Dafydd ap Gwilym

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask
Delwenn eus ar barzh e ti-kêr Kerdiz

Dafydd ap Gwilym (war-dro 1320 - war-dro 1380) zo unan eus barzhed anavezetañ Kembre. Sellout a reer outañ ivez evel unan eus barzhed pouezusañ Europa er XIVvet kantved. Sevel a rae barzhonegoù da vare Barzhed an Uhelidi, barzhonegoù diwar-benn ar garantez ha diwar-benn an natur dreist-holl.

E vuhez[kemmañ]

Soñjal a reer e oa bet ganet etre 1320 ha 1330 e parrez Llanbadarn Fawr e-kichen Aberystwyth. Mervel a reas war-dro 1380 ha douaret e voe en abati Ystrad Fflur hervez lod, pe en abati Talyllychrau hervez tud all. Eus ur familh tud uhel e oa Dafydd. Gwilym Gam ap Gwilym ab Einion e oa anv e dad, met ne ouzomp netra muioc’h diwar e benn.

E varzhonegoù[kemmañ]

Diwar-benn ar garantez ha diwar-benn an natur e savas barzhonegoù dreist-holl, traoù ha ne veze ket skrivet kalz diwar o fenn diagent. Diwar-benn ar skoilhoù ouzh ar garantez e skrive alies : skoilhoù etre e vuiañ-karet hag eñ, evel ur stêr, ur voger, un nor, un den all... pe c’hoazh diwar-benn skañvadurezh ar merc’hed karet gantañ Dyddgu ha Morfudd.

Ur mailh e oa Dafydd ap Gwilym war ur stumm barzhonegoù anvet cywydd, anezhañ un niver hir pe hiroc’h a werzennoù berr (7 silabenn), aozet hervez reolennoù kensonerezh (kenganez) munut ha luziet.

Setu ur skouer eus deroù ur varzhoneg gant Dafydd ap Gwilym:

Plugy rhag llit yrydwyf:
Pla ar holl verchet y plwyf!
Am na cheveis, dreist drawshoet,
Onaddvn yr vn erioet
Na morwyn wyn oveneic,
Na merch vach, na gwrach, ha gwreic.

« O plegañ dirak ar gounnar emaon:
Ar vosenn war holl verc’hed ar barrez!
Dre na’m boe, ganaserezh hep par,
Anezho hini ebet biskoazh,
Na gwerc’hez koant c’hoantadus,
Na merc’h vihan, na gwrac’h, na gwreg. »[1]

Lennadurezh[kemmañ]

Skridoù ar barzh[kemmañ]

  • Thomas Parry (gol.), Gwaith Dafydd ap Gwilym (Caerdydd, 1952).
  • Alan Llwyd (gol.), 50 o Gywyddau Dafydd ap Gwilym (Barddas, 1980).
  • Dafydd Johnston (gol.), Canu Maswedd yr Oesoedd Canol/Medieval Welsh Erotic Poetry (Caerdydd, 1991).

Studiadennoù diwar e benn[kemmañ]

  • Rachel Bromwich, Aspects of the poetry of Dafydd ap Gwilym (Caerdydd, 1986)
  • R. Geraint Gruffydd, Dafydd ap Gwilym (Cyfres Llên y Llenor, 1987)
  • Helen Fulton, Dafydd ap Gwilym and the European Context (Caerdydd, 1989)
  • John Rowlands, Dafydd ap Gwilym a Chanu Serch yr Oesau Canol (Caerdydd, 1975)
  • Diarmuid Johnson ha Jean-Claude Lozac'hmeur, Dafydd ap Gwilym, petite anthologie d'un grand poète, Wodan, Amiens, 1994.
  • Morwenna Jenkin, Ar varzhoniezh kembraek, pp. 17-18, embannadurioù Al Lanv, 1994

Notennoù[kemmañ]

  1. tennet eus Istor ar Yezhoù Keltiek, gant Arzel Even, Hor Yezh, embannadur 1990, levrenn II, pp. 232-233

Liamm diavaez[kemmañ]


Barzhed an Uhelidi ( 1290- 1500 )
Bleddyn Ddu | Cadwaladr Cesail | Casnodyn | Rhisiart Cynwal | Wiliam Cynwal | Dafydd ab Edmwnd | Dafydd ap Gwilym | Dafydd ap Siencyn | Dafydd Ddu o Hiraddug | Dafydd Gorlech | Dafydd Llwyd o Fathafarn | Dafydd Nanmor | Dafydd y Coed | Edward Dafydd | Deio ab Ieuan Du | Edward Maelor | Edward Sirc | Einion Offeiriad | Gronw Ddu | Gronw Gyriog | Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan | Gruffudd ap Dafydd ap Tudur | Gruffudd ap Llywelyn Lwyd | Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd | Gruffudd ap Tudur Goch | Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed | Gruffudd Hiraethog | Gruffudd Llwyd | Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan | Guto'r Glyn | Gutun Owain | Gwerful Fychan | Gwerful Mechain | Gwilym Ddu o Arfon | Gwilym Tew | Hillyn | Huw Cae Llwyd | Huw Ceiriog | Huw Pennant (I) | Huw Pennant (II) | Hywel ab Einion Lygliw | Hywel Cilan | Hywel Ystorm | Ieuan ap Huw Cae Llwyd | Ieuan Brydydd Hir | Ieuan Dyfi | Ieuan Llwyd ab y Gargam | Iocyn Ddu ab Ithel Grach | Iolo Goch | Iorwerth ab y Cyriog | Iorwerth Beli | Ithel Ddu | Lewys Daron | Lewys Glyn Cothi | Lewys Môn | Lewys Morgannwg | Llywarch Bentwrch | Llywelyn ab y Moel | Llywelyn ap Gwilym Lygliw | Llywelyn Brydydd Hoddnant | Llywelyn Ddu ab y Pastard | Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon | Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch | Llywelyn Goch ap Meurig Hen | Llywelyn Siôn | Mab Clochyddyn | Madog Benfras | Maredudd ap Rhys | Meurig ab Iorwerth | Morus Dwyfech | Owain Waed Da | Prydydd Breuan | Tomos Prys | Gruffudd Phylip | Phylip Siôn Phylip | Rhisiart Phylip | Siôn Phylip | Siôn Tudur | Robert ab Ifan | Robin Ddu ap Siencyn | Rhisierdyn | Rhisiart ap Rhys | Rhys ap Dafydd ab Einion | Rhys ap Dafydd Llwyd | Rhys ap Tudur | Rhys Brydydd | Rhys Goch Eryri | Sefnyn | Simwnt Fychan | Siôn Cent | Siôn Ceri | Sypyn Cyfeiliog | Trahaearn Brydydd Mawr | Tudur Aled | Tudur ap Gwyn Hagr | Tudur Ddall | Wiliam Llŷn | Y Mab Cryg | Y Proll | Yr Ustus Llwyd