Lizherenneg henhebraek

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Al lizherenneg henhebraek (הכתב העברי הקדום, pe lizherenneg proto-hebraek eo al lizherenneg, pe abjad kentoc'h, implijet ez-istorel e Rouantelezhioù Israel ha Yehouda adalek an Xvet kantved a-raok hon mare hag e rannvro Yehouda betek 135 eus hon mare, daoust ma veze implijet muioc'h-mui al lizherenneg karrez a-orin arameek abaoe ar Vvet kantved a-raok hon mare. Hebraeg a veze notennet ganti an aliesañ. Diwanet e oa diwar al lizherenneg proto-kananean a oa bet mammenn lizherenneg fenikek ivez.

Taolenn al lizherennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Daou dra a ranker gouzout : hogozik peurheñvel e oa al lizherenneg henhebraek diouzh al lizherenneg fenikek ha cheñch-dicheñch e oa al lizherennoù. An daolenn diskouezet amañ zo diskouezet evel skouer ha kemer a ra harp war al lizherenneg fenikiek.


Lizherenn Anv[1] Talvoudegezh Mouezhiad Orin Lizherenn a glot e
Skeudenn Testenn Samaritaneg Hebraeg
Aleph 𐤀 ʾālep penn chatal (אלף) ʾ [ʔ] 𓃾 א
Beth 𐤁 bēt ti (בית) b [b] 𓉐 ב
Gimel 𐤂 gīml bazh da vannañ (?) g [ɡ] 𓌙 ג
Daleth 𐤃 dālet dor (דלת) d [d] 𓇯 ד
He 𐤄 laouenidigezh/prenestr[2] h [h] 𓀠? ה
Waw 𐤅 wāw kroched (וו) w [w] 𓏲 ו
Zayin 𐤆 zayin arm (זין) z [z] 𓏭 ז
Heth 𐤇 ḥēt(?) liorzh/neud[2] [ħ] 𓉗/𓈈? ח
Teth 𐤈 ṭēt rod (?)[3] [] ? ט
Yodh 𐤉 yōd brec'h, dorn (יד) y [j] 𓂝 י
Kaph 𐤊 kāp palv an dorn (כף) k [k] 𓂧 כך
Lamedh 𐤋 lāmed broud (למד)[4] l [l] 𓌅 ל
Mem 𐤌 mēm dour (מים) m [m] 𓈖 מם
Nun 𐤍 nūn pesk (נון)[5] n [n] 𓆓 נן
Samekh 𐤎 sāmek peul, souten (סמך[6]) s [s] 𓊽 ס
Ayin 𐤏 ʿayin lagad (עין) ʿ [ʕ] 𓁹 ע
Pe 𐤐 genoù (פה) p [p] 𓂋 פף
Sadek 𐤑 ṣādē ?[7] [] ? צץ
Qoph 𐤒 qōp ? q [q] ? ק
Res 𐤓 rēš penn (ריש) r [r] 𓁶 ר
Sin 𐤔 šīn dant (שין) š [ʃ] 𓌓 ש
Taw 𐤕 tāw merk, sin (תו) t [t] 𓏴 ת


Sellet ivez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Daveoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

  1. hervez Fischer, Steven R. (2001). A History of Writing. London : Reaction Books. 126 p. 
  2. 2,0 ha2,1 Al lizherennoù he ha ḥēt a gendalc'h teir lizherenn kent-sinaitek, ḥasir "liorzh", hillul "laouenidigezh" ha ḫayt "neud". Stumm ḥēt a gendalc'h ḥasir "liorzh", met an anv a gendalc'h ḫayt "neud". Stumm he a gendalc'h hillul "laouenidigezh" met an anv a dalvez "prenestr".
  3. Lakaet eo bet ar glif da vezañ ur rod, met dont a ra marteze eus ar hieroglif nefer 𓄤 hag e anv kentañ a vije bet tab טוב "mat".
  4. Ar wrizienn l-m-d a dalvez dreist-holl "kelenn", diwar ur ster kozh "broudañ". H3925 in Strong’s Exhaustive Concordance to the Bible, 1979.
  5. anv al lizherenn nūn eo ar ger evit "pesk", met ar glif a reprezañte moarvat un naer, ar pezh a gasje d'un anv kentidik נחש "naer".
  6. H5564 in Strong's Exhaustive Concordance to the Bible, 1979.
  7. an al lizherenn a c'hellje dont eus צד "chaseal".