Ger diskouezañ

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Traffic cone.png
Krogit e-barzh !
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen ger diskouezañ (saoz: demonstrative) evit komz eus termenoù deiktel hag a dalvez da spisaat da betra pe da biv emañ emeur oc'h ober dave hag evit disrannañ an daveennoù-se diouzh elfennoù all.

Peurliesañ e vez implijet gerioù diskouezañ evit lec'hiañ daveennoù e-keñver ar c'hennarroud fizikel, met e meur a yezh e c'hellont talvezout ivez da elfennoù deiktikel divizel, da lâret eo, oc'h ober dave da elfennoù an diviz (an origo) kentoc'h evit da elfennoù er gwirvoud.

Perzhioù kevreadurezhel[kemmañ]

Alies a-walc'h e vez graet an diforc'h gant yezhoù ar bed etre anvioù-gwan diskouezañ (pe gerioù diskouezañ stag) diouzh un tu ha raganvioù diskouezañ (pe gerioù diskouezañ distag) diouzh an tu all, da skouer:

  • Anvioù-gwan diskouezañ

Implijet stag ouzh un anv-kadarn. Bez' e c'hellont bezañ implijet o-unan penn pe a-gevret gant ar ger-mell strizh, da skouer:

Gant ar ger-mell strizh: Saozneg
This apple is good.
("An aval-mañ")
Gant ar ger-mell strizh: Gresianeg
Αυτό το παιδί
("Hennezh.ar.bugel" = "Ar bugel-mañ")

E sinaeg e ranker implijout ur rannig spisaat da heul an anvioù-gwan diskouezañ atav:

Gant ur rannig spisaat: Sinaeg
这本书 (Zhe ben shu)
{[Hennezh.rannig spisaat].levr]}
("Al levr-mañ")


    • Lostgerioù diskouezañ

E brezhoneg e vez implijet lostgerioù, da lâret eo morfemennoù stag penn-da-benn, e lec'h anvioù-gwan, liammet ouzh ar ragverboù lec'hiañ "amañ", "aze" hag "ahont", da skouer:

"An den-mañ
"An den-se
"An den-hont

Staget e vezont ouzh ur frazenn anv en he fezh kentoc'h evit ouzh an anv-kadarn spisaet gant ar ger diskouezañ war-eeun ma vez staget ma vez staget un anv-gwan outañ, keñveriit da skouer:

Brezhoneg
"An taolioù bras-se/hont"
{[frazenn-anv.anv-gwan].lostger diskouezañ}
Saozneg
"Those big tables"
{anv-gwan diskouezañ.[anv-gwan.anv-kadarn]}
"An taolioù bras-se/hont"


  • Raganvioù diskouezañ

Implijet e lec'h un anv-kadarn, da skouer:

"Hemañ (gourel, unander)
"Honnezh" (benel, unander)

An niver hag ar jener[kemmañ]

E brezhoneg e ne reer difoc'h ebet hervez ar jener evit a sell ouzh ar raganvioù diskouezañ liester ("ar re" + "-mañ"/"-se"/"-hont")), daoust ha ma vez tiforc'het gant ar raganvioù diskouezañ unander ("hennezh" ~ "honnezh"), ha gant al lostgerioù hag a dalvez da anvioù-gwan diskouezañ (anv + "-mañ"/"-se"/"-hont") ne diforc'het nag tre an niver nag etre ar jener.

E yezhoù all avat, evel ar galizeg, e implijer 15 stumm disheñvel dre diforc'hañ etre an anvioù-gwan diskouezañ hag ar raganvioù diskouezañ diouzh un tu hag ivez etre an niver (liester ebet evit ar raganvioù diskouezañ amresisaat) hag ar jener:

Derez

Niver

Anv-gwan
(gourel)

Anv-gwan
(benel)

Raganv

Plaen

Unander

este

esta

isto

Liester

estes

estas

····

Tost

SING.

ese

esa

iso

PL.

eses

esas

····

Pell

SING.

aquel

aquela

aquilo

PL.

aqueles

aquelas

····

Diouzh an tu all, e spagnoleg doaust ha ma ne vez ket implijet stummoù ispisal evit ar raganvioù diskouezañ damresisaat e vez graet an diforc'h etre stumm ar raganvioù ha stumm an anvioù-gwan betek 24 stumm en holl, da skouer:

Este hombre
("An den-mañ)
Éste
("Hemañ")

Derezioù[kemmañ]

Kemmañ a ra a yezh da yaezh an niver a derezioù diforc'het gant ar gerioù diskouezañ, da lâret eo pellder diouzh an hini a zo o komz hag an hini emeur o komz outañ/i.

E yezhoù 'zo, en o zouez an alamaneg hag ar yezhoù skandinavek, n'eus diforc'h derez ebet ha ne vez implijet ur rummad gerioù diskouezañ nemetañ, da skouer:

Un derez: Alamaneg
Derez nemetañ
Dieses Mädchen
("Ar plac'h-mañ/-se/-hont") den-mañ"

Mar bez ezhomm avat e c'hell bezañ spisaet resisoc'h daveennoù an anvioù-karadarn implijet gante seurt anavioù-gwan spisaat (implijet ivez dreze o-unan evel raganvioù spisaat a-henndall) dre ouzhpennañ ragverboù lec'hiañ, da skouer:

Dieses Mädchen hier
("Ar plac'h-mañ/-se/-hont amañ = " Ar plac'h-mañ")
Dieses Mädchen da
("Ar plac'h-mañ/-se/-hont aze = " Ar plac'h-se/-hont")

E meur a yezh, en o zouez ar galleg hag ar saozneg e vez graet un diforc'h etre daou derez, an derez tost (saoz. proximal) hag an derez pell (saoz. distal), da skouer:

Daou derez: Saozneg
Derez tost
"An den-mañ"
Derez pell
"An den-se"

Evel meur a yezh all avat, en o zouez ar spagnoleg, e vez graet an diforc'h e brezhoneg etre tri derez pellder. E spagnoleg e vezont merket gant anvioù-gwan keit ha ma vezont merket gant lostgerioù stag e brezhoneg:

Tri Derez (lostgerioù: Brezhoneg
Derez plaen
"An den-mañ"
Derez tost
"An den-se"
Derez pell
"An den-hont"
Tri Derez (anvioù-gwan): Spagnoleg
Derez plaen
''Esta manzana
("An aval-mañ")
Derez tost
''Esa manzana
("An aval-mañ")
Derez pell
Esa manzana
("An aval-mañ")

Gant yezhoù zo, e vez diforc'het pevar derez diheñvel, da skouer:

Pevar Derez (anvioù-gwan): Samieg an norzh
Derez plaen
Dát biila
("Ar c'harr-tan-mañ"
Derez tost
Diet biila
("Ar c'harr-tan-se" - tost ouzhit)
Derez pell
Duot biila
("Ar c'harr-tan-se - pell-walc'h diouzimp hon-daou)
Derez pellañ
Dot biila
("Ar c'harr-tan-hont - pell-tre diouzimp hon-daou)

Diforc'hioù all a vez graet ivez gant meur a yezh nann-europek, da skouer ma vez kavet an daveenn uheloc'h pe izeloc'h evit an hini a zo o komz, hervez ma c'heller he gwelet pe get pe hervez ma reer dave d'un dra en e bezh pe a-dammoù. Brudet-meur eo an inuktitut dre ma vez graet meur a diforc'h gantañ.

Deiktelezh divizel[kemmañ]

Ouzhpenn ar fed ma talvez ar gerioù diskouezañ da lec'hiañ o daveennoù er gwirvoud fizikel e c'hellont talvezout ivez da elfennoù deiktel o liammoù elfennoù an diviz ouzh elfennoù divizel all, da skouer:

"Berr eo ar frazenn-mañ"
I said he was fat. He didn't like that
("Lâret a ris e oa tev. Ne blijas ket (se/an dra-se) dezhañ")


Gwelet ivez[kemmañ]