Touchennaoueg (urzhiataerezh)

Eus Wikipedia
Mont da : merdeiñ, klask

Er stlenneg, un douchennaoueg a zo un drobarzhel enkas (Input device), savet diwar skouer ar mekanik-skrivañ, a implij ur genaozadenn a douchennoù a za en-dro evel spanerien. Un douchennaoueg he deus normalamant arouezioù engravet pe moulet war an touchennoù ha pep arouez a glot peurvuiañ gant un arouez skrivet. Hogen, evit skrivan arouezioù 'zo eo ret pouezañ war meur a douchenn asambles, pe da-heul. Lodenn brasañ touchennoù an douchennaoueg a grou lizherennoù, sifroù pe arouezioù all. Touchennoù all pe ur genaozadenn anezhe a c'hell produiñ oberiadurioù spesius evit an urzhiataer.

En un implij boutin, an douchennaoueg a vez implijet da vizskrivañ testennoù pe niverennoù en ur poellad. En un urzhiataer modern, oberadurioù an touchennoù a vez peurvuiañ meret gant ar poellad implijet. Touchennaoueg un urzhiater a enroll pep pouezadenn war an touchennoù evit kas an elfenn d'ar poellad implijet. An touchennaouegoù a zo ivez implijet er c'hoarioù video war urzhiataer, gant touchennoù ispisial evit c'hoari, pe get. Un douchennaoueg a vez peurvuian implijet a-benn reiñ urzhioù d'ar reizhad korvoiñ, evel "Ctrl-Alt-Suppr", war Windows, a zigor ar merour tachennoù.

Istor[kemmañ]

An touchennaouegoù urzhiataerezh nevez a zo deuet er-maez e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960, er memes koulz hag ar c'hentañ reizhadoù korvoiñ implijabl e linennoù urzhiañ.

E fin ar bloavezhioù 1970, ar testenn a gemer muioc'h a bouez er roadennoù, hag an touchennaouegoù a zo cheñchet hervez ar yezhoù, pe gant ar saverien, pe gant embregerezhioù lec'hel (ne oa nemet da deviñ memor ROM ha serigrafiezh un nebeud touchennoù).

An touchennaouegoù urzhiataerezh a zo dammheñvel dre an neuz pe ar mont-en-dro, da touchennaouegoù ar mekanikoù skrivañ a-benn chom hep trubuliañ an implijerien. Er bloavezhioù 1980, pep urzhiataer familh en doa un touchennaoueg enbarzhet er unvez kreizh. Talvezout a rae e oa un touchennaoueg disheñvel gant pep urzhiataer. Koulskoude, spesiusderioù broadel a zo deuet da-well.

An touchennaoueg PC a zo bet adkemmeret gant IBM, heuliet gant holl ar saverien, hervez Yves Neuville[1], hag en deus roet ar reolad ISO o reoliñ perzh an touchennaouegoù. An touchennaouegoù o vont-en-dro gant Mac OS ha Sun a zo bet savet gant an embregerezhioù o-unan (Apple ha Sun).

Touchennoù a zo bet ouzhpennet goude-se : pavez niverel, touchennoù fonksion, touchennoù multimedia.

Lodenn brasañ an touchennaouegoù urzhiataer war ar marc'had a zo touchennaouegoù "eeun". An anv-mañ a zo touellus dre m'eo o stumm un derevadur eus ar mekanikoù skrivañ hag al linennoù touchenn a zo dilerc'hiet e daou zoare : lodenn an nec'h a zo muioc'h a-gleiz e-keñver touchennoù an traoñ, e-stumm ur skalier eo. Ar stumm-mañ a zo anavezet evit nompas bezañ ergonomek. Stummoù disheñvel nevez a ginnig touchennaouegoù plad evel reoù an urzhiataeroù hezoug, lec'h m'eo lakaet an touchennoù en ur stummm taolenn, ha ket e diri, touchennaouegoù savet evit bizskrivañ gant un dorn pe c'hoazh touchennaouegoù gant un nebeut a douchennoù o vont en-dro dre klotennoù, evit ar braille.

An touchennaouegoù a cheñch neuz o kemer stummoù disheñvel evit klotañ gant an "urzhiataeroù" nevez : touchennaouegoù ar pellgomzerioù hezoug, e stumm lankerien, skrammoù stekiñ war ur bern objedoù elektronek, ouzhpennadur troadikelloù evit aesaat ar bizskrivañ. En industriezh, implijet e vez touchennaouegoù lieseurt-tre war ar mekanikoù skoazellet gant urzhiataer.

Doareoù[kemmañ]

Boutin[kemmañ]

An touchennaouegoù boutin evit urzhiataeroù burev, evel an douchennaoueg voaz gant 101 pe 104 (hini Windows) touchenn, o deus arouezioù alfabetek, poentaouiñ, sifroù ha touchennoù merañ.

Urzhiataer hezoug[kemmañ]

An touchennaouegoù war an urzhiataeroù hezoug (laptop) o deus ur spas bihanoc'h etre an touchennoù ha gant un niver bihanaet. N'o deus touchennaoueg niverel ebet, hag an touchennoù merañ a c'hell bezañ lec'hiet e lec'hioù disheñvel hervez ar merk.

Touchennaoueg un urzhiataer hezoug (Laptop)

C'hoari ha multimedia[kemmañ]

An touchennaouegoù gant touchennoù ouzhpenn, ever an touchennagoù liesvedia, o deus touchennoù ispisial evit mont d'ar sonerezh, internet, ha poelladoù all implijet alies.

Touchennaoueg gant 105 touchenn[kemmañ]

Aozadur lodenn brasañ an touchennaouegoù urzhiataerezh a zo lezennet gant an norm ISO 6662. An norm-se a zo disoc'h labourioù kroget e 1984 gant Aozadur gall an normalizadur (Association française de normalisation) (AFNOR) dindan ren Bernard Vaucelle, ha gant goulenn Alain Soulomnia[2]. Ur bern darvoudoù o deus lakaet da baouez an aktivelezh-mañ. Adkemeret e vo al labourioù d'ar skeul etrevroadel gant ar vrasañ tud a vicher, e Berlin e 1985. Echuet ei bet en Aozadur Etrevroadel an Normalizadur (AEN pe ISO e galleg) dindan renadur Yves Neuville[1].

Niver an touchennoù hag o plas a zo disheñvel hervez ar vro pe at yezh komzet, met un touchennaoueg urzhiataer bureveg en deus atav un tamm muioc'h eget 100 touchenn (102 e Frañs evit ar PC diazez, met gant ar re nevez-deuet er-maez e vez tizet 105 touchenn). Plas an touchennoù lizherennoù a zo ar memes hini eget ar mekanikoù skrivañ.

Touchennoù ispisial[kemmañ]

Touches Ctrl, Windows ha Alt war un touchennaoueg kenglotus PC
Touches Ctrl, dibarzh (pe Alt) ha urzhiañ (ivez aval pe apple) war un touchennaoueg Macintosh


Fazi arroud : <ref> balizennoù zo, met n'eus bet kavet balizenn <references/> ebet