Mont d’an endalc’had

Eneppab

Eus Wikipedia

Un eneppab (liester: eneppibien pe eneppibion), pe ‘’adpab’’, zo un den a zo bet dezhañ karg ur pab ha douget an anv a bab ha n’eo ket anavezet ar garg-se ken gant an iliz katolik roman a hiriv.

Pab hag eneppab

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Reuz zo bet da vareoù zo eus istor an Iliz, dilennadeg zo bet a-wechoù da envel ur pab nevez pa oa ur pab dija. Eneppibien zo a voe dilennet pa ne oa pab ebet met en un doare direizh. A-wechoù e veze rannet an dilennourien etre daou vagad enebet ruz, ha dilennet gante pep a bab disheñvel en hevelep deiz. Darn eus an adpibien-se zo bet anvet gant rouaned pe impalaerien evit o gounid dezho, met envel ar pab a zo bet un doare reizh da zibab ar pab a-wechoù. Aes a-walc’h e vez peurvuiañ disheñvelout pab hag eneppab, met ne vez ket atav, abalamour d’ar mesk en istor an Iliz. Meur a zegouezh a zo bet sklaeraet kalz diwezhatoc’h, darn n’int ket c’hoazh (gwelout roll ar bibien).

Reizhded un dilennadeg n’eo ket an abeg nemetañ da ziazezañ un diviz : a-wechoù e oa padet an helebini etre daou bab abalamour ma n’halled ket lavarout e oa direishoc’h an eil evit egile.

  • En afer ar c’hendamouez etre Inosant II hag Anaklet II, da skouer, eo bet sklaeraet an traoù gant marv Anaklet evit brasañ gounid Inosant.
  • En afer Skism meur ar C’hornaoueg ez eus bet ur Sened-Meur o tispabañ an tri fab o keveziñ hag o tibab ur pab all, ha n’eo nemet goude e voe divizet ne vije gwelet evel pibien reizh nemet re Roma, da direizh re Avinhon ha Pisa, goude ma’z eo gant pab Pisa e oa bet galvet an eskibien d’ar Sened-Meur.
  • En afer ar c’hendamouez entre Leon VIII ha Benead V n’eo ket bet diskoulmet ar gudenn gant an Annuario pontificio hag an daou zo anavezet!

Gant anavezout pibien zo a posteriori, ha dispabiñ re all, ez eus bet lakaet un tamm mesk e niverenniñ ar bibien. Peurvuiañ ne lakaer da eneppab nemet ar re zo bet skoazellet gant tud a ziavaez pe stadoù. Gant se ne gonter ket tud evel an daou Benead XIV hag an holl «eneppibien» a vremañ ha n’eo ket bras niver o diskibien.

Eneppibien deroù istor an Iliz betek ar Grennamzer

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Hervez an hengoun katolik eo Hippolit Roma a voe dilennet a-enep Kalist gant ur strollad all e Roma en IIIe kantved. Echuiñ e vuhez a reas Hippolit en harlu e mengleuzioù Sardinia goude heskinerezh an impalaer, a-gevret gant ar pab anvet war-lerc’h Kalist I, Pontien e anv, hag ar peoc’h a reas gant e genvreudeur.

Sed amañ anvioù an eneppibien ha bloavezhioù o fabiezh

E-pad mareadoù trubuliet 'zo en istor an Iliz hag istor Europa ez eus bet aozet dilennadegoù direizh a-benn lakaat e Roma pleustrerien ha goulennerien en desped ma oa dija ur pab e karg eus an Iliz.

Eneppibien a zo bet dilennet (en un doare direizh ha kuzh an aliesañ) pa n'oa den ebet ken e karg eskopti Roma. Hag a-wechoù e veze dibabet daou pab pa na oant ket gouest an dilennerien d'en em lakat a-du. Met darn eus an enep-pibien zo bet lakaet e plas gant roueed evit kreñvat o c'halloud.

Memes ma'z eo aes a-walc'h ober ur roll eus an eneppibien, n'eo ket bet sklaer evit reoù 'zo. Dav e oa gortoz bloavezhioù evit gouzout gant pellder an darvoudoù piv a oa ar muiañ er wirionez eget an hini all. Hag a-wechoù ne veze diskoulmet ar stourm etre ar bibien nemet gant marv naturel pe feuls hemañ pe henhont. Ha luziadeg ar stourmoù-se a zispleg ar fazioù veze graet gant niveriñ ar bibien.

Kronologiezh

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Liammoù diabarzh

[kemmañ | kemmañ ar vammenn]


(diechu)