Vienneg

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Vienneg
(Weanerisch)
Perzhioù
Komzet e : Aostria
Rannved : Vienna, Aostria-Izel
Komzet gant : ~ 600 000
Renkadur : goude 100
Familh-yezh : Indez-Europek

 Yezhoù germanek
  Germaneg ar C'hornôg
   Alamaneg Uhel
    Aostrieg-Bavareg
     Vienneg

Statud ofisiel
Yezh ofisiel e : -
Akademiezh : hini ebet
Kodoù ar yezh
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3
Kod SIL
Sellit ivez ouzh ar pennad Yezh.

Ar vienneg (Weanerisch ['vɛɐnɐriʃ] e vienneg, Wienerisch en alamaneg standard) eo rannyezh Vienna (Aostria). Renket e vez e-touesk ar yezhoù aostriek-bavarek. Komzet e vez ar vienneg gant war-dro 600 000 a dud e-barzh hag en-dro da Vienna. Levezonet eo bet gant meur a yezh all, dreist-holl an tchekeg, ar yidicheg hag an hungareg.

Diforc'hioù pennañ etre ar vienneg hag an alamaneg standard[kemmañ]

  • N'eus ket eus an dro-c'henel. Implijet e vez an dro-da-biv en he lec'h.
  • Monoftongadur <ai, ei> /aɪ/ -> [a:, ɛ:], <au> /au/ -> [ɔ:], <eu> /ɔɪ/ -> [ɛ:]
  • Hiraet e vez ar vogalennoù e silabennoù taol-mouezhiet, d. sk. [hɑ̃:nd] ("dorn").
  • /p, b/ a vez distaget evel [b], /t, d/ evel [d].
  • /s/ e penn ar ger a vez distaget [s] ha n'eo ket [z].
  • Friet e vez ar vogalennoù hir dirak /n/.
  • alam. <il, iel> /i(:)l/ -> vienn. [y:], <eul> /ɔɪl/ -> /œ:/, d. sk. alam. <Eule> ['ɔɪlə] -> vienneg <Euln> [œ:n]
  • N'eus ket eus ar vogalenn /ə/; distaget e vez /e/ dibouezmouezh evel [ɛ].
  • Kalz gerioù a zo bet amprestet digant ar yidicheg...
    Beisl [bɛ:zl] ("tavarn") < yid. bajs ("ti")
    Hawara ['ha:vɐrɐ] ("kamarad") < yid. chavver
    Masl [ma:zl] ("chañs") < yid. mazel
  • ...digant an tchekeg...
    Pfrnak ("fri bras") < tch. frňák ("fri")
  • ...digant an italianeg...
    Gspusi ['kʃbu:zi]("mestrez") < ita. sposa
    Gstanzl['kʃdã:ndsl] ("poz") < ita. stanza
  • ...ha digant an hungareg.
    Maschekseitn ['maʃɛk,sɛ:tn] ("tu all") < hun. másik


Levezonet eo bet kevreadurezh ha morfologiezh ar vienneg gant ar yezhoù slavek:

  • Stankoc'h eo ar stummoù emober eget en alamaneg standard.
    si schbüün [si 'ʃby:n] (~"en em c'hoari") e-lec'h alam. spielen ("c'hoari"). Kv. poloneg bawić się.
  • Arvez perfektivel ar verboù a zo oberiek c'hoazh ha n'eo ket bet fosilizet evel en alamaneg standard. Stummet e vez gant ar prefiks der- [dɐ].
    derzahrn [dɐ'tsa:n] ("dont a benn da zougen")

Skrivagnerien viennek[kemmañ]

Un nebeut frazennoù e Vienneg[kemmañ]

  • D'ehre! ['de:rɛ], "Enoret on" = "Demat deoc'h!"
  • Griaß gott! [grɪɐs.'gɔt] pe Griaß Eana! ['grɪɐs.ɛɐnɐ], "Demat deoc'h!"
  • Seavas! ['sɛɐvas], [sɛɐs], "Salud dit!"
  • Prost! [pro:st], "Yec'hed mat!"
  • Tschuidign.. ['tʃuɪdɪgŋ], "Digarez(it)..."
  • A seidl / a kriagl [a 'sɛ:dl] / [a 'krɪɐgl], "Ur banne bier" (kriagl: 0.5l / seidl: 0.33l)
  • bittschee ['bɪtʃe:], "Mar plij"
  • daunkschee ['dɑ̃ŋkʃe:], "Trugarez"
  • Kennan Se bretonisch? ['kɛnan sɛ brɛ'to:nɪʃ], "Ha komz a rit brezhoneg?"
  • Mia san aus da Bretagn. [miɐ ,san ɔ:s da brɛ'tan] / Mia san bretonen. [miɐ ,san brɛ'to:nɛn] , "Breizhiz omp."
  • Wiederschaun! ['vi:dɐʃɔ̃:n] pe Baba! [ba'ba:] pe Ciao! [tʃɔ:], "Kenavo"

Liammoù diavaez[kemmañ]

Aostria Aostria