Elzas

Eus Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Elzas
Alsace map.png
Flag of Alsace (historical).svg
Ar Rot un Wiss
Kan broadel Elsässisch Fàhnelied

Riez Bro-C'hall Bro-C'hall
Rannvro Grand Est
Departamantoù Roen-Izel [67]
Roen-Uhel [68]
Pennlec'hioù Strossburi [67]
Kolmer [68]

Yezhoù Elzaseg
Frankeg
Galleg (ofisiel)

Gorread 8 280,17 km²
Poblañs
hep kontoù doubl
1 872 949 (2014)
Stankter 2 231 ann./km²

Elsass en elzaseg, Elzas e brezhoneg, Alsace e galleg, zo ur rannvro istorel ha sevenadurel e Bro-C'hall.
Ur rannvro eus Alamagn e oa gwechall, Elsaß he anv alamanek ; aloubet e voe gant Bro-C'hall er XVIIvet kantved ha rannet e daou zepartamant e 1790, adstaget ouzh Alamagn e 1871, adstaget ouzh Bro-C'hall e 1918, ouzh Alamagn e 1940 hag ouzh Bro-C'hall e 1944.

Douaroniezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Tremen a ra ar Roen dre Elzas. Dispartiañ a ra Elzas diouzh Alamagn er reter. De Gross Belche (Grand Ballon e galleg, Großer Belchen en alamaneg) eo ar menez uhelañ, 1 424 m dezhañ.

Melestradurezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Istor bevennoù an departamantoù gall e Loren hag Elzas

E 1790 e voe rannet Elzas etre daou zepartamant :

E 1871 e voe kemeret Elzas gant an Impalaeriezh alaman, hag ul lodenn c'hallek a oa bet lakaet e Haut-Rhin a chomas e Bro-C'hall d'ober an Territoire de Belfort. Stag e chomas an douaroù anvet Elzas-Loren ouzh Alamagn betek dibenn ar Brezel-bed Kentañ.

Yezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Ur vro elzasek e oa betek 1944. Abaoe eo aet ar gallekaat war-raok ha koazhet niver an elzasegerien.

Ardamezouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Meur a ardamez elzasat zo bet e red Istor ar vro.

Flag of Alsace (historical).svg

Ar Rot un Wiss ("Ruz ha Gwenn") troc'het etre gul hag argant eo ardamez istorel Elzas abaoe an XIvet kantved, pa oa hini Gerhard Elzas (c. 1030-1070). Alies e veze dibabet al livioù argant ha gul da vare an Impalaeriezh santel roman german, peogwir e oant re marc'heien ar Groaz.

Flag of the Republic of Alsace-Lorraine.svg

   D'ar 25 a viz Mezheven 1912 e tivizas Breujoù Elzas-Loren kemmañ ar Rot un Wiss dre gargañ ar gul gant ur groaz Loren en aour war tu kleiz ar banniel, kement-se evit diforc'hañ Elzas ha Loren diouzh Alamagn dre "Republik Elzas-Loren".
   Biskoazh avat ne voe anzavet "Banniel Reichsland Elsaß-Lothringen" gant pennadurezhioù Prusia.

Evel Breizh ez eo rannet Elzas etre Elzas-Uhel (Oberelsass) – ar Roen-Uhel – hag Elzas-Izel (Unterelsass) – ar Roen-Izel, pep unan gant he ardamez.

Flag of Haute-Alsace.svg
Oberelsass : en gul e sourin en aour eilet gant c'hwec'h kurunenn gevliv, 3 ouzh kab ha 3 eilpennet ouzh beg.
Flag of Basse-Alsace.svg
Unterelsass : en gul e wifrell en argant kostezennet gant div eilenn vleuñvellet kevliv.

D'ar 5 a viz Mae 1948 e tivizas prefeded an daou zepartamant elzasat lakaat sevel ur banniel evit ar rannvro velestradurel ; en ardamezour gall Robert Louis (1902-1965) ha Jacques Meurgey de Tupigny, pennvirour Dielloù broadel Frañs, e voe fiziet al labour.
Diwar skouer an Union Jack e tivizjont kendeuziñ skoedoù Oberelsass hag Unterelsass.

E 2003 e voe kendeuzet an daou skoed adarre gant pennadurezhioù ar rannvro Elzas, dre eilañ sourin en argant Unterelsass gant kurunennoù en aour Oberelsass.

Timbrouriezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]

Timbroù alaman a veze implijet en Elzas e-kerzh an Eil brezel-bed, pa oa bet staget Elzas ouzh an Trede Reich.

Commons
Muioc'h a skeudennoù diwar-benn

a vo kavet e Kerandafar.