez. Kontrollet e oa doare Galland. Friantoc'h e voe doare Joseph-Charles Mardrus. (1898-1904).

Treserien a berc'hennas o mil nozvezh hag unan evel Gustave Doré, Balke, Emanuele Luzzati, an Alaman Morgan.

Daveoù:

– E galleg

  • GALLAND (Antoine), Les Mille et une Nuits.
  • BENCHEIKH (Jamel Eddine) & MIQUEL (André),
    • Les Mille et une nuits, Gallimard (bibliothèque de la Pléïade), 2005.
    • Album Mille et Une Nuits, Gallimard (bibliothèque de la Pléaïde).
      • Skeudennaouet ha notennet gant Margaret Sironval;
      • troet eo bet an holl 1205 barzhoneg e galleg hep lemel pe kontrolliñ tra ebet: pezh zo nevez.
      • Diazezet eo war an embannadur Bulaq, kêr en Egipt ma voe moulet ar skrid evit ar wezh kentañ e 1835.

– E brezhoneg

  • DOARE (troet gant Ronan), Aladdin hag Ali Baba, An Here, 2000.
  • BERNACHIN (troet gant Marie Noëlle), Sindbad ar martolod, An Here, 1990.
  • KONAN (troet gant Jakez), Ali Baba hag an Daou-ugent Laer, Al Liamm, niv. 36, 1953.
  • HEMON (troet gant Roparz), Sinbad ar martolod, Ti-moul. Kreiz-kêr, Roazhon, 1944.
  • AR BEG-ROSSINYOL (troet diwar ar c'hatalaneg gant Gwenola), Ar babouchennoù strobinellet - Marvailh eus ar Mil Nozvezh hag Unan, An Here, 1991.

Filmoù er sinema, filmoù en tele[kemmañ]

Mammennoù[kemmañ]